De Schotse dichter, schrijver en jazzmuzikant Don Paterson werd geboren in 1963 in Dundee. Paterson
verliet de school op 16-jarige leeftijd om als muzikant te werken. In
1984 ging hij naar Londen, waar hij gitaarlessen volgde bij Derek Bailey
en speelde in Ken Hyder’s band Talisker. Op dat moment begon hij ook
zich voor poëzie te interesseren en zelf te schrijven. Sinds de late
jaren 1980 was Paterson actief met zijn jazzband Lammas, waarin ook Tim
Garland, Talvin Singh en Christine Tobin speelden. Lammas bracht vijf
albums uit. Na een aantal jaren in Brighton werd Paterson in 1993 Writer
in Residence aan de universiteit van Dundee. In 1995 keerde hij terug
naar Londen, waar hij een functie als redacteur bij Picador aanvaardde.
Toen hij in 1998 naar Edinburgh verhuisde, begon hij columns voor
Scotland on Sunday te schrijven en recensies over videogames voor The
Times. Sinds 2000 is hij ook professor aan de universiteit van St.
Andrews. Naast diverse eigen dichtbundels publiceerde hij vertalingen
van gedichten van Antonio Machado en Rilke’s Sonnetten aan Orpheus,
aforismen, hoorspelen, theatervoorstellingen en schreef hij voor het
Dundee Repertory Theater, muziekstukken voor o.a. . Tommy Smith en gaf
hij bloemlezingen uit. Voor Paterson’s eerste gepubliceerde dichtbundel
“Nil Nil” ontving hij in1993 de Forward Poetry Prize, die hij in 2008
eveneens ontving voor het gedicht „Love Poem For Natalie ‘Tusja’
Beridze“ en in 2009 voor de bundel “Rain”. Voor “God’s Gift to Women”
(1997) kreeg hij de T. S. Eliot-prijs, net als voor “Landing Light”
(2003), dat ook de Whitbread Book Award won. In 2010 ontving Paterson de
Queen’s Gold Medal for Poetry en in 2012 een Cholmondeley Award. Hij is
een Fellow van de Royal Society of Literature.
Poetry
In the same way that the mindless diamond keeps one spark of the planet’s early fires trapped forever in its net of ice, it’s not love’s later heat that poetry holds, but the atom of the love that drew it forth from the silence: so if the bright coal of his love begins to smoulder, the poet hears his voice suddenly forced, like a bar-room singer’s — boastful with his own huge feeling, or drowned by violins; but if it yields a steadier light, he knows the pure verse, when it finally comes, will sound like a mountain spring, anonymous and serene.
Beneath the blue oblivious sky, the water sings of nothing, not your name, not mine.
The Lie
As was my custom, I’d risen a full hour before the house had woken to make sure that everything was in order with The Lie, his drip changed and his shackles all secure.
I was by then so practiced in this chore I’d counted maybe thirteen years or more since last I’d felt the urge to meet his eye. Such, I liked to think, was our rapport.
I was at full stretch to test some ligature when I must have caught a ragged thread, and tore his gag away; though as he made no cry, I kept on with my checking as before.
Why do you call me The Lie? he said. I swore: it was a child’s voice. I looked up from the floor. The dark had turned his eyes to milk and sky and his arms and legs were all one scarlet sore.
He was a boy of maybe three or four. His straps and chains were all the things he wore. Knowing I could make him no reply I took the gag before he could say more
and put it back as tight as it would tie and locked the door and locked the door and locked the door
“Het begon met een afwijzing. Ik lag bij mijn moeder op haar borst, na een bevalling van drie-entwintig uur. De verloskundige had haar met een opgeluchte en vreugdevolle blik aangekeken, maar het was mijn vader die als eerste sprak: ‘Dat gedrocht is niet van mij.’ Daarna verliet hij de kraamkamer. Ik was te groot en te zwart, zei mama, en ik had geen karakteristieke familietrekken die mijn vader kon herkennen. Hij was lichtgekleurd, verfijnd, pezig, en hoewel mama donkerder was dan hij, was ook zij slank, met de armen en benen van een balletdanseres, en een hoog, rimpelloos voorhoofd, zoals Nefertiti, de koningin van het oude Egypte. ‘Papa was vooral bang,’ zei mama. In de jaren daarna gaf hij mij veel namen, maar nooit die van zoon, en ook noemde hij mij niet bij mijn echte naam. Mama zegt dat ik me dit onmogelijk kan herinneren, maar dat ligt eraan, denk ik. Als iemand hard en lang genoeg iets bij je naar binnen ramt, laat dat een litteken na, een stempel, een afdruk. Hoewel je niet meer precies weet hoe je eraan bent gekomen, blijft het weefsel hard, stug en weinig elastisch. Het gevoel dat je had toen je het litteken kreeg zit in het weefsel opgesloten, en dat blijft bij je. Dat voel je. Je kunt het lezen, als braille. Je geeft het gevoel door aan je kinderen. Het wordt een erfenis, zoals de striemen op de ruggen van onze voorouders. Je wordt er elk moment weer aan herinnerd. Mama zei: ‘Je bent mijn knappe jongen.’ Mama geloofde dat ik voorbestemd was om grootse daden te verrichten, maar mijn vader wilde er niets van weten. ‘De grootse daden in deze buurt bestaan uit moord, diefstal en ongewenste zwangerschappen. We passen er perfect tussen.’ We woonden in een lange, fantasieloze straat met grofvuil dat elke week tegen de lantarenpalen voor onze flat werd gezet zodat de vuilniswagen het kon ophalen. Veel troep werd op straat gegooid, ook als er geen vuilniswagen langskwam. Soms werden er op de hoek van de straat verroeste fietsframes neergezet, of doorgezakte, versleten bankstellen waarvan de voering er op allerlei plekken uitstak. Die rommel werd niet meegenomen door de vuilnismannen, zodat die troep soms maanden buiten bleef staan en de kinderen uit de buurt ermee gingen spelen.”
“Mijn
vader belt. Hij heeft van zichzelf al een doodgraversstem, maar nu
klinkt die extra somber. Onze Fonny heeft een accident gehad.
Eergisternacht, op zijn verjaardag. Hij ligt in coma op de intensieve. ‘Weten de anderen het al?’ ‘Ja, ja, behalve ons Nicole. En Hildeke – die hoeft het nog niet te weten.’ Op
de weg van Hasselt naar Tongeren is Fonny’s auto tegen een boom
gevlogen en twee keer over de kop gegaan. Fonny was onder invloed,
natuurlijk, maar dat vertelt mijn vader er niet bij. ‘Hier is ma,’
kan hij nog net uitbrengen voor zij hem de hoorn uit de hand grist.
Fonny zag er zo goed uit die ochtend. Wel had ze ruzie met hem gemaakt.
Toen het ziekenhuis belde, hoopte ze dat hij dood zou zijn, maar
inmiddels wil ze dat hij erdoor komt. Als hij invalide wordt, zal ze tot
het einde van haar leven voor hem zorgen. ‘Ik ben zo sterk als een
paard,’ zegt ze, met een snik in haar stem. ‘Ik werk, ik jank en ik bid
tot mijne God.’ Dan is ze weer weg. ‘De verpleegsters hebben
Fonny’s bebloede hemd meegegeven,’ vervolgt papa, een beetje
geheimzinnig, ‘dat is ze in de bergplaats aan het wassen, in een emmer.
Haar tranen druppen in het water – net een mater dolorosa.’ Niet
alleen met mama, ook met zijn vriendin Annie heeft Fonny op zijn
verjaardag onenigheid gehad. Hij heeft een ruit van haar appartement
ingegooid en kwam ’s nachts om halftwaalf thuis aan: of papa zijn bed
bij Annie wilde weghalen. Onze pa, welja, een gepensioneerde
belastingontvanger van bijna zeventig jaar.”
Lieve Joris (Neerpelt, 14 juni 1953) Cover achterkant
Eindeloze rijen bonen in blik daar blinkend staan, waar traag het karretje langs de schappen rijdt waar cornflakes, bruine suiker, sudderlappen tot aan wollig witbrood en de doodvermoeide moeder; haar handen bij de fijne vleeswaren op de tast, aan de rok het voorgebakken jengelkind met korting wegens misgebakken – en zij, voor haar meeëters verbeten leeftocht zoekend… Waar een blonde pracht de zachte merken kiest, fel nog haar leven vol hooggehakte, glansgelakte lichte plekken en ’s ochtends snel de blanke yoghurt uitgelepeld, dan werkwaarts, het fris selderijhart vol klare zouten, de dood woont nog in het gootsteenkastje bij de oude spons… Waar de zot bij ontbijtkoek te tobben staat – intussen zijn onbegrijpelijk leven overwegend – hij vraagt me de prijs – godsallejezus de prijs met die zware stem alsof een ander uit hem spreekt: ‘Wat kost ontbijtkoek?’ Een blauwe engel in stofjas wordt hem gewezen, eens ijzige godin der lege flessen, thans inquisiteur van een zot bij koek die hij nooit betalen kan… Waar de oude dame met porseleinen hand vanillevla inlaadt. Spoedig zal ze sterven, al kan vanillevla barmhartig zijn. Wie weet dat niet? ‘Wat kost ontbijtkoek?’ Waarom weet je dat niet? ‘Wil jij hem voor me kopen?’ Zal de zot tot de kassa naast me lopen als een zoon, de hand aan de kar, de blik op koek… Waar een donker voorbijgaand wicht naar abrikozen ruikt. Ineens verlang ik naar vanillevla met haar, maar alles heeft zijn loop al, zacht soezend in mijn kar – louter geborgenheid van aardappels en het wijs besluit van de scharrelmens te midden van frambozen bessen. Daarnaast de zot, de goede zotzoon met zijn koek, wachtend bij de kassa-engel, tot er voor hem wordt afgerekend. Zegels.
Het is tijd
Het is tijd de dieren te vertellen wie we zijn; voorzichtig, hun huid niet aanraken en geduld bewaren. Aan woorden zijn ze niet gewend. We zullen onze schoenen voor hen uittrekken en het bittere van onze geur verbergen, een beetje buigen als het zover is. Een menuet dansen – een menuet is het beste – bijna geruisloos, zonder hen aan te kijken – vooral dat niet. We zullen dansen in stilte, dat doet hen goed. Dan samen voorzichtig een krant beginnen eerst maar zonder woorden. Daarna nog altijd sprakeloos tegenover elkaar zitten. Blikken van elkaar wegdraaien. Wanneer komt het ruimteschip?
“Dat verstaan wij Jordanezen niet.”
Het was de gevleugelde uitspraak die steevast als repliek diende
wanneer de kinderen weer eens vroegen om de brug over te steken. “Ze benne d’r heel anders dan wij, we kunnen er niet aarden.”
De hele familie Mulder hield heel lang vast aan de eigen vertrouwde
Jordaan, daar hadden ze meer dan genoeg aan. Het was het meest kostbare
bezit van hun leven. Ze wisten niet beter. Ondanks de betrekkelijke
armoede, het harde werken om het hoofd boven het water van de omliggende
grachten te houden, kwam het bij hen niet op dat ze wellicht geluk
konden vinden op de oevers van de onbekende wereld van de overkant. Nu
is die wereld niet meer zo onbekend, niet zo gevaarlijk en is iedereen
er goed te verstaan. Zijn broers en zussen hebben de stap al gemaakt,
zij zijn al vele malen de brug overgegaan. Maar Freek, de oudste van de
kinderen, bevindt zich nog in de ongewisse schemerzone. Hij weet nog
niet goed wat hij aan moet met de vooruitgang. Links ligt volgens hem
alles wat zich buiten de grachten bevindt, hij noemt het de vernieuwing,
en rechts ligt de warme geborgenheid van zijn Jordaan. Tegen het
vallen van de avond is hij vaak te vinden aan de kanten van een gracht,
de Prinsengracht is daarbij veruit zijn favoriete stek. Met zijn benen
bungelend over de rand loopt hij in gedachten van links naar rechts. Hij
wil heel graag vooruit, zich verbeteren, maar de Jordaan ligt hem erg
na aan het hart. Voor de wal liggen schepen in het roetzwarte
grachtenwater. Volgens hem lijken ze op donkere beesten met een gekleurd
vachtje dat rul oogt. In de schemering ziet hij er gele lichtjes
glimmen in de volgens hem knusse kajuitjes. De schepen deinen op het
Amsterdamse water dat zachtjes stroomt tussen de gemetselde walmuren.
Hij vangt met zijn neus, lichtjes tegen de wind ingedraaid, de rook op
van grijze turfsmook die her en der opdwarrelt uit de roestige pijpen.
Hij is gewend aan de geluiden van het dorp in de stad, van het ratelen
van de karren, het brullen van de motoren van de auto’s en het slaan van
de klokken van de Noorderkerk. Ondanks die gewenning kijkt hij door de
galm van het stevige bronzen geluid toch weer om naar het imposante
gebouw. Hij ziet het silhouet van de na zeven slagen weer zwijgende kerk
dat opdonkert tegen de loodgrauwe lucht. Een torentje met een
parmantige koperen windhaan, een grijsblauw leiendak boven een samenstel
van nissen en schaduwhoeken die zachtjesaan qua vorm vervagen door de
invallende duisternis”.
„…
Es war, wie mir bald klar wurde, jene sagenhafte Gegend, von der ich
bei den Großen meines Fachs schon so viel gelesen hatte. Während die
ramponierte Lok in irgendein Depot geschleppt wurde,
erhielt ich mehrere Angebote ortsansässiger Taxifahrer mit
Schnauzbärten und schmutzigen Gummistiefeln, die wünschten, mich über
die kurvigen und schlaglochreichen Bergstraßen zum nächsten Bahnhof zu
fahren, doch nach einem Blick gen Himmel, der ungewöhnlich hell und rein
zu werden versprach, beschloss ich, an Ort und Stelle zu bleiben und
mir in dem Dorf Z., das mir gezeigt wurde – wie es unregelmäßig und
schief zwischen den Felszacken hing, ähnelte es dem Brutplatz eines
Wanderfalken –, eine Unterkunft zu suchen. Der
Weg schlängelte sich zwischen Wiesen, Wäldchen und Äckern in sanfter
Steigung aufwärts. Auf den ersten Blick war mir die Landschaft malerisch
erschienen, doch während ich mit meinem schweren Gepäck voranrückte,
bemerkte ich, dass mir die Erinnerung an die gelesenen Bücher den Blick
getrübt hatte. Pechstein und von Boettiger hatten vom
abwechslungsreichen Anblick der bestellten Felder geschwärmt, von grünen
Hügeln, sprudelnden Quellen, reizenden Hainen, von der erhabenen
Silhouette der Felsenberge am Horizont. Droste hatte – besonders diese
Stelle seiner Lustreisen eines Vogelnarren war mir im Gedächtnis
geblieben – den melodiösen Gesang der fleißigen Bäuerinnen beschrieben,
der sich mit dem frommen Jubel der Lerchen mischt. Ich fand nichts von
alldem. Neben
dem monotonen Grillengezirp ließen sich weder menschliche noch
Vogelstimmen hören, und die Felder wurden offenbar schon seit Jahren
nicht mehr bestellt. Ich sah die Reste von Zäunen, Heuschobern,
Unterständen für Tiere und ähnliche Anzeichen ehemaliger
landwirtschaftlicher Tätigkeit, doch waren sie sämtlich bis zum Boden
eingesunken und von Disteln, Quecken, Brennnesseln überwuchert. Ein
einst schmuckes Bienenhaus mit farbig gestrichenen Anflugbrettern hatte
man offenbar zu zerstören und in Brand zu setzen versucht; die
herausgerissenen Kästen steckten halb vermodert in der Erde.“
„Es war so. Eines Tages hatten die zwei Geschäftsfrauen den Plan, Klaus und Linde zu verkuppeln. Man warf sich also in Schale, stieg ins Auto und fuhr los. In
dem üblichen Ausflugslokal angekommen, gingen die zwei Alten ein wenig
auf und ab, während die zwei Jungen auf Vorschlag der zwei Alten einen
Spaziergang absolvierten. »Nun und, wie war’s?« drängele ich. »Es war schrecklich«, gesteht Linde. »Der
reife, ältere Student aus der Großstadt Heidelberg und das dumme junge
Gänschen aus dem Frankenland. Ich war hoffnungslos overdressed.« »Und Klaus? Wie war der?« »Der hat bestimmt einen Anzug angehabt.« »Einen Anzug?« »Ja. Nehme ich an.« »Habt Ihr’s getrieben?« »Wo denkst du hin?« »Hat er wenigstens gebaggert?« »Was für ein Ausdruck. Dafür war er viel zu gebildet. Viel zu elegant.« »Ihr habt nichts gemacht?« »O, doch, natürlich.« »Was?« Nach ihrer Erinnerung hätten sie Konversation gemacht.“
Peter O. Chotjewitz (14 juni 1934 – 15 december 2010)
“He
was waited upon over the factory, shown the machinery by George, who,
in high spirits, talked so fluently, held himself so erect, looked so
handsome and manly, that his master began to feel an uneasy
consciousness of inferiority. What business had his slave to be marching
round the country, inventing machines, and holding up his head among
gentlemen? He’d soon put a stop to it. He’d take him back, and put him
to hoeing and digging, and “see if he’d step about so smart.”
Accordingly, the manufacturer and all hands concerned were astounded
when he suddenly demanded George’s wages, and announced his intention of
taking him home. “But, Mr. Harris,” remonstrated the manufacturer, “isn’t this rather sudden?” “What if it is?–isn’t the man _mine_?” “We would be willing, sir, to increase the rate of compensation.” “No object at all, sir. I don’t need to hire any of my hands out, unless I’ve a mind to.” “But, sir, he seems peculiarly adapted to this business.” “Dare say he may be; never was much adapted to anything that I set him about, I’ll be bound.” “But only think of his inventing this machine,” interposed one of the workmen, rather unluckily. “O
yes! a machine for saving work, is it? He’d invent that, I’ll be bound;
let a nigger alone for that, any time. They are all labor-saving
machines themselves, every one of ‘em. No, he shall tramp!” George
had stood like one transfixed, at hearing his doom thus suddenly
pronounced by a power that he knew was irresistible. He folded his arms,
tightly pressed in his lips, but a whole volcano of bitter feelings
burned in his bosom, and sent streams of fire through his veins. He
breathed short, and his large dark eyes flashed like live coals; and he
might have broken out into some dangerous ebullition, had not the kindly
manufacturer touched him on the arm, and said, in a low tone, “Give way, George; go with him for the present. We’ll try to help you, yet.” The
tyrant observed the whisper, and conjectured its import, though he
could not hear what was said; and he inwardly strengthened himself in
his determination to keep the power he possessed over his victim. George
was taken home, and put to the meanest drudgery of the farm. He had
been able to repress every disrespectful word; but the flashing eye, the
gloomy and troubled brow, were part of a natural language that could
not be repressed,–indubitable signs, which showed too plainly that the
man could not become a thing.”
Harriet Beecher Stowe (14 juni 1811 – 1 juli 1896) Cover
„Aus einigen der kleinen Fenster fiel sanftes gelbes Licht in den noch fast unberührten Schnee auf der Straße – es trat so ruhig und sicher durch die Scheiben, als wollte es für alle Ewigkeit weiterleuchten. Die alte Haushälterin, der ich sagte, ich sei der Elektriker, wiederholte die Berufsbezeichnung in einem Ton, der mir sogleich klarmachte, daß das in diesem Hause ein Schimpfwort war. Ich hatte Herrn Buttewegg schon öfter gesehen, darum erschrak ich nicht, als er die Stiege heruntergetrippelt kam. Er sah aus, als wollte er auch mit seiner äußeren Erscheinung deutlich machen, daß zwischen einem Fabrikanten feinsten Branntweins und einem vulgären Bierbrauer ein Unterschied weit wie der Himmel liege. Bierbrauer sind – zumindest ist das eine weitverbreitete Ansicht – in Statur und Gemüt den Pferden, die ihr Produkt vom Hof weg in die Kneipen schleppen, ähnlich, sie sind grobknochige, breitschultrige, dickwänstige Kerle, die gar nicht wissen, wohin mit all ihrer Gesundheit. Nicht so Herr Buttewegg. Er war ein Hänfling, und ein häßlicher obendrein. Statt meinen Gruß zu erwidern, musterte er mich scharf und sagte mit einer Stimme, die irgendwer mit einer Schrotfeile bearbeitet zu haben schien: »Ihr Chef sprach von einem Spezialisten …« »Und er weiß, was er sagt«, antwortete ich. »Deliziöse Antwort«, raspelte er und schickte sich an, mir die Geschichte seiner Leiden zu erzählen. Als er das erste Mal »und dann passierte es« gesagt hatte, unterbrach ich ihn, was mir einen Blick mit einer tüchtigen Ladung Strychnin darin einbrachte. »Herr Buttewegg«, sagte ich und versuchte wie ein ergrauter Spezialist für Kurzschlüsse dreinzuschauen, »ersparen Sie mir diese Quisquilien; was Sie da mit dem wohl eher ins Medizinische greifenden Ausdruck >periodische Malaise< zu bezeichnen suchen, ist nichts weiter als ein ordinärer schleichender Kurzschluß …« Ich glaube, hätte ich ihm auf die Schulter geschlagen und »Das werden wir bald haben, Sie häßlicher kleiner Giftmischer!« gesagt, er hätte nicht geschockter aussehen können. Er trat einen Schritt zurück und eine Stufe der Treppe hinauf, um mir gerade in die Augen starren zu können, dann fragte er fast sanft: »Sie haben Bildung genossen?« »Ist das jetzt relevant?« fragte ich zurück und zog dabei die Augenbrauen so hoch, daß mir geradezu anzusehen war, welch eine piekfeine Bildung ich genossen hatte. Aus meiner Brust aber flog ein Segensspruch jenem Fleischerlehrling nach, von dem ich vor langer Zeit ein Fremdwörterbuch gegen einen alten Akku eingehandelt hatte. Das Buch war immer scharfer Konkurrent von Edgar Wallace, und wenn es mich überkam und ich daheim in der Küche mit meinen Lesefrüchten aufwartete, bedurfte es erst eines Machtwortes meiner Mutter, daß ich dem »karierten Gefasel« ein Ende setzte.“
Natuurlijk verdwaalde ik op de terugweg. Tekeningen, foto’s, films van mijn leven tot nu toe werden onbegrijpelijke sferen die ik onmogelijk kon herkennen. Ik had ze godverdomme toch nog nooit gezien.
*
Het is eigenlijk niet belangrijk meer wat ik heb willen zeggen en af en toe heb ik de dingen gedaan alsof het allemaal maar vanzelf sprak, maar toch was het nooit meer dan: laten we weggaan, laten we het proberen.
*
Soms wil ik beleefd zijn en geef vrolijk grijnzend iedereen een hand. Soms praat ik zelfs urenlang. met de ongelofelijke slijmerd die ik steeds weer overal tegenkom.
Soms loopt de spoorrails van mijn argeloosheid dood waar de zomer voor de zoveelste keer begint. Maar als er weer eens oorlog komt
Thomas Graftdijk (14 juni 1949 – 10 februari 1992)
How many masks wear we, and undermasks, Upon our countenance of soul, and when, If for self-sport the soul itself unmasks, Knows it the last mask off and the face plain? The true mask feels no inside to the mask But looks out of the mask by co-masked eyes. Whatever consciousness begins the task The task’s accepted use to sleepness ties. Like a child frighted by its mirrored faces, Our souls, that children are, being thought-losing, Foist otherness upon their seen grimaces And get a whole world on their forgot causing; And, when a thought would unmask our soul’s masking, Itself goes not unmasked to the unmasking.
Sonnet IX
Oh to be idle loving idleness! But I am idle all in hate of me; Ever in action’s dream, in the false stress Of purposed action never act to be. Like a fierce beast self-penned in a bait-lair, My will to act binds with excess my action, Not-acting coils the thought with raged despair, And acting rage doth paint despair distraction. Like someone sinking in a treacherous sand, Each gesture to deliver sinks the more; The struggle avails not, and to raise no hand, Though but more slowly useless, we’ve no power. Hence live I the dead life each day doth bring, Repurposed for next day’s repurposing.
Sonnet X
As to a child, I talked my heart asleep With empty promise of the coming day, And it slept rather for my words made sleep Than from a thought of what their sense did say. For did it care for sense, would it not wake And question closer to the morrow’s pleasure? Would it not edge nearer my words, to take The promise in the meting of its measure? So, if it slept, ’twas that it cared but for The present sleepy use of promised joy, Thanking the fruit but for the forecome flower Which the less active senses best enjoy. Thus with deceit do I detain the heart Of which deceit’s self knows itself a part.
Fernando Pessoa (13 juni 1888 – 30 november 1935) Portret door Antonio Guimaraes, 2009
“Als
ik thuiskom van mijn werk, anderhalf uur later dan gebruikelijk, heeft
Claire de tafel al gedekt. Ze zet twee koekenpannen neer en serveert
spaghetti bolognese, en pas nadat ik mijn eerste hap heb genomen, zegt
ze: ‘Ik moet je iets vertellen.’ Ik zag de bezorgdheid al in haar ogen toen ik binnenkwam, maar ik dacht: eerst eten, haar onrust verdwijnt vanzelf wel.
‘Natalja komt hierheen,’ zegt Claire. Aan de toonloze, helder
gearticuleerde manier waarop ze spreekt hoor ik dat ze de woorden heeft
ingestudeerd. ‘Ze belde net. Gisterochtend vroeg is ze gaan liften uit
Moskou en iets na tienen wordt ze afgezet bij de Warschauer Straße. Ze
wil het land in, naar een paar oude vriendinnen, maar vanavond komt ze
niet verder dan Berlijn. Ik heb haar gezegd dat ze vannacht hier kan
logeren.’ ‘Hier?’ vraag ik. ‘In ons appartement, bedoel je? Ik ken haar helemaal niet.’ ‘Je kent haar best.’ ‘Welnee, ik heb die vrouw nog nooit gezien. Kan ze geen hotel boeken?’ ‘Ze heeft nauwelijks geld, dat weet je toch?’ ‘Kennelijk wel genoeg om op vakantie te gaan.’
‘Toe, ik heb je laatst toch gezegd dat ze huwelijksproblemen heeft? Ze
wil Moskou even uit en kent verder niemand hier. Als jij mij zou vragen
of een vriend hier kon blijven slapen, zou ik daar altijd mee
instemmen.’ ‘Maar ik heb geen Russische vrienden. En ik ken niemand van boven de veertig die nog lift.’
Natalja. Kom nou, zo’n naam wens je niemand toe. Wat heeft ze hier te
zoeken, in mijn woonplaats, mijn straat, mijn huis? Zij was degene die
Claire, toen die als verlegen meisje uit de provincie begon met
studeren, zomaar aansprak in een café. Een aangeschoten,
zesentwintigjarige vrouw met Russische ouders en een vlotte babbel. Wil
je wat drinken; hoe heet je; wat doe je hier in Berlijn? Ze bouwden een
vriendschap op, intiemer dan veel relaties of familiebanden. Bijna elke
dag waren ze samen. Natalja had geld vanwege een erfenis, en ze
trakteerde Claire op diners, buitenlandse reizen en met alcohol
doordrenkte nachten. Officieel werkte ze voor een Russisch
telecombedrijf, in de praktijk hing ze voornamelijk aangeschoten rond in
cafés. Ze schonk Claire cadeaus: bloemen en horloges, boeken en
kettingen. Tijdens een van hun laatste gemeenschappelijke vakanties
schreef ze Claire zelfs een uitvoerige brief – echt waar, een brief aan
degene die naast haar zat, hoe verzin je het?”
“Ik ga het redden, verdomd, ik ga het redden, ik durf het niet alleen te denken maar nu ook te fluisteren. Nog een uur, hooguit, en dan ben ik alleen. Hoe lang ik hier al sta – verscholen achter het muffe gordijntje – ik heb er geen benul meer van, maar het kan me niet schelen, want het wachten zal niet tevergeefs zijn. Soms doe ik mijn ogen dicht, duw mijn wang tegen het kozijn, dan voel ik de hoofdpijn kloppen tegen mijn linkeroog. Ik probeer al een tijdje onverschilligheid bij mijzelf op te roepen, als een kind dat verstoppertje speelt -‘rat maakt het uit, als ze je vinden, dan ben je erbij, nou en?’ – maar ik slaag er niet meer in. Ik ben ten prooi gevallen aan dit heilig willen. Het moet lukken. Het moet. Twee stalen bedden en een tafeltje, dat is al het meubilair in deze kamer. Als ik het vaalrode gordijn opzij duw kan ik de westelijke zijde van het eiland overzien, tot de vuurtoren, die zo’n twee kilometer verderop staat. Bij het transformatorhuisje zijn werklui bezig, weldra zal er geen stroom meer zijn. Daarachter zie ik het begin van de lange betonnen trap die omlaag naar de pier leidt. Vanochtend heb ik die beklommen, traag, opzichtig om mij heen speurend, in een poging zo veel mogelijk te lijken op de andere vier of vijf toeristen die lucht hadden gekregen van deze laatste trip naar Lundines. Straks, als de veerboot uit zicht is, dan ga ik het eiland verkennen. Mijn eiland. Eerst heb ik een poos op bed gelegen, uitgeput maar niet in staat te slapen. liet is die eeuwige hoofdpijn die mij in staat stelt te geloven dat alles echt gebeurd is. ‘Je bent er,’ zegt de hoofdpijn, le bent er nog steeds.’ Maar niet geklaagd, de pijn is draaglijk, zij wordt gewiegd in de armen van Ibuprofen, mijn lief, die zo goed voor mij zorgt. De hele tijd hoorde ik voetstappen langs het huis gaan, het piepen van karretjes en steekwagens. De geluiden maakten me zo nerveus dat het me beter leek gewoon toe te kijken, verscholen achter het gordijn, als een uitgerangeerde acteur die stiekem in de coulissen wacht tot het toneel leeg is en het publiek naar huis. Iets wat ik werkelijk niet verwacht had: ik heb een bed met een schoon laken. Wat is dat voor gerommel achter het huis? Gebonk op de muren, het hele huis trilt mee en versterkt het geluid, zodat ik niet kan bepalen waar het vandaan komt. Een klap, alsof er een deur dichtgesmeten wordt. Een scheut hoofdpijn jaagt door mijn kop, mijn ogen lopen vol met traanvocht, niet braken, diep ademen. De pijn zakt terug. Net als ik onder het bed wil kruipen is alles alweer voorbij. Niets aan de hand, niemand is binnengekomen. Rustig wacht ik tot de misselijkheid is weggezakt. Acht pakken Sultana’s heb ik in mijn rugzak zitten, één daarvan maak ik open. Twee koeltjes, tegen het lege, misselijke gevoel. De kruimels klop ik van het bed, met de neus van mijn schoen duw ik ze tussen de kieren in de plankenvloer.”
“Eenmaal ben ik op zijn werkkamer geweest waar ik nog geen briefkaart had kunnen schrijven. Het was er donker, op zijn tafel lag alles netjes geordend, een klein raampje met breed kozijn was haast volgestapeld met stenen die hij had gevonden in zijn leven. In een kast verwonderlijk weinig boeken, veel Simenons. De trap, de leuningen en de deur naar deze kamer waren in een afschuwelijk geel geschilderd. Hij was zonder meer een slecht causeur, luisterde liever en als het kon naar roddel. Eenmaal heb ik hem gevraagd of hij beschikkend over afluisterapparatuur die verbinding gaf met alle slaapkamers van Doorn deze ook zou gebruiken, waarop hij antwoordde: “Wat wil je, ik ben schrijver.” Nee, ik heb dat geel van de overloop naar zijn kamer nooit meer ergens aangetroffen, het was de idee geel in al haar verschrikkingen. Hij was een slecht causeur; wat hem ook werd aangedragen als mogelijke structuur of thema van zijn werk, zijn antwoord was steevast: “Neu zeg”, en dat terecht: vraag geen schrijver naar zijn bedoelingen, dat is een zonde tegen de heilige geest der literatuur, tenminste toen. Toen ik tijdens mijn diensttijd in het militair hospitaal was opgenomen en om verschillende redenen op rantsoen moest wat het lezen betreft, kwam zijn boek De verminkte Apollo uit. Ik las in de ochtend twee bladzijden, ’s middags dezelfde twee en’s avonds idem. Dat was pas lezen en hij was me in die tijd een ware troost. Later, als arts, heb ik stad en land voor hem afgelopen en aan alle psychiaters gevraagd naar de laatste ontwikkelingen op het gebied van de endogene depressie. Zeer vele artsenmonsters zond ik zijn kant uit en dat heeft hem dankbaar gestemd. Een keer vroeg ik hem of een middel had geholpen. “Nee,” zei hij, “maar ik heb er nu minder last van.” Nog een echt Vestdijk-antwoord. Op Schiermonnikoog denk ik altijd aan Roland Holst en Vestdijk. Deze twee schimmen vergezellen mij daar overal. De laatste omdat ik er een huis ken dat precies het huis is van zijn geboorte. Soms, heel alleen ergens in de duinen en al fietsend, want dan kan er veel, vraag ik aan die hemel boven mij: “Simon, ben je daar?” en zijn antwoord is dan altijd: “Neu zeg.”
Willem Brakman (13 juni 1922 – 8 mei 2008) V.l.n.r de schrijvers Henk Barnard, Hugo Claus, Willem Brakman en de dichter Roland Jooris
Uit: Bye Bye Blondie (Vertaald door Sian Reynolds)
“He’d announced, with that confidence possessed only by kids under twenty, that “it’s the most beautiful name in the world.” He was wearing a white Perfecto leather jacket. A dark-haired boy with broad shoulders, fleshy lips, and a piercing gaze. Possibly it wasn’t piercing at all, perhaps he was just nearsighted, but she had thought this was someone who could fathom the depths of your soul and caress its vice. Whatever, he’d blown her mind, and starting the next day she had told every new person she met: “Hi, I’m Gloria.” And the name had stuck. Because twenty years later, that’s still what peo- ple are calling her. Jérémy sweeps by grandly, carries off her glass and brings it back full. He’s humming, walking with shoulders a little bent, his low-slung, hyperbaggy jeans exposing a band of belly: smooth golden skin, young man’s skin. With one hand, Gloria hoicks up his trousers, scolding: “Hey kid, get your ass back inside your pants.” Jérémy wanders off, delighted that someone in this place has protested yet again about his trousers. Two men have just arrived, and now they’re hardwired to the counter. Difficult to put an age on the older one, he’s so destroyed by drink. A caricature of the wine-bibbing Frenchman: strawberry nose, puffy face, sepulchral voice, rotten yellow teeth. With him is a hulking, ruddy-faced youngster, head sunk into his shoulders, probably his son. The old man is yelling, he’s already plastered, and now he’s furious: “I don’t believe it! You got a brain or what? God should’ve given you another asshole, you’re so full of shit.” Gloria exchanges a quick glance with Jérémy. They both roll their eyes and turn away to hide a smile. Every day, these two come into the Royal, just to shout at each other all afternoon. Around aperitif time, off they go to the betting shop, the old one still yelling at the young one. Gloria predicts, as she watches them stagger away every night at about seven, that one day they won’t be back: the young one will have chucked the old one out the window. The young one blows his nose, making a hell of a noise. Gray-and-red tracksuit, picked up on sale, no doubt, and he has these enormous feet. Gloria can’t get used to how big young boys’ feet are, she wonders if there’s some plan up there in the cosmos for the human race. Should it be planning to go and live underwater, growing long flippers? The kid’s jaw drops when he sees her, he looks truly impressed.”
I GRANDFATHER sang it under the gallows: ‘ Hear, gentlemen, ladies, and all mankind: Money is good and a girl might be better. But good strong blows are delights to the mind.’ There, standing on the catt, He sang it from his heart. Those fanatics all that we do would undo; Down the fanatic, down the clown; Down, down, hammer them down, Down to the tune of O’Donnell Abu. ‘A girl I had, but she followed another, Money I had, and it went in the night, Strong drink I had, and it brought me to sorrow, But a good strong cause and blows are delight.’ All there caught up the tune: ‘On, on, my darling man’. Those fanatics all that we do would undo; Down the fanatic, down the clown; Down, down, hammer them down, Down to the tune of O’Donnell Abu. ‘Money is good and a girl might be better, No matter what happens and who takes the fall, But a good strong cause’ — the rope gave a jerk there, No more sang he, for his throat was too small; But he kicked before he died, He did it out of pride. Those fanatics all that we do would undo; Down the fanatic, down the clown; Down, down, hammer them down, Down to the tune of O’Donnell Abu.
Veronica’s Napkin
THE Heavenly Circuit; Berenice’s Hair; Tent-pole of Eden; the tent’s drapery; Symbolical glory of thc earth and air! The Father and His angelic hierarchy That made the magnitude and glory there Stood in the circuit of a needle’s eye. Some found a different pole, and where it stood A pattern on a napkin dipped in blood.
William Butler Yeats (13 juni 1865 – 28 januari 1939) Portret door Augustus John, 1907
« Vingt-cinq
ans qu’elle a cessé de le chercher à la maison. Vingt ans à croire que
c’était peut-être sa faute, dix ans à le poursuivre, le transposer, le
déceler chez tous les hommes de sa vie, dix ans à espérer qu’il soit
chercheur d’or et pas juste lâche… Vingt-sept ans sans père, sur
vingt-sept, ça suggère beaucoup de désordre mental. Et pourtant, cinq ans peut-être, ou bien sept, pas plus, qu’elle devine que sa mort lui serait égal.
Cinq ans qu’elle entend : «Tu dis ça, mais au fond…» Mais au fond,
même très au fond, au sous-sol d’elle-même, elle en est persuadée. Qu’en
savent-ils, du fond, les gens ? Sont-ils allés fouiller derrière ses
entrailles, dans ses tripes, pour parler en son nom ? Qu’en coassent-ils
de ce qu’elle a au fond, eux qui ont des pères a appeler quand ça ne va
pas ? Elle balance «ça», comme ils disent, et elle le pense. Elle
choque parfois, et elle assume Elle a toujours su que parler de la mort
était quelque chose de tabou, elle découvre que s’y montrer indifférente
est une preuve d’inhumanité difficile a défendre. Pire, ne pas souffrir
par avance du décès, pourtant certain, à court ou moyen terme, de son
géniteur serait proche du parricide mental. Pourtant, réalisatrice de ce
finale programmé pour chacun d’entre nous elle voit bien la scène.
Alors ne la forcez pas le jour venu, a participer aux au revoir. Elle
sait sa réaction. Elle entre dans l’église parce qu’on l’y a obligée,
elle s’avance jusqu’au corps parce qu’on la pousse, elle regarde son
visage paisible et elle se dit : «Pour un lâche il a le sommeil
profond.» Elle sort et on ne veut plus la voir. Ça ne la dérange pas, on
ne l’a jamais vraiment vue jusqu’alors, et elle n’a véritablement
manqué à personne. Elle ne sera pas là pour rappeler le souvenir de
celui qu’elle ne connaît pas. »
“Nicky stepped out of the shadows. He looked much worse than when I’d last seen him: unshaven, tired, and badly dressed, but also more like his old self; he’d lost weight and his face had some of its shape back. He told me he needed a place to stay. I explained about the book group and warned him that Babette was waking a lot in the night, but he didn’t look like he had many other options. He sagged into the passenger seat like an old man. From Ludlow to Barbrook is a twenty-minute drive, assuming you don’t get stuck behind a tractor or a tourist. Nicky ignored my questions and didn’t seem in any mood to talk. I found myself filling the silence by chattering on about my day, but by the time we got to Cleehill I couldn’t pretend anymore. I pulled over just beyond the pub. The locals call it the Kremlin because they claim it’s the highest point between there and the Urals, and in the old days the jukebox used to pick up Radio Moscow. The rain had stopped. The moon was out and beyond the hills we could make out the vague orange glow of Birmingham. I turned to Nicky and asked him what was going on. “It’s a long story,” he said. “I was in the Maudsley for a while.” “Studying?” For some reason, I assumed it was a college. “Sectioned,” he said. And then by way of explanation: “It’s a loony bin outside Croydon.” Hailstones pounded on the roof of the car. We’d have to drive home the long way round, because the ford would be too dangerous to cross. “Does Leonora know you’re alive?” “The Nicky she knew is dead.” He said it matter-of-factly, with no real venom, but the hopelessness of it shocked me. And in the yellow rays of the Kremlin’s outside light, his teeth looked crooked and broken. Suddenly, it struck me that he was, after all, really a stranger, and I was seized by a panicky feeling.”
“De reden dat ik je schrijf, Abel, is dat ik gisteravond een opzienbarende ontdekking heb gedaan, die zo ingrijpend voor ons beiden is, dat ik je haar niet wilde onthouden. Het hele proces dat tegen jou gevoerd is en waartegen ik niet het minste kon inbrengen, krijgt er een heel andere betekenis door. Wat dat betreft kan ik kort zijn: het is onwaar, vol afschuwelijke misverstanden. Maar ook is het van het allergrootste belang voor ons. Gisteravond drong dat onmiddellijk na wat ik gezien had tot mij door. Hoewel ik je nog in deze brief zal verklaren wat ik heb ontdekt moeten mij eerst enkele opwellende gevoelens van het hart. Ik kreeg geen kans je nog te spreken nadat het levenslang over je was uitgesproken. Ik denk dat die malle rechters dat niet toestonden omdat ze maar al te goed gemerkt hebben dat wij tweelingen zijn, zelfs eeneiïge tweelingen en in hun domme kortzichtigheid verwisseling van veroordeelde wilden voorkomen. Hoewel het proces door mij even afschrikwekkend beleefd werd als door jou, gaf onze gelijkenis er in zekere zin een vrolijke noot aan. Het zal jou namelijk ook vast wel opgevallen zijn hoe de rechters, de officier van justitie en zelfs jouw advokaat vaak in de grootste verwarring hun blikken lieten afdwalen naar de publieke tribune, waar ik zat. Het was dan alsof zij dezelfde overtuiging toegedaan waren als ik: die beklaagde, die daar zojuist nog zat, kunnen wij nauwelijks naar eer en geweten ondervragen of beschuldigen, want hij is niet volledig. Er ontbreekt veel van hem waardoor wij tijdens het proces slagen in de lucht doen; een hagedis zonder staart trachten te vangen. (Dat ik juist dit beeld gebruik zal je spoedig duidelijk zijn). Hoe prijs ik mijzelf sinds gisteravond dat die overtuiging volkomen gerechtvaardigd was en geenszins alleen op grond van onze fabuleuse gelijkenis. Toch veracht ik mezelf ook dat ik hun de juistheid van hun weifelende gedachte niet al tijdens het proces heb kunnen toeschreeuwen, waardoor grote verwarring zou zijn ontstaan en jij wellicht heel anders beoordeeld zou zijn. Het was dan zelfs niet onmogelijk geweest dat ze je hadden vrijgesproken. Was dat een feit geworden, dan moet ik je echter teleurstellen door te zeggen dat ik toch nooit meer met jou onder één dak had kunnen leven.”
Steven Membrecht (13 juni 1937 – 17 december 2016) Cover achterkant
Ich war der Blindenführer des Unbekannten, LEITBURSCH! riefen die Kinder im Hinterland. Herkunft und Namen des Alten weiß ich nicht. Wenn er laut redete, als ob er allein war kamen für meine Ohren fremde Wörter, mit denen ich nicht lebte, und kein andrer. Ich füllte den Wassersack, und wenn er scheißte, hielt ich ihm Gras, paar Stücke Papier hin.
Auf die Arbeit konnte ich nicht stolz sein, aber die Sorge für ihn war gute Arbeit, immer dieselbe. Leer waren die Augen nicht immer. Schwarz war das linke, das andre weiß, er hat gesehn, bevor er unsehend wurde. Was er gesehn hat, weiß ich nicht. Davon, wie von allem, hat er kein Wort gesagt.
Ich frage ihn hundertmal: Was hast du gesehn, bevor du fürs Leben nichts mehr siehst. Was ich gesehn hab, sagt er, ist vor mir gestorben, Ich hab es gesehn, jetzt hat es ein Grab, das lebt und läuft herum, blind, ohne Tod und Friedhof. Gesehn hab ich auch, was noch lebt, wenn ich tot bin. Wo das Eine bleibt, das Andre, das Halbe hinkommt, das Ganze. Du sollst nicht fragen, damit ich dir was erzähle, und für deine Ohren erfinde, was falsch ist.
Er hält das Gesicht in die Luft, als wenn von oben Vogel im Schwarm auf seine Augen stürzt. Tickelt er mit der Stockspitze auf die Steine, und was tief unten vor ihm auf der Piste herumliegt, tot, halbtot, lebendig, geprügelter Hund, Reste von Rädern und Krügen, zertrampelte Kröte, Abfall der Bordelle, verpisste Knochen, damit der Alte drüberrutscht und hinschlägt.
Seine Wut ist Gemurmel der brüchigen Stimme. Zeichen geben, verflucht! Er tickelt, tackelt mit der Stockspitze durch die Luft nach mir, Kopf oder Bauch egal, wo der Stecken reinhaut und steckt wie der Nagel in der Wand, der Dorn im Finger. Ich zieh ihn am Arm aus der Pfütze, in der er dreckig, bewusstlos, kalt, sekundenlang umkam, der Kniende trieft, der Stehende schlackert Schlamm und Wasser von sich, frierender Hund, und bellt nicht. Oft allein, ohne Zeugen, aus dem Dreckloch gekrochen.
“Verrückt
sein heißt ja auch nur, dass man verrückt ist, und nicht bescheuert.
Weil das viele Leute denken, dass die superkomplett be-scheuert sind,
die Verrückten, nur weil sie komisch rum-laufen und schreien und auf den
Gehweg kacken und was nicht alles. Und das ist ja auch so. Aber so
fühlt es sich nicht an, jedenfalls nicht von innen, jedenfalls nicht
immer. Es macht einem nur wahnsinnig Angst, wenn man merkt, dass man
gerade auf den Gehweg kackt und weiß, dass das nicht üblich ist und dass
so was nur Leute ma-chen, die verrückt sind, und diese Angst macht,
dass es einem auch wieder ganz gleichgültig ist, was die anderen denken,
ob die jetzt gucken oder nicht, weil man in dem Moment wirklich andere
Probleme hat. Und mein Problem war eben, dass ich langsam wieder
verrückt wurde. Es war nicht das erste Mal, deshalb wusste ich schon,
wie das läuft und dass das in Schüben kommt. Für wer sich das nicht
vorstellen kann: wie Hunger oder Durst, oder wenn man ficken will. Das
kommt ja auch in Schüben. Und nicht immer, wenn’s einem passt. Und da
stehe ich jetzt im Garten, vier hohe ziegelsteinmauem um mich rum.
Eltern sind weg, Ärzte und Pfleger auch gerade weg, und vor mir ein
riesiges Tor aus riesigem Eisen. Die Blumen blühen. Die Blumen, die der
Depri mir ge-zeigt hat mit seiner Depribegeisterung, was schlimm ist.
Alle Depris versuchen immer sofort, dich in ihre Depri-scheiße
reinzuziehen. Aber die Blumen sind okay und können nichts dafür, wer sie
gut findet. Sie haben sich das nicht ausgesucht- Wenn sie es sich
aussuchen könnten, würden sie vielleicht mich aussuchen. Und darüber
denke ich seit zwei Stunden nach. Und am Himmel die Sonne, mein schöner
Freund. Ich hebe also den Arm und zeige mit der Hand nach oben, sodass
mein rechter Daumennagel genau den Rand der Sonne berührt, damit sie
nicht mehr weiterwandert. Und da wandert die Sonne nicht mehr weiter,
und die zeit steht still. Das ist leicht. Und auch das ist leicht: Mit
sanf-tem Druck des Fingernagels schiebe ich die Sonne Millime-ter für
Millimeter zurück, und da weiß ich: Am Anfang war die Kraft. Isabel,
Herrscherin über das Universum, die Pla-neten und alles. Wenn ich will,
dass die Sonne steht, steht die Sonne. Wenn ich will, dass das Eisentor
aufgeht, dann geht das Eisentor auf. Und im selben Moment geht es auf
Ein Lkw fährt durch, und ich hinter dem Lkw vorbeige-huscht und raus. So
schnell kann keiner gucken. Aber es guckt eh keiner. Draußen ist dann
auch alles gleich viel besser. Es ist nicht finster, sondern alles
wieimmer. Und wie ich das sehe, dass alles wie immer ist, bin ich selbst
gleich wieder wie immer.“
Wolfgang Herrndorf (12 juni 1965 – 26 augustus 2013) Cover
Uit: The Diary of a Young Girl (Vertaald door B. M. Mooyart-Doubleday)
“FRIDAY, 14 AUGUST 1942 Dear Kitty, I’ve deserted you for an entire month, but so little has happened that I can’t find a newsworthy item to relate every single day. The van Daans arrived on 13 July. We thought they were coming on the fourteenth, but from the thirteenth to six-teenth the Germans were sending out call-up notices right and left and causing a lot of unrest, so they decided it would be safer to leave a day too early than a day too late. Peter van Daan arrived at nine-thirty in the morning (while we were still at breakfast). Peter’s going on sixteen, a shy, awkward boy whose company won’t amount to much. Mr and Mrs van Daan came half an hour later. Much to our amusement, Mrs van Daan was carrying a hatbox with a large chamber pot inside. ‘I just don’t feel at home without my chamber pot,’ she exclaimed, and it was the first item to find a permanent place under the divan. Instead of a chamber pot, Mr van D. was lugging a collapsible tea table under his arm. From the first, we ate our meals together, and after three days it felt as if the seven of us had become one big family. Naturally, the van Daans had much to tell about the week we’d been away from civilization. We were especially interested in what had happened to our flat and to Mr Goldschmidt. Mr van Daan filled us in: ‘Monday morning at nine, Mr Goldschmidt phoned and asked if I could come over. I went straight away and found a very distraught Mr Goldschmidt. He showed me a note that the Frank family had left behind. As instructed, he was planning to take the cat to the neighbours, which I agreed was a good idea. He was afraid the house was going to be searched, so we went through all the rooms, tidying up here and there and clearing the breakfast things off the table. Suddenly I saw a notepad on Mrs Frank’s desk, with an address in Maastricht written on it.”
“Es war mir immer unverständlich, wie sich Menschen festlegen können. Festlegen auf einen Beruf zum Beispiel, oder auf einen Mann fürs Leben oder aber auch auf eine »Leitkultur« für alle. Wie soll das denn gehen?, frage ich. Kein Mensch besteht aus nur einer Erfahrung. Oder aus nur einer Begegnung. Keine Kultur aus nur einer Geschichte. Das Leben ist weder monothematisch noch monokausal. Ich selbst kann mich an keinen Tag erinnern, an dem ich von morgens bis abends immer derselbe Mensch gewesen wäre: Ich war abwechselnd und zuweilen auch gleichzeitig Tochter und Schülerin, Schwester und Freundin, Geliebte und Mutter, Türkin und Deutsche, Nachbarin, Angestellte und Kollegin. Dabei ist keines dieser Ichs eine Solistin, denn jede Erfahrung mit einem neuen Gegenüber geht »nahtlos und ohne unausgefüllte Zwischenräume« in die Erfahrung mit dem Nächsten über und »bewahrt gleichzeitig ihre Identität«, wie der Philosoph John Dewey in »Kunst als Erfahrung« schreibt. Das heißt, man hat nie nur ein Leben, sondern besteht aus verschiedenen Paralleluniversen. Wir sind gemacht aus dem Genpool unserer Ahnen und unseren eigenen Erfahrungen. Deshalb, so Dewey, »existiert kein Mensch ausschließlich innerhalb des Bereichs seiner eigenen Haut«. Wir sind vielmehr ein Echo all der Leben, die uns abverlangt werden, und versuchen im täglichen Dazwischen mühsam, ein selbstbestimmtes und einmaliges Ich zu kreieren. Und werden dabei nur zu einem neuen Echo, nämlich dem unserer eigenen Wunschvorstellungen. Je mehr ich versuchte, irgendeine Art kontinuierliche Identität in mir zu finden, je öfter ich fragte: Wer bin ich mit welchem Gegenüber? Und wie verhalte ich mich in dem jeweiligen Kontext?, desto mehr Erfahrungswelten fächerten sich in mir auf. Und ich sah, dass ich als Tochter meiner Mutter eine andere Tochter war als die Tochter meines Vaters. Ich war als Vertraute meiner Schwester eine andere als die Vertraute meiner Freundin Evelyn. Ich war bei meiner Klassenlehrerin eine andere Schülerin als bei der Mathelehrerin, bei meiner Sprechtechnikdozentin wurde ich automatisch eine andere Studentin als bei dem szenischen Lehrer. Jede dieser Veränderungen geschah ohne Druck oder Verstellung, denn jedes neue Gegenüber forderte mir ein anderes Verhalten und Denken ab. Ich merkte nur erst viel später, dass ich oft überfordert war und es nach wie vor immer wieder bin, wenn ich etwas völlig Neuem begegne. Aber ich möchte keine dieser Erfahrungen missen, denn ich habe nur dazugelernt.“
Renan Demirkan (Ankara, 12 juni 1955) Cover
De Amerikaanse dichteres en schrijfster Djuna Barnes werd geboren in Cornwall-on-Hudson, Orange County in de staat New York op 12 juni 1892. Zie ook alle tags voor Djuna Barnes op dit blog.
In General
What altar cloth, what rag of worth Unpriced? What turn of card, what trick of game Undiced? And you we valued still a little More than Christ.
Seen From The ‘L’
So she stands—nude—stretching dully Two amber combs loll through her hair A vague molested carpet pitches Down the dusty length of stair. She does not see, she does not care It’s always there.
The frail mosaic on her window Facing starkly toward the street Is scribbled there by tipsy sparrows— Etched there with their rocking feet. Is fashioned too, by every beat Of shirt and sheet.
Sill her clothing is less risky Than her body in its prime, They are chain-stitched and so is she Chain-stitched to her soul for time. Ravelling grandly into vice Dropping crooked into rhyme. Slipping through the stitch of virtue, Into crime.
Though her lips are vague as fancy In her youth— They bloom vivid and repulsive As the truth. Even vases in the making Are uncouth.
Djuna Barnes (12 juni 1892 – 18 juni 1982) Cover biografie
Drowsy autumn arrives. Sparkling Behind shining glass two Shining eyes
Vertaald door Alexander Booth
Lady on a Streetcar You’d like to kiss your boy who doesn’t want to: He’d like instead to look at life outside. You’re disappointed then, but still you smile: At least it doesn’t ache like jealousy, Even though he already looks just like The other who “to look at life outside” Left you like this.
Vertaald door A.Z. Foreman
I have come down from the burning hill
I have come down from the burning hill to stand by the station’s fresh urinal. The dust and sweat that coat my skin intoxicate me. In my eyes the sun still sings. Body and soul I now abandon to the lucid whiteness of the porcelain.
Vertaald door Jamie McKendrick.
Sandro Penna (12 juni 1906 – 21 januari 1977) In de jaren 1940 in Rome
„Als der Sebastian unten mit gewohnter Höflichkeit die Türe aufgemacht hatte, sagte er mit einem Bückling: »Wenn der Herr Doktor wollten so freundlich sein und dem Mamsellchen auch einen Gruß vom Sebastian bestellen.« »Ah, sieh da, Sebastian«, sagte der Herr Doktor freundlich; »so wissen Sie denn auch schon, daß ich reise?« Sebastian mußte ein wenig husten. »Ich
bin… ich habe… ich weiß selbst nicht mehr recht… ach ja, jetzt
erinnere ich mich: Ich bin eben zufällig durch das Eßzimmer gegangen, da
habe ich den Namen des Mamsellchens aussprechen gehört, und wie es so
geht, man hängt dann so einen Gedanken an den anderen an und so… und
in der Weise…« »Jawohl,
jawohl«, lächelte der Herr Doktor, »und je mehr Gedanken einer hat, je
mehr wird er inne. Auf Wiedersehen, Sebastian, der Gruß wird bestellt.« Jetzt
wollte der Herr Doktor gerade durch die offene Haustür enteilen, aber
er traf auf ein Hindernis: Der starke Wind hatte Fräulein Rottenmeier
verhindert, ihre Wanderung weiter fortzusetzen; eben war sie
zurückgekehrt und wollte ihrerseits durch die offene Tür eintreten. Der
Wind hatte ihr weites Tuch, in das sie sich gehüllt hatte, aber
dergestalt aufgebläht, daß es gerade so anzusehen war, als habe sie die
Segel aufgespannt. Der Herr Doktor wich augenblicklich zurück. Aber
gegen diesen Mann hatte Fräulein Rottenmeier von jeher eine besondere
Anerkennung und Zuvorkommenheit an den Tag gelegt. Auch sie wich mit
ausgesuchter Höflichkeit zurück, und eine Weile standen die beiden mit
rücksichtsvoller Gebärde da und machten einander gegenseitig Platz.
Jetzt aber kam ein so starker Windstoß, daß Fräulein Rottenmeier auf
einmal mit vollen Segeln gegen den Doktor heranflog. Er konnte eben noch
ausweichen; die Dame aber wurde noch ein gutes Stück über ihn
hinausgetrieben, so daß sie wieder zurückkehren mußte, um nun den Freund
des Hauses mit Anstand zu begrüßen. Der gewalttätige Vorgang hatte sie
ein wenig verstimmt, aber der Herr Doktor hatte eine Art und Weise, die
ihr gekräuseltes Gemüt bald glättete und eine sanfte Stimmung darüber
verbreitete. Er teilte ihr seinen Reiseplan mit und bat sie in der
einnehmendsten Weise, ihm die Sendung an das Heidi so zu verpacken, wie
nur sie zu packen verstehe. Dann empfahl sich der Herr Doktor.”
Uit: gedichte von der wollust des dichtens in worte gefaßt
cagliari:
die ameise deiner adern greift meine sehnsüchte wenn ich das beschreibe was ein mittag verschweigt: singt dich selbst caruso meine zeile wird besser im stein deines gesichts die natur ist sinnloser ein sehr blaues wasser setzt dir bögen cagliari
carnac:
viele verbrannte lebensläufe druiden der aschenbecher euch
ich aber ach bin noch student sperling der stadt der türme
auf einem vogelbein hocke ich ohne audiovisuelle erfahrung
durch den rockärmel der magie spähe ich nach uralten echos
“There was nothing to say. “Well, you was a success, all right. Up to a point. Mind you”—he jabbed a brown-stained finger at me—”up to a point. Because, Reverend, basically speaking and in the profoundest sense of the word you was a flat-assed failure—a total fiasco from beginning to end insofar as any real accomplishment is concerned. Right? Because, like you told me yesterday, all the big things that you expected to happen out of this just didn’t happen. Right? Only the little things happened, and them little things when they was all added up didn’t amount to a warm bottle of piss. Right?” I felt myself shivering as I gazed downward between my legs at the plank floor and at the links of cold cast iron sagging like a huge rusting timber chain in the chill dim light. Suddenly I felt the approach of my own death, and with a prickling at my scalp, considered that death with mingled dread and longing. My hands trembled, my bones ached, and I heard Gray’s voice as if from a broad and wintry distance. “Item,” he persisted. “By the U. S. census of last year there were eight thousand niggers in this county, all chattel, not counting around fifteen hundred niggers that were free. Of this grand total of ten thousand plus or minus whatever, you fully expected a good percentage of the male population, at least, to rise up and join you. Anyway, that’s what you have said, and that’s what the nigger Hark and that other nigger, Nelson, before we hung him, said you said. Let’s figure that, oh, maybe a little less than half of the nigger population of the county lives along the route you traversed toward Jerusalem. Lives within earshot of your clarion call, so to speak. Counting on the bucks alone, that’s one thousand black people who might be expected to follow your banner and live and die for Niggerdom, and this is only if we figure that a pathetic fifty per cent of the eligible males joined you. Not including pickaninnies and old uncles. One thousand niggers you should have collected, according to your plans. One thousand! And how in the forenoon of the second day when at some pillaged ruin of a manor house far up-county I watched a young Negro I had never seen before, outlandishly garbed in feathers and the uniform of an army colonel, so drunk that he could barely stand, laughing wildly, pissing into the hollow mouth of a dead, glassy-eyed white-haired old grandmother still clutching a child as they lay sprawled amid a bed of zinnias, and I said not a word to him, merely turned my horse about and thought: It was because of you, old woman, that we did not learn to fight nobly … “Last but not least,” Gray said, “item. And a durned important item it is, too, Reverend, also attested to by witnesses both black and white and by widespread evidence so unimpeachable as to make this here matter almost a foregone conclusion.”
William Styron (11 juni 1925 – 1 november 2006) Cover
“Het is nu bijna drie jaar geleden dat ik Paloma heb ontmoet. Ik had toen twee boeken op m’n naam staan; een biografisch boek en een tweede dat ergens de weg tussen fictie en non-fictie was kwijtgeraakt. Wat kan ik verder over toen zeggen? Ergens in huis lag een paspoort gevuld met stempels en andere souvenirs aan mijn verre reizen. In míjn huis; niet lang daarvoor had ik dankzij het succes van Meisje met negen pruiken een appartement aan de Lijnbaansgracht kunnen kopen, maar ik stond heel ergens anders: aan de voet van Montmartre en aan de voet van een nieuw project, boek nummer drie. Mijn eerste echte boek, een roman, want écht schrijven is toch veel meer dan een biografische overlevering. Al met al was het een ander leven en misschien was ik toen ook wel een andere ik. Alles zag er anders uit, of ik nou achterom keek of vooruit. Ik koos Parijs omdat ik me niet meer thuis voelde in mijn leventje in Amsterdam. Het was te routineus, te ontdekt, te gemakkelijk misschien ook. Parijs was het tegenovergestelde; ik sprak de taal niet en op mijn literaire agenten na – twee zes-talen-sprekende, drukke dames – kende ik er niemand. In Amsterdam was ik inmiddels een big fish in a small pond, in Parijs slechts een van de natgeregende jassen op straat die stilletjes in de metro verdwijnen. Ik wilde uit die vissenkom treden, uit mijn eigen ik. En dat lukte. Ik merkte dat de mensen me er ‘schoner’ bejegenden; zonder informatie is het moeilijk iemand te plaatsen. Uit je buitenlandse accent kunnen ze niet opmaken of je van de grachtengordel komt of uit Osdorp. Je bent onleesbaar, ongrijpbaar, onaantastbaar. Je bent de buitenlander. Dat maakt wat alleenig, maar ook universeler en uiteindelijk meer jezelf.”
O suiwer hart wat honger was in al jou lang deurwaakte nagte na lewe en versadiging van trane en lag en wilde klagte; wat so ’n hoë gang wou gaan en al Gods denke wou deurskou soos water in jou hand gekelk en in die witte son gehou; wat alle vreugde wou besit en àl wat die aarde aan skoonheid het of sonde of smart, soos silwer vis vang met die lyf se brose net; – o bloed wat brand, o trotse hart, nog roer om jou soos wind die smart, maar in jou donker en hoë wil word dit soos in ’n kamer stil nou dat die bitter trots gaan skuil in deernis soos ’n klippie sink deur die grys-wit water van ’n kuil en bewend daal deur kring nà kring van aldeur sterker skemering tot daardie stil en diep bestaan waaroor die sware waters gaan.
God, dat hul smaad
God, dat hul smaad my nog kan raak, my hart nog so verwondbaar is, waar U groot wind moes óm my waai vir hùl tot skriklike duisternis!
Ek sal nie twis en stry met hùl wat self so magteloos is, gevang in iedere dag se kleinlikheid van smaad en wedersmaad en dwang –
met U, met U is my geding, wat my geskei het van hul ras: dat U die skulp van stilte breek waarin ek so verborge was.
Was dit my woorde wat ek sê, was my begeerte dan in my daad dat U my nakend voor hul stel en voor hul dwase Goed en Kwaad?
U moes die nag wees rondom my omdat ek vir hul duister is; U moes my skulp wees, of die see waarin ek één vér spoeling is.
N. P. van Wyk Louw (11 juni 1906 – 18 juni 1970) Adriaan Roland Holst, Jan Greshoff en NP van Wyk Louw
De Britse dichteres en schrijfster Renée Vivien (eig. Pauline Mary Tarn) werd geboren op 11 juni 1877 in Londen. Zie ook alle tags voor Renée Vivien op dit blog.
Victory
Give me kisses bitter as your tears tonight, When birds pause in their flight to wait. Our long loveless unions have the charms Of plunder, and the feral lure of rape.
Your eyes reflect the splendor of the storm… Breathe out your scorn until you swoon away, My very dear!—Unclose your lips in wrath: I’ll slowly drink their poison and their rage.
Roused as a pirate before his precious spoils, Tonight when all your gaze’s glow has fled, The conqueror’s soul, savage and radiant, Sings in my triumph as I leave your bed!
Vertaald door Samantha Pious
You for whom I wrote
You for whom I wrote, oh lovely young women without names, You whom, alone, I loved, will you reread my verse On future mornings snowing coldly on the universe, By future quiet evenings of roses and flames?
Will you sit dreaming, amid the charming disarray Of dishevelled hair, open robes, of her you never discover Wherever you look: “Whether on day of mourning or festival day, This woman wore always her glance, her tips of a lover.”
Pale, giving forth a fragrance to haunt my flesh and mind, In the magic evocation of the night when love should be rare and free Will you say: “This woman had the ardor I can never find. What a pity she is not living! She would have loved me!”
Renée Vivien (11 juni 1877 – 10 november 1909) Cover
« Là, on fait place à Maurice Candelaire, dit « le Clouque » (celui qui couve), cantonnier municipal, coiffeur le samedi soir et fossoyeur à l’occasion. Le Clouque se hisse, aidé par des bras complaisants, sur la charrette et se place derrière la rouquine. Il brandit glorieusement ses ciseaux, pas ses outils de coiffeur, non ! des « forces », ciseaux barbares qui ne sont utilisés que pour tondre les moutons. Il fait mine de s’attaquer à l’ouvrage mais se recule sans arrêt pour exciter la populace dont les vociférations s’élèvent dans l’aigu. Enfin le Clouque attrape à pleines mains la longue crinière rousse et la tire brutalement vers l’arrière, démasquant ainsi le visage de la prisonnière qu’il force à se tourner dans tous les sens pour que les spectateurs, de plus en plus montés, n’en perdent rien. La prisonnière est très pâle mais impassible. Sa figure est large, de proportions harmonieuses, le nez droit, les lèvres charnues. A peine quelques rides aux commissures et des pattes-d’oie au coin des yeux qu’elle ne baisse pas. Des yeux usés, d’un bleu pâli, ceux des bergers de transhumance, yeux étranges qui voient au loin avec ce regard qui semble pourtant tourné vers l’intérieur. Elle n’esquisse pas le moindre geste pour éviter les projectiles, débris de boîtes de cigares, emballages froissés, tout ce que les pillards du débit de tabac ont jeté par terre et que les plus montés ramassent à présent. Enfin, les forces attaquent la chevelure en prenant leur temps, avec, entre chaque mèche, de grands moulinets de ciseaux qui cliquettent dans le vide. A mesure qu’apparaît la peau blanche du crâne, les applaudissements crépitent et les gens commencent à rire. Ils se regardent rire les uns les autres, comme si chacun avait peur de rester le seul impassible, car alors toute tiédeur devient suspecte. Ainsi les rires se multiplient, se nourrissant les uns des autres à chaque boucle qui tombe, jusqu’à devenir un fracassant fou rire qui secoue Bouscassel, d’autant plus violent qu’il est né d’une longue peur. Le coiffeur jette les frisettes et les mèches aux mains qui se tendent. Le soleil une seconde, au passage, les transforme en lambeaux sanglants. Quand la tonte est terminée, le Clouque salue dans une révérence outrée désignant d’une main son oeuvre. Alors, suivant une voix surexcitée qui se met à brailler : « Allons enfants de la Patrie… », la populace entonne La Marseillaise. Assis sur le marchepied de la charrette, tourné vers la tondue, le Pétronille, un gros homme flasque, la main droite mutilée, n’arrive pas à retenir de gros sanglots d’enfant. Mais le Clouque trouve autre chose. Il enlève le panneau infamant. Il pose ses mains sur les épaules de la tondue et d’un coup il fait tomber le corsage. C’est d’abord deux robustes épaules, bien rondes, d’une chair délicate. »
Jean-Pierre Chabrol (11 juni 1925 – 1 december 2001) Cover
De Engelse dichter en schrijver Ben Jonson werd geboren rond 11 juni 1572 in Westminster, Londen. Zie ook alle tags voor Ben Jonson op dit blog.
Third Charm from Masque of Queens
The owl is abroad, the bat, and the toad, And so is the cat-a-mountain, The ant and the mole sit both in a hole, And the frog peeps out o’ the fountain; The dogs they do bay, and the timbrels play, The spindle is now a turning; The moon it is red, and the stars are fled, But all the sky is a-burning:
The ditch is made, and our nails the spade, With pictures full, of wax and of wool; Their livers I stick, with needles quick; There lacks but the blood, to make up the flood. Quickly, Dame, then bring your part in, Spur, spur upon little Martin, Merrily, merrily, make him fail, A worm in his mouth, and a thorn in his tail, Fire above, and fire below, With a whip in your hand, to make him go.
To Censorious Courtling
COURTLING, I rather thou should’st utterly Dispraise my work, than praise it frostily: When I am read, thou feign’st a weak applause, As if thou wert my friend, but lack’dst a cause. This but thy judgment fools: the other way Would both thy folly and thy spite betray.
Ben Jonson (ca. 11 juni 1572 – 6 augustus 1637) Anoniem portret in de Royal Shakespeare Theatrein Stratford-upon-Avon
Uit:The House of the Sleeping Beauties (Vertaald door Edward Seidensticker)
“As Eguchi looked away his eye fell to his wrist watch. “What time is it?” “A quarter to eleven.” “I should think so. Old gentlemen like to go to bed early and get up early. So whenever you’re ready.” The woman got up and unlocked the door to the next room. She used her left hand. There was nothing remarkable about the act, but Eguchi held his breath as he watched her. She looked into the other room. She was no doubt used to looking through doorways, and there was nothing unusual about the back turned toward Eguchi. Yet it seemed strange. There was a large, strange bird on the knot of her obi. He did not know what species it might be. Why should such realistic eyes and feet have been put on a stylized bird? It was not that the bird was disquieting in itself, only that the design was bad. But if disquiet was to be tied to the woman’s back, it was there in the bird. The ground was a pale yellow, almost white. The next room seemed to be dimly lighted. The woman closed the door without locking it, and put the key on the table before Eguchi. There was nothing in her manner to suggest that she had inspected a secret room, nor was there in the tone of her voice. Here is the key. I hope you sleep well. If you have trouble getting to sleep, you will find some sleeping medicine by the pillow. “Have you anything to drink?” “I don’t keep spirits.” “I can’t even have a drink to put myself to sleep?” “No.” “She’s in the next room?” “She’s asleep, waiting for you.” “Oh!” Eguchi was a little surprised. When had the girl come into the next room? How long had she been asleep? Had the woman opened the door to make sure that she was asleep? Eguchi have heard by an old acquaintance who frequented the place that a girl would be waiting, asleep, and that she would not awake. But now that he was here he seemed unable to believe it.”
Yasunari Kawabata (11 juni 1899 — 16 april 1972) Poster voor de gelijknamige film van Vadim Glowna uit 2006
“GUY. You mean the hotel? That’s the nearest I got to a job. They didn’t need any musicians … ‘But we’ve got an opening for a kitchen boy’ … ‘Opening’, mind you! I should have told him, his opening was my back door. Another bloke gives me a pat on the back after I’ve blown three bars and says, ever so nicely: ‘You boys is just born musicians … born musicians I tell you. You got it in your soul.’ So I says: ‘But a job, Mister?’ And he says: ‘Nothing doing. Too many of you boys being born.’ You know something, Reb? I should have settled down to book learning. That way you always eat. Like Willie. Now there’s a smart Johnny. REBECCA. ‘Willie’s all right. GUY. All right! He’s more than just right, he can’t go wrong. REBECCA. He’s just like any other fellow. GUY. I didn’t mean it that way. I know Willie can go wrong, if he does some stupid thing. What I mean is, it’s up to himself. But like me now … I know I play well, everyone says so, even some of the top boys. But how does that help me? I still get buggered around. And the way I see it Willie won’t make no mistakes. What’s this latest thing he’s up to? REBECCA. You mean the course? GUY. Yes, that’s it. REBECCA. First year B.A….Correspondent. GUY. There, you see. Now who but Willie would think of that. [Pause.] Now … actually … where does that get him? REBECCA. if he passes, to his second year. GUY. Well, what do you know! [Pause.] And then? REBECCA. The third year. GUY. Doesn’t it end sometime? REBECCA. If he passes that, he gets his degree. Bachelor of Arts.”
Athol Fugard (Middelburg (ZA), 11 juni 1932) Scene uit een opvoering in Johannesburg, 2014
De Nigeriaanse dichter, schrijver, architect, en milieuactivist Nnimmo Bassey werd geboren in Akwa Ibom op 11 juni 1958. Zie ook alle tags voor Nnimmo Bassey op dit blog.
Uit: Power of poetry for global transformation
“Poetry and song capture our understanding of life and provide us with platforms to express ideas that may otherwise be inexpressible. Poetry represents memory as well as vision. It is the chant as well as the wail. It could come as joyous and exuberant calls, it could also come as a dirge marking the crossing of the slim line between here and there, between life on this plane and life across the river. The poet could be a story teller, the griot, or the prophet. With eyes closed she sees worlds that open-eyed folks are unable to comprehend. In sum, poetry is an expression of life. Poetry played a central role in the precolonial African community. It still does. However, poetry in the form of song is the dominant format in contemporary society. Dreams are woven and conveyed through poetry. Defiance and censure equally find potent expression in the medium. In other words, poetry can be subversive and rallying cry for change. As a poet, I have noticed a progression in my relationship between my thoughts, experiences and words. As a young poet, I was drawn to the humour found in rhymes, limericks and the like. Poetry provided an escape route in my struggles to understand the murky terrain of life. It should be said that I grew up in at a time when my country and continent faced serious political struggles. In the mid 1960s my country was embroiled in the Nigeria-Biafra civil war. As a child I was witness to brutality and suffered displacement and the indignities of being a refugee in my own country. Thereafter, the struggle for independence in other parts of Africa utterly radicalised by sensibilities. As all these were going on, Nigeria suffered years of military dictatorship. Add to these, the economic violence visited on Africa by international financial institutions left deep questions. How do you say no in thunder? – to use a phrase from one of the poems the poet Christopher Okigbo (16 August 1932-1967). Okigbo died fighting for the Biafran cause.”
Not as a dove the Holy Spirit came to the disciples gathered in a room, but as a violent wind and tongues of flame.
A cyclone roared the ineffable name as fire on each blushing brow did bloom. Not as a dove the Holy Spirit came
to give sight to the blind and heal the lame and raise the dead and dispel error’s gloom, but as a violent wind and tongues of flame.
The Breath of God is anything but tame. Who dally with it dally with their doom. Not as a dove the Holy Spirit came, but as a violent wind and tongues of flame.
Mark DeBolt (Coldwater, 9 april 1968) First Presbyterian Church in Coldwater, Michigan, de geboorteplaats van Mark DeBolt
“Hij
bracht haar in den salon: een donker vertrek; in het midden een tafel
vol tijdschriften, gerangschikt in een regelmatigen, nog ongelezen
cirkel; twee dames, klaarblijkelijk Engelsch, en van het esthetische
genre – groezelige haren, lossige blouses, – zaten, in een hoek, in haar
Baedekers te studeeren, vóor zij uit gingen. Cornélie boog even het
hoofd, maar ontving geen groet terug; zij nam het niet kwalijk, al
bekend met Albionsche reismanieren. Zij zette zich aan tafel en nam den
Romeinschen ‘Herald’ op, het blad, dat om de veertien dagen verschijnt
en waaruit men leert, alles wat er die weken te doen is in Rome, en nù
vroeg een der dames haar, uit haar hoek, agressief: – I beg your pardon, maar zal u, als-u-blieft, den Herald, niet naar uw kamer meênemen? Cornélie
richtte heel hoog en kwijnend haar hoofd in de richting op, waar de
dames zaten, zag vaag over hare groezelige hoofden heen, zeide niets en
blikte weêr terug in den Herald, en zij vond zich zeer bereisd en
glimlachte inwendig, omdat zij wist hoe men deed tegen dit genre van
Engelsche dames. De
marchesa trad binnen, en verwelkomde Cornélie in het Italiaansch, in
het Fransch. Zij was een groote dikke matrone, vulgair dik; haar ampelen
boezem omspande een zijden kuras of spencer, dat glom op de naden en
barstte onder de armen: haar grijze frizuur gaf haar iets van een leeuw;
de groote geel en blauw gebistreerde oogen sperden een blik open,
onnatuurlijk van bella-donna; in hare ooren regenboogden ontzaglijke
kristallen, en naamlooze êelgesteenten waren aan hare dikke vette
vingertjes gerist. Zij sprak heel vlug, en Cornélie vond hare frazen
even gezellig huiselijk als de verwelkomst van den krukkenden portier op
het stationplein. Zij liet zich door de marchesa geleiden naar den
lift, en steeg met haar in: de hydraulische lift, een getraliede kooi,
opgaande langs de trappen, steeg plechtig en bleef eensklaps roerloos,
tusschen tweede en derde verdieping. – Derde verdieping! riep de marchesa naar omlaag. –
Non c’è aqua! riep het knoopenjongetje kalm terug, daarmeê willende
beweren, dat – hetgeen heel natuurlijk scheen, – er geen water genoeg
was om den lift in beweging te stellen.”
Louis Couperus (10 juni 1863 – 16 juli 1923) Cover
De Nederlands dichteres en schrijfster D. Hooijer (pseudoniem van Catharina Antonetta (Kitty) Ruys-Krijgers Janzen) werd geboren in Hilversum op 10 juni 1939. Zie alle tags voor D. Hooijer op dit blog.
Milly Wiers
wind die de rails nam rook naar ijzer
kinderen roven en grootbrengen daar had ik argumenten voor toen ik berustte wilde ik op reis, door blond gekust
aan het spoor stond boerenkool die rook naar wind uit steden treinen droegen jongens langs met gekmakend zelfstandige blik dan stilte en geklik in palen
nu gaan mijn liefdes lezend voorbij gras dat altijd voor konijnen was is opgegroeid en buigt bij treinen glas door onbekende aangeboden verstolen oberhand wijst op een rug halfrond de draaideur nabeeld als ik mijn ogen sluit van roze haar of kaal rood hoofd prins van mijn soorten: wel ver uiteen weggelegd voor elkaar besteed aan mij geen woningen
ligustergeur, te zoet te zuur door de windstille straat de jongen met het zwart haar ramen open, mes in de tafel dan ben ik zo goed als verhuisd eens zat hij in alle tuinen rechtop zo streng opgevoed mooi sloten zijn handen om namaak chinese theekommen later verdwenen zijn vodden in de straat bestaat verschil tussen rovers en zwervers als de pianostemmer speelt hoor je iets roodfluweels bloemen van bloemgordijnen gaan in vazen staan
gedenk mij, speelt hij ik ben de pianist, die pianostemmer wred ik trommel viooltjes op uit iedere oude kast mijn moeder is van adel bij haar verloor ik haren, wilde aanslag zij schrijft je rekeningen met bloedblauwe inkt
In ’t meer, omkranst met wilgen en platanen, Wier top de bodem peilt, staart avond-gloed En spiegelt zich: de wind wiekt aan, en spoedt Zich naar de kim…. En met hem gaan de lange water-banen, De lauwe geuren…. Het rozen-blad op de gefronsde vloed, Het deinend dons der dommelende zwanen….
Op de top
Lig daar, mijn wandelstaf! Hier is de top, En met de blauwe wolkjes, die er krullen Rijst uit het dal de rust naar boven op, Waar zich het wolkloos ruim mee schijnt te vullen;
De bergen wijken, breed van rug en kop, Die ze in een waas van matte nevel hullen. – Uit d’ afgrond lacht gezang en steengeklop… Of dan die mensen nimmer rusten zullen?
Daar zwoegen ossen voor hun zware vracht, Ginds lijmt de bij haar zoete raten dicht, En kraait een haan zijn liedje van victorie:
’t Juicht alles in ’t bestaan, en heeft de plicht Van vrolijk-zijn nog nooit zo blij betracht…. En ’t ontevreden stadskind droomt van glorie?
Dorpsdans
De vedel zingt, waar roos en wingerd-ranken Verliefd omhelzen ’t huis des akkermans, En gloeien in de avond-purper-glans, – En twintig menschen rijzen bij die klanken;
Het avond-maal heeft uit: van dis en banken Verdween der jonkheid blij geschaarde krans, – De vlugge voeten reien zich ten dans, En de arm buigt om de leesten heen, de slanken:
Daar tripplen zij en stampen naar de maat, Terwijl de kroezen op de dis rinkinken, – En naar de wangen stijgt het vrolijk bloed:
De oude, die daar op de dorpel staat, Ziet men de vreugd uit lachende ogen blinken, Tevreden, dat hij leeft, en leven doet.
Jacques Perk (10 juni 1859 – 1 november 1881) Dordrecht
“— We’ll have a good dinner, DeLereo had said happily, get on board and turn in. When we get up we’ll have passed the Gulf Stream. It began that way but ended differently. The sea was very rough. They never did cross the Gulf Stream—the captain was from Long Island and got lost. DeLereo paid him fifty dollars to turn over the wheel and go below. — Do you know anything about boats? the captain asked. — More than you do, DeLereo told him. He was under an ultimatum from Adele, who was lying, deathly pale, in their cabin. — Get us into port somewhere or get ready to sleep by yourself, she’d said. Philip Ardet heard the story and many others often. He was mannerly and elegant, his head held back a bit as he talked, as though you were a menu. He and Adele had met on the golf course when she was learning to play. It was a wet day and the course was nearly empty. Adele and a friend were teeing off when a balding figure carrying a cloth bag with a few clubs in it asked if he could join them. Adele hit a passable drive. Her friend bounced his across the road and teed up another, which he topped. Phil, rather shyly, took out an old three wood and hit one two hundred yards straight down the fairway. That was his persona, capable and calm. He’d gone to Princeton and been in the navy. He looked like someone who’d been in the navy, Adele said—his legs were strong. The first time she went out with him, he remarked it was a funny thing, some people liked him, some didn’t. — The ones that do, I tend to lose interest in. She wasn’t sure just what that meant but she liked his appearance, which was a bit worn, especially around the eyes. It made her feel he was a real man, though perhaps not the man he had been. Also he was smart, as she explained it, more or less the way professors were.”
“3 januari De
zaal van Bellevue, waar het VPRO-programma Piet Ponskaart wordt
uitgezonden, was opgeluisterd door slingers, lampjes, topless juffrouwen
die taartjes en cider ronddeelden. Henk Spaan oogstte succes, naast
Brandt Corstius en Wim T. Schippers. Ook zijn versje (onderwerp: met wie
doe je het het liefst?) viel goed bij het publiek. Simon van Collem,
Jan de Bont en Monique van de Ven werden geïnterviewd. Na afloop van het
programma gingen we naar Américain. In een groot gezelschap zitten
voelt altijd onwennig. ‘Ik kan niet meer werken,’ zegt Eva Biesheuvel. ‘Om Maarten. Ik moet thuisblijven.’ Maarten
had de hele dag in bed gelegen, hij had liggen piekeren, was er moe
van. Na het eten ging hij met een slaappil weer naar bed. Eva is altijd
in zijn buurt. Ik zou gek worden als ik dagenlang een man om me heen zou
hebben. Ondanks alles heeft Maarten het afgelopen jaar een aantal
verhalen geschreven. Ik zeg hem dat ook herhaaldelijk en hoop dat het
hem troost.
5 januari De assistente van Thomas Rap had me wat te vertellen, zei ze. En ze vertelde dat Rap zijn uitgeverij naar Baarn wil verhuizen en dat ze niet mee wil. Ze zou sowieso ontslag nemen, want ze had er genoeg van. Waarvan? ‘Streken,’ zei ze en legde met ‘ssst’ een vinger tegen haar lippen. Ze heeft ook haar buik vol van feministen, wil een eigen uitgeverijtje beginnen voor uitsluitend vrouwen, maar niet voor radicale vrouwen. Of ik dat geen goed idee vond? Ik raadde haar aan Boosaardige Boeken uit te geven in de z.g. BoBoreeks.”
“Blijkens
een inscriptie is het in 2006 onthuld. Dan pas realiseer ik me dat op
deze plek aan de kade de beruchte Kresty-gevangenis als gruwelvesting
oprees en dat Achmatova hier dag in, dag uit in de sneeuw of in de
vochtige wind stond te wachten, in de hoop nieuws over haar
gearresteerde zoon te krijgen. Op de sokkel van het standbeeld staan de toepasselijke regels uit Requiem:
Ik bid niet louter voor mijzelf dit uur, Maar ook voor wie zich daar met mij bevonden, Voor hen die bij die rode blinde muur In barre kou en juli-hitte stonden.
De muur is nog altijd rood, de Kresty heeft nog altijd de vorm van een kruis (krest betekent ‘kruis’), maar in het gebouw zitten sinds kort geen gevangenen meer opgesloten. Het wordt verbouwd; borden geven aan dat de nieuwe bestemming een luxueus hotelcomplex zal zijn – wat de aanblik niet minder grimmig maakt. Het beeld van Achmatova steekt er scherp bij af; het is zeker drie meter hoog, het is rank, fier, trots, met een vrouwelijke maar bovenal aristocratische verfijndheid. Zelfs als ik er pal voor sta, houd ik het voor een uitvergroot Giacometti-beeld, door de extreem lange armen en de extreem dunne benen. Natuurlijk moet ik even later ook aan de tekeningen en portretten denken die Modigliani van haar maakte tijdens haar enige verblijf in het buitenland, in Parijs. Als een van de eersten werd Modigliani verliefd op haar langgerekte gezicht, haar smalle neus en haar dicht bij elkaar staande, onderzoekende ogen. Ik leg verkeerde verbanden; de maker van het beeld is een Russin, Galina Dodonova, en haar stond het Bijbels beeld voor ogen van Lots vrouw die het hoofd omdraait en in een zoutpilaar verandert.”
Jan Brokken (Leiden, 10 juni 1949) Sint–Petersburg
De joods-Amerikaanse schrijver Saul Bellow werd geboren op 10 juni 1915 te Lachine, een voorstad van Montreal. Zie ook alle tags voor Saul Bellow op dit blog.
Uit: Ravelstein
“Odd that mankind’s benefactors should be amusing people. In America at least this is often the case. Anyone who wants to govern the country has to entertain it. During the Civil War people complained about Lincoln’s funny stories. Perhaps he sensed that strict seriousness was far more dangerous than any joke. But critics said that he was frivolous and his own Secretary of War referred to him as an ape. Among the debunkers and spoofers who formed the tastes and minds of my generation H. L. Mencken was the most prominent. My high school friends, readers of the American Mercury, were up on the Scopes trial as Mencken reported it. Mencken was very hard on William Jennings Bryan and the Bible Belt and Boobus Americanus. Clarence Darrow, who defended Scopes, represented science, modernity, and progress. To Darrow and Mencken, Bryan the Special Creationist was a doomed Farm Belt absurdity. In the language of evolutionary theory Bryan was a dead branch of the life-tree. His Free Silver monetary standard was a joke. So was his old-style congressional oratory. So were the huge Nebraska farm dinners he devoured. His meals, Mencken said, were the death of him. His views on Special Creation were subjected to extreme ridicule at the trial, and Bryan went the way of the pterodactyl – the clumsy version of an idea which later succeeded – the gliding reptiles becoming warm-blooded birds that flew and sang. I filled up a scribbler with quotes from Mencken and later added notes from spoofers or self-spoofers like W. C. Fields or Charlie Chaplin, Mae West, Huey Long, and Senator Dirksen. There was even a page on Machiavelli’s sense of humor. But I’m not about to involve you in my speculations on wit and self-irony in democratic societies. Not to worry. I’m glad my old scribbler has disappeared. I have no wish to see it again. It surfaces briefly as a sort of extended footnote.”
Uit: Memories of My Boyhood (Vertaald door Ana Cartianu en R.C. Johnston)
“Heigh ho! Once I heard of the priesthood and of our priest’s little Smaranda, I gave up the flies completely and turned my thoughts to other things. I began to take to writing, to preparing the censer in church, to singing second, as if I were a respectable youngster. The priest put me down in his good books and little Smaranda flashed a glance at me now and then; Master Vasile entrusted the coaching of other boys to me, and, as the saying goes, a different kind of flour was now being ground in the old mill. Nică, Costache’s son, loutish and bullying, with his grating voice, had no further hold over me. But man proposes and God disposes! One day, in actual fact it was St. Foca’s Day, the mayor ordered the villagers out to repair the road. The rumour went that the Prince was going to ride that way to visit the monasteries. Master Vasile found nothing better to do than to say: “Come on, boys, let’s help with that road, so that the Prince shan’t say, as he passes through, that our village is lazier than the others.” So we all set out from school together. Some of us dug with spades, some carried stones in wheel-barrows, some in carts, some in kneading-troughs; in short, the people worked with a will. The mayor Nică, son of Petrica, with the overseer, the deputy-mayor and a couple of tousle-headed clerks, were moving to and fro among the people, when, all of a sudden, what should we see but a scuffle on the gravel, a crowd of people in a confused heap and one of them yelling out loudly. “What can this mean?” people were saying, as they ran from all sides. Master Vasile had been caught with a lasso by the press-gang; they were now roping him tight and handcuffing him, preparatory to sending him off to the town of Piatra. So that’s why the mayor had summoned the people to communal labour! This was the way with deceptions such as these, that young men were in those days press-ganged into military service… This was an evil sight indeed!”
Ion Creanga (10 juni 1839 – 31 december 1889) Cover Roemeense uitgave
We walked on, crushing the reeds and arrived at the valley; smoking, we leant against the ancient rocks.
We crouch on tbe earth – dear carth!- but they stand upright – chacun a
son gout! They say tbey are descended from gods and their mansions have
courtyards and fountains; They play poker to the death on their rigged tables, they stack the cards and throw their bone chips for results,
They drink water from silver cups – blessed water! – we from the hollow
of our hands. ‘They have the fingers of cheats, ours are bony and
workworn, They fall and bleed like rotten rowan trees and ache all
night long. And we mount the oxcarts to move away. The mountain-path is
easier at night. We wait for the sparsely-feathered farm-bird to sing; but from a distance the little bastard is silent on our tree.
They
turned their fiery, sharp, savage weapons against us, with their
long-shadowed cruel spears, murderous as guns and mortars, shells and
bazookas! We pruned the tree-trunks, thinned the tobacco-seedlings, hoed the cotton automatically, how can we stop caring for them? Our wives like deer with young, humbled, sweaty, some with a hoe or a sickle, poppies on the plain bleeding inwardly.
It’s evening, white as sheep’s wool the Pole Star is born, a rustling tremor moves mountain and rock. When it says, ‘Come!’ you must up and leave, impossible not to leave! Rainbows between two ages, great absorbent waterspouts moving in darkness, gushing skywards with rocks and earth, And naked babies, village huts like leeches clinging to a barren mountainside, no windows, no tiles, made of poverty-stricken, sundried mudbricks.
“Mit vierzig. Im einundvierzigsten Lebensjahr. Als Gast, legal alsGast. Immer noch einen Tag. Schon der neunzehnte! Erst schonder neunzehnte, dann schon der zwanzigste! Die ganze ZeitMärz. Am ersten März eingezogen und jetzt auf einmal beeiltsich die Zeit, fängt zu rennen an. Und ich auch. Einen Regen-schirm mit und schnell-schnell alle Tage! Nutzt auch nix – wegdie Zeit und vergangen. Wie hat das geschehen können? Du hastsie aufgebraucht und das reut dich jetzt. Das hätte nicht seinmüssen. Vergangen die Zeit. Und bleibt vergangen. Schnell mitdem Schirm, große Schritte. Früher nie einen Regenschirm mitund jetzt nie mehr ohne. Durch die Trennung ein andererMensch: ein Mensch mit Regenschirm, mit Bedenken und Vor-behalten (die in seinem Kopf nach Dringlichkeitsstufen sortiertsind). Wie ging das denn zu? Im November einmal ein Regen-abend und zum Ersticken mein Leben. Gleich nach der Tren-nung. Die Wohnung wie unter der Erde. Und da hast du denalten Schirm, Karos, Streifen, Pünktchen, unregelmäßig verbli-chen ein Muster aus drei Sorten Grau, hast einen der beiden al-ten Regenschirme im Flur mitgenommen und schnell aus demHaus. Und seither mit diesem Schirm durch die Welt. Der Stoffeingerissen. Die Speichen verbogen. Der Griff wackelt. Ammeisten im Regen wackelt der Griff. Am Griff eine Schraube,die vorsteht. Nur schnell! Immer schneller! Im Geniesel, imRegen, besser noch schnell vor dem Regen her. Geduckt, einGespenst, ein eiliger Schatten. Und so durch den Spätherbst und Winter. Erst ein Regen- und dann ein Schneewinter. Mit Schirm. Ein Mensch, der sich selbst nicht mehr traut. Immer den Schirmmit und mich daran festhalten. Auf jedem Weg. Als könnte ichandernfalls nicht auf der Welt bleiben. Früher nie einen Schirm.Früher mit Zuversicht und verträumt, laß dir Zeit, und die Weltmir entgegen. Vielleicht noch aus Staufenberg, vielleicht sogarnoch von meiner Mutter der Schirm. Vielleicht hat Sibylle ihnvor Jahren einmal gefunden.”
in het beenzwarte licht van een stroboscoop staat een dwerg met gesprongen lippen naar me te wuiven ik wou dat hij mijn zoon was
ik kan het niet aanzien en ga op reis
halfweg september kom ik aan in de vossenstad in het gras tussen de rails van het station zitten sleutels verstopt, maar zelfs de simpele tover van een anagram ontgaat de luie lezer: azimut de stoter die slaand de verzen vouwt
rum met een reukje eraan in de bultenaarsschaduw van de radcliffe camera, de snijbloemgeur van kaneel en uraan
de jongens die op onze kleuterklasfoto’s staan kijken toe hoe ik de taal die mensen spreken naar mijn roofridderburcht sleep
kijk! onze silhouetten op slot tegen de akelmuur een superman-t-shirt als een vlag om haar gespierde lichaam in de nok voorbij de knik hikt ze soera’s in het schrift
We zijn weer buitengaats in een fluistercampagne van grijzen. Onze bewegingen, langzamer en royaler op de daagse golfslag, worden plichtplegingen op afstand.
Verder van elkaar houden we kontakt via radio Scheveningen. Ons wacht eender haven in schakeringen van zwart. Andere haven, eender nacht.
Ducunt volentem fata, nolentem trahunt (Seneca)
Niet alleen het oudje tegen de wind in langs de oever, ook de wielrenner die haar tegemoet snelt met stampende sokken en zelfs de minnaar aan het water die langzamer kust omdat de tijd zo schoksgewijs verstrijkt,
alsmede de roeier: rugwaarts glijdt hij voort en zijn blik beslaat onverschrokken waarnaar zijn zog wijst.
En wie zelf niet gaat wordt getrokken.
IJskristallen
Zo koud werd het in huis, zo koud was de winter dat we vastvroren aan elkaar.
Elke poging tot een gebaar ging verloren in splinters ijs op de huid. Elk geluid werd flinterdun.
Toen de dooi inviel smolt ook de glasheldere pijn die ons zo omzichtig had aangeraakt.
O, dat ijskoud liefhebben dat mijn samenzijn met jou mogelijk maakt, onmogelijk maakt.
Kom hier, dat ik je bijt, je als een appel eet, en – zoals dat gaat – van blijdschap niet meer weet waar ik mijn handen laat. Je bent een boomgaard, eigenlijk, waarvan ik graag de vruchten pluk, de bloesems ruik, zoals vandaag. Kijk maar: weer raak ik hier mijn handen kwijt, nu ik je in mijn armen bijt en als een appel eet, en weet hoe liefde smaakt.
Sterk
Ik dacht dat het niet kon: dat iets wat je niet ziet je alle dagen draagt en sterker maakt. Alsof je spieren krijgt van liefde. En kijk, het klopt: Het hart van oma slaat nog altijd over als ze opa ziet. Maar nu hij oud is en te bed, misschien nog net de hemel haalt, loopt oma sinds een poosje krommer en vraagt ze vaker om mijn arm. Zonder hem krijgt ze het huis niet warm en zelfs de hond zakt zuchtend naast de luie stoel. Dus is het waar dat liefde spieren geeft en op den duur ook vuur.
Dood
De kamer en het bed missen me niet, maar het boeket houdt het daar zonder mij misschien nog één dag uit, dan moet de engel die is aangeduid en mij heeft weggebracht de pijn verzachten en ook de bloemen onderspitten of, als iemand dat nog wil, ze tussen dikke boeken drogen met iets liefs erbij, ik denk aan: ‘roos’, of wat nog beter is: ’ter nagedachtenis’.
Uit: De verrader (Vertaald door Gerda Baardman en Bart Gravendaal)
“Veel
vaders voeden die behoefte bij hun kinderen via moedwillige manipulatie
die al in de prilste jeugd begint. Ze vinden het heerlijk hun kind op
een vliegtochtje of op een ijsje op een koude dag te trakteren, of samen
naar de Salton Sea en het natuurwetenschappelijk museum te gaan als het
kind dat weekend bij hen is. De niet-aflatende goocheltrucs die dollars
vanuit het niets lieten verschijnen en de psychologische manipulatie in
de kijkwoning waardoor je dacht dat het uitzicht vanuit de tweede
verdieping van het negentiendeeeuwse wonder in de heuvels, zo niet de
hele wereld, binnenkort van jou zou zijn – het is allemaal bedacht om
ons te laten denken dat ons leven zonder vaders en vaderlijke
begeleiding een armzalig, Mickey Mouseloos
ik-had-je-gewaarschuwd-bestaan zou zijn. Maar later, in je puberteit, na
één toevallige straatbasketbalelleboog te veel, dronken
middernachtsklappen op je harses, pufjes methamfetamine die in je
gezicht worden geblazen, doormidden geknakte jalapeñopepers die over je
lippen worden gewreven omdat je ‘fuck’ zei, terwijl je alleen maar net
als papa wilde doen, kom je tot het besef dat de bevroren geneugten en
de uitstapjes naar de wasstraat niets meer waren dan opvoeden onder
valse voorwendselen. Listen en alibi’s voor hun eigen afgenomen
geslachtsdrift, hun stagnerende nettosalaris en hun onvermogen te
voldoen aan de verwachtingen van hun eigen vader. Het oedipale verlangen
om de vader te behagen is zo machtig dat het alles regeert, zelfs in
een buurt als de mijne, waar het vaderschap zich grotendeels in
afwezigheid afspeelt, maar de kinderen toch plichtsgetrouw ’s avonds bij
het raam zitten te wachten tot papa thuiskomt. Mijn probleem was
natuurlijk dat papa altijd thuis was. Nadat alle foto’s van het
bewijsmateriaal waren genomen, de getuigen waren ondervraagd en de
macabere moordgrapjes waren gemaakt, tilde ik zonder mijn milkshake te
laten vallen mijn vaders doorzeefde lichaam onder de oksels op en
sleepte hem met zijn hielen over de gekrijte omlijning, over de gele
genummerde markers bij de patroonhulzen, over de kruising, over het
parkeerterrein en door de dubbele glazen deuren. Ik zette mijn vader aan
zijn lievelingstafel neer, bestelde zijn ‘gebruikelijke recept’ – twee
chocolademilkshakes met ijs en een groot glas melk – en zette alles voor
hem neer. Aangezien hij vijfendertig minuten te laat was en
bovendien dood, was de vergadering al begonnen, voorgezeten door Foy
Cheshire, een in de vergetelheid rakende televisiepersoonlijkheid en
voormalige vriend van mijn vader, die maar al te graag de
leiderschapsvacature wilde opvullen. De situatie was even gênant. De
sceptische Dum Dums die naar de zwaargebouwde Foy keken zoals de natie
naar Andrew Johnson moet hebben gekeken nadat Lincoln was vermoord. Ik
slurpte luidruchtig het restje van mijn milkshake naar binnen. Het
teken om door te gaan, want zo zou mijn vader het hebben gewild.”
“Het
is een grote schreeuwende, lachende, huilende bende, een bonkende
teringzooi in mijn kop. Ik kan de man niet verstaan. Ik huil. ’Stil nou,
alsjeblieft.’ Een knal voor mijn open ogen. Een vuist, zegelring, een
fractie van een seconde, mijn vel scheurt open. ’Ik kijk je toch aan,’
hoor ik mijzelf jankend zeggen. De mensen lachen. Iedereen lacht. Zie
mij staan! Minstens honderd mensen staan op dit podium, de Markt.
Maarten de Buit speelt vandaag de hoofdrol. Hij staat, in al zij glorie,
in het middelpunt van de belangstelling in het licht van de
schijnwerper, de lantarenpaal. Langzaam, tergend langzaam laat hij zijn
hoofd zakken en kijkt neer op zijn lichaam. Hij ziet zijn opengerukte
hemd en de grote rode bloedvlek op zijn witte shirt. Zal hij weten, dat
het bloed is dat van zijn gezicht naar beneden druppelt? Voelt hij de
druppels donkerrood vocht aan zijn kin hangen? Smeltende rode ijspegel.
Het in grote getale opgekomen publiek geniet, het staat in opperste
verbazing. Het koor zingt een kort stuk van de Johannes Passion: Wer hat
dich so geschlagen? Onze held hangt bloedend aan de schandpaal.
Het is stil geworden. De wereld is heel even stilgezet. God geeft me een
kort moment van rust. Ze slaan, schoppen niet meer. Alles gebeurt zo
verschrikkelijk langzaam. Laat er iets gebeuren, laat er alsjeblieft
iets gebeuren. Er wordt tegen me gepraat. ’Je blijft voortaan met je
gore poten van m’n zus af.’ Ben ik gek geworden? Mijn ogen zijn nog maar
half open. Ik kan alleen nog maar janken… Schreeuwend smeken.
’Alsjeblieft stop nou! ’ Geen genade. Zegelring. Bonken in mijn hoofd,
vuisten voor mijn ogen, niijn neus, mijn lippen. Ik word weer overeind
getrokken, tegelijkertijd twee stompen in mijn maag. Happen naar adem.
Blijven ademen, alsmaar blijven ademen. De dikke plakken vocht in mijn
mond doorslikken, anders krijg je geen adem meer. Mijn tong is
opgezwollen, ik heb er te hard op gebeten. Het doet pijn. De smaak van
bloed ligt op mijn tong. Een mengsel van janken en mompelen is mijn
stem. ’Ik ken uw zus niet, alstublieft, laat me met rust.’ ’Vuile vieze
klootzak! Jij teringlijer, ik venmoord je.’ Mijn handen grijpen naar de
lantarenpaal om m’n lichaam te beletten opnieuw om te vallen. Geen
nieuwe stompen meer in mijn maag. ’Het spijt me, ik smeek u…’ Ik hoor
mijn eigen stem al bijna niet meer. Ik wankel en draai een halve slag,
direct ligt er een hand op mijn schouder om mijn lichaam weer om te
draaien. Een laatste vuist in mijn gezicht, alles klapt uit mekaar.”
“Die had toen een koe met uierontsteking en een zuigeling van zeven maanden, die hoestte. Treeborg zat toentertijd nog te krimpen in Diestel en hield er een eigen apotheekje op na. Zodra Vlimmen klaar was met de koe, legde Janus zijn vinger langs zijn neus en zei, dat meneer dokter toch ‘ns efkens binnen moest komen om naar de kleine te kijken: ‘Gullie hebt er toch ook wel wà verstand af,’ meende hij, ‘meer as wij.’ Het kindje had ’n zware kou gevat en hoestte erg lelijk en dokter Treeborg had ’n fles gegeven, toen het hoesten al bijkans gedaan was. Maar toen het kijnd één lepeltje van het fleske had gehad, begon ’t toch zo schrikkelijk lelijk te doen, dat dé vrouw en hij er bang van werden… Vlimmen ontkurkte een fles van 300 cc. en schrok. Zo’n slordig praeparaat had hij nooit aan een koe durven te geven. De terpentijn stonk de fles uit en de kamferschilfers dreven er duimdik bovenop. Hij keek eens in de wieg naar het kleine, iele bleekneusje en hier hielden alle vormen op. ‘Dit drankje is in ’t algemeen heel goed,’ zei hij en nam zich voor zeer voorzichtig te zijn, ofschoon hij al w}arm werd. ‘Maar er zijn wel kinderen, die er niet tegen kunnen. Dat noemen we idiosyncrasie…’ Hier hield hij beschaamd op. Begon hij ook al voor charlatan te spelen? Toch moest je zo’n woord eigenlijk minstens drie keer gebruiken, vooral wanneer je er zeker van was, dat het niet verstaan werd… ‘Enfin, als ik jou was, hield ik op met dat flesje en zou ik eerst eens aan de dokter vragen, of het niet mogelijk is, dat dit kind er niet tegen kan. Zeg maar, dat je van mij gehoord hebt, dat zo iets wel meer voorkomt.’ Idiosyncrasie… goeie grut! Van zo’n drankje zou ’n olifant op z’n kop gaan staan… Hij vond, dat hij erg correct gebleven was, maar enkele dagen later kwam hij de koe nog eens bezoeken en de boer wist te vertellen, dat het manneke kwaad was geworden tegen de vrouw en heel nijdig had gezegd, dat ze door moest gaan tot de fles leeg was en dat ze zich niets van al die bakerpraatjes moest aantrekken… Janus Oerlemans was zo verstandig geweest om de fles in de pompsteen te gieten en het ‘kijnd’ leefde nog. Vlimmen heeft het onlangs nog gezien; het is nu een aardig kereltje van een jaar of vijf, net als Dop… Zal hij liever met Dop naar een matinee van het circus gaan, of beter vanavond met Truus? Als hij de wagen in de poort stuurt, komt Dop met een ontevreden gezicht op hem toe slenteren.”
Anton Roothaert (9 juni 1896 – 29 maart 1967) Cover DVD
„Ab und zu wurde er gefeuert. Im Feuern waren die Briten Vorreiter. Zum
Leben brauchten Flori und er, die sich so lange schon kannten, nicht
viel. Einer wie er untersagte sich jedes Vorwärtskommenwollen. Bloß das
Licht vermisste er immer unbändiger, aber weder in den Midlands noch in
Berlin gab es einen Fleck, an dem ein Strahlen am Himmel stand wie
früher auf der Feldmark, nicht mal draußen am Müggelsee, wohin sie in
ihren Berliner Jahren zum Wandern, Paddeln und Schwimmen fuhren und wo
sie später, als Flori schon gut verdiente, ein Sommerhaus mieteten. Unter
dem Stahl-und-Glas-Dach des Hamburger Hauptbahnhofs stand das ersehnte
Licht vielleicht an acht oder zehn Tagen im Monat, dann aber so, als
hätte es sich des notorischen Schmuddelwetters wegen in die Halle
zurückgezogen und würde nun dort aufbewahrt werden. Es schien zu warten,
nicht bloß auf Reisende, die aus dem Zug stiegen und verblüfft waren
von der Helligkeit, der Herrlichkeit, mit der die Hansestadt sie
willkommen hieß; das Licht war eine Wohltat gerade für Einheimische wie
ihn, die morgens vor dem Büro oder nach Feierabend über die Bahnsteige
schlenderten, als wären sie Bahnangestellte in Zivil. Merz
spürte in dem Licht, dass es für einen wie ihn anscheinend nur weniges
gab, für das sich zu leben wirklich lohnte. Kinder, ja. Freundschaft,
ja. Und vielleicht Liebe, und vielleicht Erinnerungen. In dem Leuchten
lag eine rätselhafte, warme Zuneigung, und vieles, was er erlebt hatte,
war ihm nur verständlich, weil es in diesem Licht geschehen war. Ein
paar Tage, nachdem seine jüngere Tochter elf geworden war, fuhr er am
Morgen mit ihr in die Innenstadt und brachte sie zum Zug. Lindas Klasse
ging auf Klassenfahrt in den Schwarzwald, in ein Schullandheim im
Kinzigtal. 23 Kinder und drei Lehrerinnen, dazu jede Menge aufgeregte
Eltern, zumeist Mütter, warteten auf dem überfüllten Bahnsteig auf die
Einfahrt des ICE, in dem für die Kids und ihre Aufpasser ein halber
Waggon reserviert war. Es war ein Montagmorgen Anfang September, aber
noch immer war das Ende des Hochsommers nicht in Sicht. Auf eine weitere
drückend schwüle Woche sollten erneut lange Tage mit fast unerträglich
heißen Temperaturen folgen.“
“Thank you.” He walked back to the window. “What are you upset about,” she said. “Some personal things.” “Don’t you want to talk about them?” “Well they wouldn’t be of much interest to you, Mrs. Robinson.” She nodded and sat quietly on the bed smoking her cigarette and dropping ashes into the wastebasket beside her. “Girl trouble?” she said. “What?” “Do you have girl trouble?” “Look,” Benjamin said. “Now I’m sorry to be this way but I can’t help it. I’m just sort of disturbed about things.” “In general,” she said. “That’s right,” Benjamin said. “So please.” He shook his head and looked back out through the glass of the window. Mrs. Robinson picked up her drink to take a swallow from it, then set it down and sat quietly until she was finished with her cigarette. “Shall I put this out in the wastebasket?” Benjamin nodded. Mrs. Robinson ground it out on the inside of the wastebasket, then sat back up and folded her hands in her lap. It was quiet for several moments. “The bathroom’s at the end of the hall,” Benjamin said. “I know.” She didn’t move from the bed but sat watching him until finally Benjamin turned around and walked to the door. “Excuse me,” he said. “I think I’ll go on a walk.”
Charles Webb (San Francisco, 9 juni 1939) Scene uit een uitvoering in Brighton, 2018
I Ich stieg auf Stufen zwischen Traum und Traum. Sie hingen links und rechts an meiner Hand Und blieben neben mir, wo ich still stand Und Atem holte: denn ich lebte kaum. Vor ihren Augen war ein Nebelflaum — Spinnwobner Duft, entsetzenvolles Band — Und Wand auf Wand vor ihren Händen schwand, Vor ihren blinden Augen Raum auf Raum:
Im Schwung der Türen standen ich und sie Vor einem Saal, der weit war wie ein Land, Leer wie der Tod, und wie der Himmel hoch: Am Boden lag zerrissen ein Gewand. Auf einem Bette saß Melancholie. Die Winde sangen und der Nebel flog.
II Ich sprach: „Du schläfst. Dein Blick ist starr und weit; Dein Haar, so schön es sei, ist wirr und schwer. Dein wundervoller Leib ist odemleer. Geh fort; steh auf; erwache; nimm dein Kleid.” Sie schwieg; doch war ihr Mund vor Bitterkeit So grauenhaft zu sehn, daß ich nichts mehr Zu sprechen wagte, wie ich sprach vorher Und also bleich dastand endlose Zeit.
Dann sprach ich einen süßen Namen aus — Wie Kuß und Tränen lauteten die Laute — Das Weib saß eisern und sah bodenwärts Und lallte schlafend Gram und dumpfen Graus; Indes ich stumm in ihre Augen schaute, Vor Wut und Unglück schauderte mein Herz.
Rudolf Borchardt (9 juni 1877 – 10 januari 1945) In 1935
I Ich stieg auf Stufen zwischen Traum und Traum. Sie hingen links und rechts an meiner Hand Und blieben neben mir, wo ich still stand Und Atem holte: denn ich lebte kaum. Vor ihren Augen war ein Nebelflaum — Spinnwobner Duft, entsetzenvolles Band — Und Wand auf Wand vor ihren Händen schwand, Vor ihren blinden Augen Raum auf Raum:
Im Schwung der Türen standen ich und sie Vor einem Saal, der weit war wie ein Land, Leer wie der Tod, und wie der Himmel hoch: Am Boden lag zerrissen ein Gewand. Auf einem Bette saß Melancholie. Die Winde sangen und der Nebel flog.
II Ich sprach: „Du schläfst. Dein Blick ist starr und weit; Dein Haar, so schön es sei, ist wirr und schwer. Dein wundervoller Leib ist odemleer. Geh fort; steh auf; erwache; nimm dein Kleid.” Sie schwieg; doch war ihr Mund vor Bitterkeit So grauenhaft zu sehn, daß ich nichts mehr Zu sprechen wagte, wie ich sprach vorher Und also bleich dastand endlose Zeit.
Dann sprach ich einen süßen Namen aus — Wie Kuß und Tränen lauteten die Laute — Das Weib saß eisern und sah bodenwärts Und lallte schlafend Gram und dumpfen Graus; Indes ich stumm in ihre Augen schaute, Vor Wut und Unglück schauderte mein Herz.
