Vanmorgen is de Duitse schrijver en scenarist Ulrich Plenzdorf overleden. Ulrich Plenzdorf werd geboren op 26 oktober 1934 in de Berlijnse wijk Kreuzberg. in een overtuigd communistisch milieu en studeerde halfweg de vijftiger jaren wijsbegeerte aan het Franz-Mehring-Institut van Leipzig, een studie die hij evenwel niet voltooide. In plaats daarvan ging hij voor het theater werken, en na zijn legerdienst in 1958 en 1959 ging hij aan de hogeschool van Babelsberg film studeren; deze studie rondde hij in 1963 af. In de jaren zestig schreef Plenzdorf meerdere filmscenario’s, waaronder het succesvolle Kennen Sie Urban? uit 1970, waarvoor hij twee prijzen ontving, waaronder de Heinrich-Mann-Preis. Zijn grote doorbraak kwam in 1972 met de klassieker Die neuen Leiden des jungen W., een werk dat het midden houdt tussen een toneelstuk en een roman. Dit is het werk waarmee Plenzdorf zowel in de DDR als in West-Duitsland bekendheid verwierf, en dat hem grote erkenning opleverde. Ook het filmscenario Die Legende von Paul und Paula was een succes; in 1978 won Plenzdorf de Ingeborg-Bachmann-Preis voor Kein runter, kein fern. Tijdens de tachtiger jaren fulmineerde hij in zijn theaterstukken tegen de wandaden van het stalinisme. Na de val van de Muur ging Plenzdorf dieper in op de gevolgen van de communistische erfenis en het totalitarisme, bijvoorbeeld in Das andere Leben des Herrn Kreins. Zie ook mijn blog van 26 oktober 2006. Uit: Die Legende von Paul und Paula Die Legende von Paul und Paula Darunter von einer Beat-Band gespielt und gesungen Jegliches hat seine Zeit Unsre Füße, sie laufen zum Tod Meine Freundin ist schön
Wenn ein Mensch kurze Zeit lebt
Sagt die Welt, daß er zu früh geht
Wenn ein Mensch lange Zeit lebt
Sagt die Welt, es ist Zeit, daß er geht.
Steine sammeln, Steine zerstreun
Bäume pflanzen, Bäume abhaun
Leben und Sterben und Friede und Streit.
Er verschlingt uns und wischt sich das Maul
Unsre Liebe ist stark wie der Tod
Und er hat uns manch Übels getan.
Als ich aufstand, ist sie gegangen
Weckt sie nicht, bis sie sich regt
Ich hab mich in ihren Schatten gelegt.
Categorie: Literatuur
Flavia Bujor, Hitomi Kanehara, Birgit Vanderbeke, Nina Berberova, Sara Teasdale, Hieronymus van Alphen, Jostein Gaarder, Zofia Kossak-Szczucka
De Franse schrijfster Flavia Bujor werd geboren op 8 augustus 1988 in Roemenië, maar sinds haar tweede jaar woont zij met haar ouders in Parijs. Zij werd al op haar dertiende bekend met de roman La prophétie des pierres. Zij schreef het (fantasy)boek in een tijdsbestek van zes maanden in 2001. Het werd een enorm succes en in drieentwintig talen vertaald.
Uit: The Prophecy of the Stones
“HE HAD BEEN AWAKE ALL NIGHT, THINKING. HE had gone without rest or nourishment. He did not need them. He had to devise his plan — that was the only thing that mattered. At dawn, he had once again summoned the Council of Twelve telepathically. The session had been brief. He had simply informed them that the matter was in hand, that the project could not fail, and that he would soon put it into execution. The council members had not dared to ask him what his plans were. They had complete faith in him. After all, he was their superior. He had ordered them to return at noon for a meeting of the utmost importance.
Now it was time to deal once more with those incompetents so hungry for wealth and power. He briskly straightened his long purple robe embroidered with gold thread, and strode off to the council chamber. When he opened the door with his usual abruptness, the room fell silent, as each councilor felt paralyzed by fear. Not one was bold enough to look him directly in the eye.”
Flavia Bujor (Roemenië, 8 augustus 1988)
De Japanse schrijfster Hitomi Kanehara werd geboren op 8 augustus 1983 in Tokyo. Toen zij vijftien was verliet zij de school en gaf zich over aan haar passie voor schrijven. Haar vader, een docent literatuur en vertaler moedigde haar daarbij aan. Voor haar eerste roman Hebi ni Piasu (Snakes and Earrings) kreeg zij de Akutagawa prijs.
Uit: Snakes and Earrings
“My thing until now has been earrings. And to describe my earrings, I guess I should begin by telling you how theyíre measured. The thickness of body jewelry is generally measured in gauges; the lower the number, the larger the hole. Starter earrings are usually either 16g or 14g, which is about 1.5mm wide. After 0g comes 00g, which is about 9.5mm wide. Anything over a centimeter wide is measured in fractions of gauges. But to be honest, once you go over 00 you look like a member of some kind of tribe and itís no longer really a question of looking good or not. As for me, I have two 0g earrings in my right ear, and my left ear is lined with 0g, 2g, and 4g earrings from the bottom up. As you can imagine, it was painful enough stretching the holes in my ears; I couldnít begin to imagine how much it would hurt to do the same to my tongue.
I used to wear 16g earrings until I met a girl two years older than me named Eri at a club one night and I fell in love with her 00g earrings. When I told her how cool her earrings looked, she gave me dozens of her old ones, ranging from 12g to 0g, saying, ìOnce you go this far, you canít wear smaller ones anymore.î Going from 16 to 6 was easy, but going from 4 to 2 and then 2 to 0 was a real stretch. Blood oozed from the hole and my earlobes became swollen and red. The constant, thumping pain lasted for two or three days. I also inherited Eriís philosophy of not using expanders, so it took me three months to get down to a 0g. I was just thinking of moving on to 00g the night I met the guy with the forked tongue. I was addicted to stretching, and I guess that fueled my interest in his talk of tongue splitting. I noticed that he seemed to be enjoying himself too.”
Hitomi Kanehara (Tokyo, 8 augustus 1983)
De Duitse schrijfster Birgit Vanderbeke werd geboren op 8 augustus 1956 in Dahme. Na verhuizing naar het westelijke deel va Duitsland in 1961 groeide zij op in Frankfurt am Main. Daar studeerde zij later ook rechten, germanistiek en romanistiek. Sinds 1993 leeft zij als zelfstandig schrijfster in het zuiden van Frankrijk.
Werk o.a: Das Muschelessen (1990), Gut genug (1993), Ich will meinen Mord (1995), Ich sehe was, was Du nicht siehst (1999), Geld oder Leben (2003), Sweet sixteen (2005)
Uit: Abgehägt (2001)
“Wenn Serge unterwegs ist, gehört die Zeit zwischen neun und zwölf mir. Wenn ich Glück habe, ist es die Zeit, in der ich genau weiß, daß Kugeln nach oben rollen.
Ich warf einen Blick auf den Schreibtisch, auf dem die Post zuoberst lag, und untendrunter lagen auch noch allerhand Papiere, an die ich jetzt nicht denken mochte, weil sie schon bei Tageslicht einfach bloß lästig waren, und ein angelesenes Buch über Ingrid Bergman, von dem ich mich nicht mehr erinnerte, wie es dahin gekommen war. Wenn ich mich umschaute und die Regale entlangsah, standen und lagen überall Bücher herum, von denen ich mich nicht mehr erinnerte, wie sie dahin gekommen waren. Die meisten waren nicht einmal angelesen wie das über Ingrid Bergman, das ich dann aber nicht ausgelesen hatte, weil die Frau, die es geschrieben hatte, immer Ingrid statt Ingrid Bergman sagte, und wo sie sie schon einmal duzte, erklärte sie ihr rückwirkend und postum, was sie alles in ihrem Leben und mit der Karriere falsch gemacht hatte und was sie, die Frau, die das Buch geschrieben hatte, niemals falsch machen würde, weil sie wußte, wie alles ging. Vor allem wußte sie, was seit zwanzig Jahren alle Frauen wissen, daß man sich nämlich als Frau nicht wie eine goldene Kuh dürfe melken lassen und das noch mit Liebe verwechseln. Der Satz mit der Kuh und dem Melkenlassen stand auf der Seite, die aufgeschlagen war, das Wort Kuh hatte ich mit Bleistift dick umkringelt, und dem Bleistiftkringel sah ich an, daß mich bei der Kuh die Wut gepackt und die Leselust endgültig verlassen hatte. Ich räumte das Buch weg und überlegte, was ich mit all den anderen Büchern machen sollte, die hier seit einiger Zeit herumstanden und -lagen und in denen es wahrscheinlich von Kühen und anderen Schweinereien nur so wimmelte.”
Birgit Vanderbeke (Dahme, 8 augustus 1956)
De Russische schrijfster Nina Nikolaevna Berberova werd geboren op 8 augustus 1901 in Sint Petersburg. Zij beschreef in haar werk het leven van de Russische ballingen in Parijs. Zelf verliet zij Rusland in 1922 samen met de dichter Vladislav Khodasevich. Zij leefden in verschillende Europese steden voordat zij zich in 1925 in Parijs vestigden.
Uit: Le cap des tempêtes
“Pourtant, l’unique chose que je désire dans la vie, c’est le bonheur. Pas le calme, ni la liberté, mais le bonheur. Et je ne veux pas que ce soit un instant dont je doive m’emparer pour y penser ensuite : je cherche un état de bonheur stable, pérenne. Une plénitude absolue et perpétuelle. Un bonheur totalitaire, pour ainsi dire. Et ma tâche, mon objectif, tout le sens de ma vie est la recherche de ce bonheur.”
Nina Berberova (8 augustus 1901 – 26 september 1993)
De Amerikaanse dichteres Sara Teasdale werd geboren op 8 augustus 1884 in St. Louis. In 1918 ontving zij voor haar werk de voorloper van de Pulitzer prijs. Haar leven lang had Teasdale te kampen met gezondheidsproblemen. Vanwege haar puriteins-victoriaanse opvoeding trouwde zij niet met haar grote liefde, de dichter Vachel Lindsay, maar met een zakenman. Na haar huwelijk trok zij met hem naar New York. In 1929 liet zij zich scheiden. In 1933, twee jaar nadat Vachel Lindsay zich zelf van het leven had beroofd, maakte ook zij een einde aan haar leven met een overdosis slaaptabletten.
A Minuet of Mozart’s
Across the dimly lighted room
The violin drew wefts of sound,
Airily they wove and wound
And glimmered gold against the gloom.
I watched the music turn to light,
But at the pausing of the bow,
The web was broken and the glow
Was drowned within the wave of night.
By the Sea
Beside an ebbing northern sea
While stars awaken one by one,
We walk together, I and he.
He woos me with an easy grace
That proves him only half sincere;
A light smile flickers on his face.
To him love-making is an art,
And as a flutist plays a flute,
So does he play upon his heart
A music varied to his whim.
He has no use for love of mine,
He would not have me answer him.
To hide my eyes within the night
I watch the changeful lighthouse gleam
Alternately with red and white.
My laughter smites upon my ears,
So one who cries and wakes from sleep
Knows not it is himself he hears.
What if my voice should let him know
The mocking words were all a sham,
And lips that laugh could tremble so?
What if I lost the power to lie,
And he should only hear his name
In one low, broken cry?
Sara Teasdale (8 augustus 1884 – 29 januari 1933)
De Nederlandse dichter en schrijver Hieronymus van Alphen werd op 8 augustus 1746 geboren te Gouda. Zie ook mijn blog van 8 augustus 2006.
Aan twee lieve kleine jongens
Ziedaar, lieve wigtjes!
Een bundel gedigtjes,
Vermaak u er meê!
En spring naar uw wooning;
Maar… eerst ter belooning
Een kusjen of twee.
Door liefde gedrongen
Heb ik ze gezongen,
En wilt gij er meer,
Gij moogt er om vragen.
Wanneer ze u behagen
Komt huppelend weêr.
Hieronymus van Alphen (8 augustus 1746 – 2 april 1803)
De Noorse schrijver Jostein Gaarder werd geboren op 8 augustus 1952 in Oslo. Hij studeerde filosofie, theologie en Noorse literatuur aan de universiteit van Oslo. Daarna vestigde hij zich als zelfstandig schrijver. Zijn boek Kabalmysteriet (Duits, „Das Kartengeheimnis“) verscheen in 1990 en kreeg een jaar later de belangrijkste Noorse literatuurprijs. Met zijn oorspronkelijk als kinderboek bedoelde Sofies verden (Duits, Sofies Welt“) uit 1991 kwam zijn grote doorbraak en werd hij over de hele wereld bekend. Het werd in meer dan vijftig talen vertaald en in 1999 verfilmd.
Uit: Das Schloss der Frösche (Vertaald door Gabriele Haefs)
“Ich weiß nicht mehr genau, wie alles angefangen hat, aber ich bin mir ganz sicher, dass ich im Mondlicht über verharschten Schnee ging. Schon das ist ziemlich seltsam, denn normalerweise gehen Kinder nicht nachts, wenn der Mond wie ein fetter Ballon über den Tannenwipfeln steht, allein in den Wald. Aber in dieser Nacht gab es noch viel mehr Seltsamkeiten.
Als ich an dem großen Teich vorüber war, wo mein Vater und ich uns immer auf den Bauch legten, um nach Kaulquappen Ausschau zu halten, entdeckte ich plötzlich ein Wichtelmännchen. Das wäre vielleicht weniger überraschend gewesen, wenn das Wichtelmännchen zwischen den Bäumen herumgeschlichen wäre oder so, aber das tat es gerade nicht.
Ich hatte mich kurz in den Schnee gesetzt, weil ich über irgendetwas nachdenken musste. Und plötzlich tauchte dieser Wichtel auf. Es war, als wäre er von irgendwoher aus der Luft herausgewachsen. Er war ganz in Grün gekleidet, abgesehen von der roten Wichtelmütze natürlich, die alle Wichtel tragen. Er war ein bisschen kleiner als ich – obwohl er schon erwachsen war und auch nicht mehr ganz jung.
“Ach”, sagte er, als er endlich so deutlich zu sehen war wie die Bäume ringsum. Das war im selben Augenblick, als er den zweiten Arm aus dem herauszog, was auf der anderen Seite der Luft sein muss.
“Ach”, wiederholte er mit energischer Stimme.
Ich fand das eine seltsame Art, ein Gespräch anzufangen, denn wenn man nur “Ach” sagt, meint man doch im Grunde nicht mehr, als dass der andere bitte antworten soll.
“Wieso denn >Ach
Der Wichtel schaute zu mir hoch und kniff die Au-
gen zusammen, als ob ihm das Mondlicht nicht recht passte.
“Du machst also einen kleinen Spaziergang”, sagte er.
Auch dazu gab es nicht viel zu sagen. Wieso hätten wir uns sonst vor dem Salamanderteich im Schnee treffen sollen?”
Jostein Gaarder (Oslo, 8 augustus 1952)
De Poolse schrijfster Zofia Kossak-Szczucka werd geboren geboren op 8 augustus 1890 in Kośmin. Zij maakte naam als schrijfster van historische romans. Het bekendst is zij echter gebleven door haar inspanningen tijdens WO II om de Poolse joden te helpen. Daartoe richtte zij de organisatie Zegota op. In de zomer van 1942, toen het leeghalen van het Warschause Getto begon, schreef zij een pamflet met de titel « Protest » waarvan 5000 exemplaren werden gedrukt. Daarin beschreef zij in beeldende taal de omstandigheden in het getto en de verschrikkingen van de deportaties.
Uit: Protest
“We do not wish to be Pilates. We have no means to actively combat the German murders, we can’t do anything, offer any advice, save anyone, yet we protest from the bottom of our hearts filled with compassion, outrage, and horror. [Actually Maria Kossak was very active in aiding Jews until she was sent to Auschwitz in 1943] God demands this protest of us, God, who commands us not to kill. Christian conscience demands it. Every being, calling itself a human being, has a right to brotherly love. The blood of the delfenseless calls out for vengeance to the heavans. Who does not support our protest is no Catholic.
We also protest as Poles. We do not believe that Poland can obtain any benefit from the Germans’ atrocities. [A common refrain among Polish antisemites at the time was ‘At least Hitler is doing one good thing for Poland.] On the contrary. In the stubborn silence of international Jewery, in the propaganda of the Germans seeking already to cast the odium of the massacre on the Lithuanians and the Poles, we sense the planning of an action hostile to us. The forced participation of the Polish nation in the bloody spectacle taking place one the Polish lands may bring an indifference to suffering, sadism, and above all the dangerous conviction, that one may freely murder ones neighbours.
Who does not understand this, who dares to link the proud, free future of Poland with the contemptible joy in the suffering of ones neighbours – is neither a Catholic nor a Pole.”
Zofia Kossak-Szczucka (8 augustus 1890 – 9 april 1968)
Vladimir Sorokin, Michael Roes, Cees Buddingh’, Garrison Keillor, Heinz Rudolf Unger, Joachim Ringelnatz, Dieter Schlesak, Carl Brosbøll
De Russische schrijver Vladimir Sorokin werd geboren op 7 augustus 1955 in Bykovo bij Moskou. In de jaren tachtig hoord ehij bij de Moskouse Underground. In 1985 verschen zes verhalen van hem in het Parijse tijdschrift «А-Я». Zijn roman De Slang verscheen hetzelfde jaar in Frankrijk. Sorokin geldt als een vertegenwoordiger van het postmodernisme. In zijn verhalen en romans gebruikt hij verschillende stijlvormen. Zijn werk leidde ook tot controverses. In 2002 werd hij bijvoorbeeld aangeklaagd wegens pornografie, maar vrijgesproken.
Uit: Ice
“The new warehouse of Mosregionteletrust. A dark blue Lincoln Navigator drove into the building.
Stopped. The headlights illuminated: a concrete floor, brick walls, boxes of transformers, reels of underground cable, a diesel compressor, sacks of cement, a barrel of tar, broken wheelbarrows, three milk cartons, a scrap heap, cigarette butts, a dead rat, and two piles of dried excrement.
Gorbovets leaned on the gates. Pulled. The steel sections aligned. Clanged. He slid the bolt shut. Spat. Walked to the car. Uranov and Rutman climbed out of the car. Opened the trunk. Two men in handcuffs lay on the floor of the SUV, mouths taped. Gorbovets came over.
“The light turns on somewhere here.” Uranov caught the string.
“Can’t you see?” Rutman pulled on a pair of gloves.
“Not too well.” Uranov squinted.
“The main thing is we hear it!” Gorbovets smiled.
“The acoustics are good here.” Tired, Uranov wiped his face. “Come on.”
They dragged the captives out of the car. Moved them over to two steel columns. Tied them tight with rope. Took up positions around them. Silently stared at the bound men. Five people were visible in the headlights. All of them were blond and had blue eyes.
Uranov: 30 years old, tall, narrow shoulders, a thin intelligent face, a beige raincoat.
Rutman: 21, medium height, skinny, flat-chested, lithe, a pale unremarkable face, a dark blue jacket, black leather pants.
Gorbovets: 54, bearded, not very tall, stocky, sinewy peasant hands, barrel-chested, crude features, a dark yellow sheepskin coat.”
Vladimir Sorokin (Bykovo, 7 augustus 1955)
De Duitse schrijver, dichter en filmmaker Michael Roes werd geboren op 7 augustus 1960 in Rhede. Hij groeide op in Bocholt en studeerde tot 1985 psychologie, filosofie en germanistiek in Berlijn. Van 1985 tot 1989 was hij regie- en dramaturgieassistent aan de Berliner Schaubühne en bij de Münchner Kammerspielen. Er volgde een studieverblijf in de Negevwoestijn. In 1991 promoveerde Roes met een studie over Isaac en het offer van de zoon tot doctor in de filosofie. In 1993/1994 verbleef hij in Jemen en zijn ethnologische studies daat verwerkte hij in de roman “Rub’ al-Khali”. In 2001 onstond in Jemen onder zijn regie een neiuwe bewerkeing van Shakespeares Macbeth. In 2003 maakt hij de documentaire film “Stadt des Glücks” over de jeugd in Algerije en in 2004 „Timimoun”,een moderne, Algerijnse „Oresteia“. Roes schrijft romans, gedichten en theaterstukken. Centrale thema’s zijn de ontmoetingen met vreemden en de communicatieproblemen bij zulke ontmoetingen.
Uit: Kain. Elegie
Der Schrei
Ein schrei eilt meinen schritten voraus
Brudermord schallt es doch vom schlachten der
Teichrosen komm ich die hände dampfend von
Forschlaich auch vor diesem schrei warf mein
Schritt keinen schatten und mein spiegelbild
Im teich war ein schuh voller kiesel
Ich säubere mir die hände wie alle
Bevor ich das weiße blatt unterschreibe
Während ich fortgeh denke ich nicht
Niemand hat mich verabsc
hiedet niemand
Erwartet mich nur dieser schrei bleibt
Wie die brennessel und der abwassergraben
An meiner seite das gehen ist grundlos
Und jeder ausweg erweist sich als täuschung
Götter des Olymp
Mit der vorortbahn bis zur haltestelle
Olymp dann die gewundene straße hinauf
Zum ausgrabungsfeld ich öffne das tor
Und da stehen sie die göttinnen und götter
In ton gebrannt oder esche geschnitzt
Auf den altären und lassen uns sterbende
Nicht aus den augen mit leinöl verdünnter
Kalk als malgrund asphaltschwarze pupillen
Die mich anblicken mich sehen nur mich
Sonst nichts.
Michael Roes (Rhede, 7 augustus 1960)
De Nederlandse dichter en prozaïst Cees Buddingh’ werd op 7 augustus 1918 geboren in Dordrecht. Zie ook mijn blog van 7 augustus 2006.
Natuurkunde
‘o, denkt men er zo over !’
zei een jongetje
dat de wet van newton gelezen had
en hij steeg als een leeuwerik
in de dampende najaarshemel
en geen sterveling op aarde
heeft hem ooit meer teruggezien.
Simplicity
Men aarzelt te zeggen de stoel
staat in de kamer de tafel
staat naast de stoel op de tafel
ligt vaders pijp moeder zit
in de stoel naast de kachel
en de kinderen spelen
in de tuin met de hond
toch als men daarvan uitging
was het geen slecht begin.
Cees Budding’ (7 augustus 1918 – 24 november 1985)
De Amerikaanse schrijver en radiomaker Garrison Keillor werd geboren op 7 augustus 1942 in Anoka, Minnesota. Hij is vooral bekend van zijn verhalen over het fictieve plaatsje Lake Wobegon waarin het leven in het Middenwesten liefdevol op de korrel neemt. Sinds 1974 leeswt Keillor deze verhalen voor tijdens zijn radioprogramma A Prairie Home Companion waarnaar door circa vijf miljoen mensen geluisterd wordt. Zij werden verzameld in diverse bundels.
Uit: Love Me
“I took a train up to Halifax to write about Canada. I thought Canada would be good for me. Get me out of my slump, which had been going on for more than a year now. But it rained a lot for three days, and I wound up sitting in a bar and drinking Rusty Nails with a Canadian who had a grudge against the United States. I fell into bed like a boxful of hammers and woke up at noon with this great idea, and got on the train to go back to New York and sat in my compartment and wrote a gorgeous broadside against Our Neighbors to the North and said what every American has wanted to say for the past hundred years about Canadian independence—Oh, get off it—and in Portland, Maine, the train stopped and I got off and walked around and used the men’s r
oom in the depot and there, in the excitement of creation, I left the manuscript on a ledge next to the urinal and walked to the train and the conductor said, “How’s that writing of yours coming along, young fella?” and I let out a yelp and dashed back to the men’s room and it was empty. No manuscript. Nothing. I hustled around the waiting room looking in trash barrels. No luck. Finally the whistle blew, and I climbed on the train distraught and went to the club car and had a whiskey soda. First decent thing I write in a whole year and I leave it in the pissoir.”
Garrison Keillor (Anoka, 7 augustus 1942)
De Oostenrijkse schrijver en dichter Heinz Rudolf Unger werd geboren op 7 augustus 1938 in Wenen. Sinds 1969 is hij zelfstandig schrijver van romans, gedichten, theaterstukken, draaiboeken, hoorspelen, ;iederen en libretti. Ook schreef hij kinder-en jeugdboeken en werkte hij samen met cabaretgroepen. Een van Ungers bekendste werken is „Zwölfeläuten“. Het werd 2000/2001 onder de regie van Harald Sicheritz verfilmd.
ROM AUS DER NÄHE
Je näher man Rom kommt,
desto kleiner wird es.
Ganz aus der Ferne
schien es unüberwindlich.
Monumente der Macht,
eines über dem andern,
Triumph auf Triumph,
Rom auf Rom.
Ein Haufen verdaute Geschichte,
übereinander geklotzte Stadt,
wie das große Korallenriff:
Leben auf Leben, Tod auf Tod.
Ganz aus der Ferne
schien Rom unüberwindlich.
Je näher man Rom kommt,
desto kleiner wird es.
Von unten betrachtet
wirkt die Macht unbesiegbar.
Sie fängt an zu bröckeln,
wenn du nur die Faust hebst.
Heinz Rudolf Unger (Wenen, 7 augustus 1932)
De Duitse dichter, schrijver, cabaretier en schilder Joachim Ringelnatz (eig. Hans Bötticher) werd geboren op 7 augustus 1883 in Wurzen bij Leipzig. Zijn eerste dichtbundel voor volwassenen verscheen in 1910. Terugkijkend was hij er zelf zeer kritisch over. In 1912 verscheen de bundel Die Schnupftabaksdose. De toon is nu niet meer sentimenteel en romantisch. Ringelnatz schreef nu groteske onzingedichten. Er stonden gedichten in die tot op de dag van vandaag bekend zijn gebleven: Die Schnupftabaksdose, Ein männlicher Briefmark erlebte, Die Ameisen en Logik.
Die Schnupftabaksdose
Es war eine Schnupftabaksdose
Die hatte Friedrich der Große
Sich selbst geschnitzelt aus Nußbaumholz.
Und darauf war sie natürlich stolz.
Da kam ein Holzwurm gekrochen.
Der hatte Nußbaum gerochen
Die Dose erzählte ihm lang und breit.
Von Friedrich dem Großen und seiner Zeit.
Sie nannte den alten Fritz generös.
Da aber wurde der Holzwurm nervös
Und sagte, indem er zu bohren begann
“Was geht mich Friedrich der Große an!”
Logik
Die Nacht war kalt und sternenklar,
da trieb im Meer bei Norderney
ein Suahelischnurrbarthaar –
die nächste Schiffsuhr wies auf drei.
Mir scheint da mancherlei nicht klar:
man fragt doch, wenn man Logik hat,
Was sucht ein Suahelihaar
denn nachts um drei am Kattegatt?
Kindergebetchen
Drittes
Lieber Gott mit Christussohn,
Ach schenk mir doch ein Grammophon.
Ich bin ein ungezognes Kind,
Weil meine Eltern Säufer sind.
Verzeih mir, daß ich gähne.
Beschütze mich in der Not,
Mach meine Eltern noch nicht
tot
Und schenk der Oma Zähne.
Joachim Ringelnatz (7 augustus 1883 – 17 november 1934)
De Duitse dichter, schrijver, essayist en vertaler Dieter Schlesak werd geboren in Sighişoara, Roemenië, op 7 augustus 1934. Voordat hij verhuisde naar de Bondsrepubliek in 1969 voltooide hij een studie germanistiek aan de universiteit van Boekarest. Hij werkte als leraar en als redacteur bij het tijdschrift Neue Literatur. Sinds 1973 woont hij in Stuttgart en in het Italiaanse Camaiore.
Herbst Zeit Lose
Bist du der Weg und der Flug der ihn nimmt?
Weißt du
Liebe ist Leben für immer
Du es brennt dieses ewige Licht HIER
Wenn die gestohlene Zukunft
Als Sein wiederkehrt
Für dich mein Herz du geöffnetes Lid
Zum neu entdeckten sich häutenden
Land hier
Nah unter der warmen Haut.
UND WAS MIR FEHLT bleibt
unbeschreiblich wie
nach dem Überschreiten der Grenze die
kürzeste Strecke/ unbemerkt
verging in Erregungen der Ankunft
die nie eintraf
es begann/ irgendwo an der Theiß
und die beiden Enden vertauscht
ein Fluß also/ der zweimal
nicht hält/ ein Ort aus dem Flugzeug
erkannt eine Stunde
nach Abflug
Mit einer Blume winkte Magdalena
getrennt/ durch Glas schon
von mir
das Winken wie auch das Wachsen der Blumen
und die Gefahr die mich am Leben erhielt
mit blauen Hüten Angst vor blauen Bohnen/ Schatten
Blauäugig
war der Abflug denn
das Wetter war gut
Die kurze Strecke danach
die ich versäumte/ landzu
ohne Schüsse
bleibt/ wo ich bin
nie erfahrbar/ hier
Wenn du den Übertritt merkst
ist es zu spät
Dieter Schlesak (Sighişoara, 7 augustus 1934)
De Deense schrijver Johan Carl Christian Brosbøll werd geboren op 7 augustus 1816 in Fredericia. Hij schreef onder het pseudoniem Carit Etlar en werd bekend door zijn historische romans Giöngehövdingen (Duits, Der Häuptling der Gjöngen) und Dronningens Vagtmester (Duits,Der Wachtmeister der Königin).
Uit: Arme Leute
“Jens hieß er und nicht anders. Der Küster kam an einem Pfingstmorgen zum Pfarrer angelaufen, als sollte er zur Kirche läuten, und erzählte, vor der Thüre zum Kirchenchore läge ein kleines Kind, in einen Kutscherrock von grobem Fries gehüllt. Er wäre so besonnen gewesen, das Kind, während er nach dem Pfarrhause liefe und die Sache meldete, an der Stelle liegen zu lassen.
»Man will sich doch mit so etwas nicht gern Verdruß zuziehen,« bemerkte er, »und das Beste ist, Ew. Hochehrwürden sehen selber nach, wie es zusammenhängt.«
Der Pfarrer ging nun mit zur Kirche hinauf, und da fanden sie das Bündel, aufrecht in eine Ecke der Thüre gestellt, klamm und feucht von dem Nachtthaue und unter Bewachung von des Küsters Hund, der sich vor die Thür gelegt hatte. Als sie die Hülle aus einander schlugen, starrten ihnen zwei große braune Augen entgegen, und das Lächeln eines kleinen Kindes begrüßte sie. Unter dem Rocke guckte ein Stück feines Linnen hervor, an dieses war ein Stück zusammengerolltes Papier geheftet, worauf geschrieben stand: »Er ist noch nicht getauft.« – War es Sünde oder Noth, die das kleine Geschöpf dorthin gelegt hatte? Niemand wußte es, auch später hat niemand es erfahren.
Der Pfarrer ließ das Kind nach seinem Hause bringen und gab es seiner Haushälterin in Obhut, während er den Gottesdienst verrichtete. Darauf wurde es wieder in die Kirche gebracht, um getauft zu werden.”
Carl Brosbøll alias Carit Etlar (7 augustus 1816 – 9 mei 1900)
Kjell Westö, Christoph Simon, Jiří Weil, Paul Claudel, János Rózsás, Alfred Lord Tennyson, Christa Reinig, Yacine Kateb
De Finse schrijver Kjell Westö werd geboren op 6 augustus 1961 in Helsinki. Terugkerend thema in zijn werk is de ambivalente verhouding tussen de Zweedse minderheid in Finland en de Finstalige meerderheid.
Uit: Vom Risiko, ein Skrake zu sein (Vertaald door Paul Berf)
„Gestern wehte der Wind aus Südost, und gegen Abend schenkte mir das Meer eine Lachsforelle.
Es war ein wolkenverhangener und grauer Tag gewesen, doch in den letzten Stunden war der Himmel klar. Der Fisch war nicht sonderlich groß, anderthalb Kilo vielleicht, aber wild und kraftvoll. Er biss an, als die Sonne hinter Helsingfors gerade in einer kühlen Kaskade aus Rot unterging, und als er um seine Freiheit und sein Leben schwamm und sprang, glitzerte es wie Feuer in seinen silbrigen Schuppen. Auch der Blinker, den ich benutzte, war rot, mit schwarzen Querstreifen, denn wenn ich bei Sonnenuntergang fische, hallen stets Werners Worte in mir wider: Bei klarem Wetter musst du in der letzten Stunde Rot oder Orange benutzen. Außerdem biss der Fisch bei Ryssgrynnan an, südlich von Hästkobben, genau dort, wo ich es Werners Worten zufolge stets dann versuchen sollte, wenn es Frühling war und der Wind aus südöstlicher Richtung kam.
Und ich sagte mir: Erstaunlich, dass die Methode noch immer funktioniert, obwohl mehr als dreißig Jahre vergangen sind, seit Werner mir das Fischen beibrachte.
Als ich über die Råbergabucht zurückfuhr und das Boot neben den Überresten von Östermans Sauna an Land zog (ich bin kein Mitglied im Råberga Bootsclub und darf darum dessen Jachthafen nicht benutzen), dämmerte es bereits. Ich fädelte einen Zweig durch die Kiemen der Lachsforelle und trug sie auf althergebrachte Art, ich ging im sachte dunkler werdenden Abend den Råbergaväg hinab, ich roch den Duft aus Meer und Erde und Nadelbäumen, und genau das war der Moment, in dem mir bewusst wurde: Ich bin tatsächlich wieder zurückgezogen.
Es gibt vieles, das in Råberga anders ist als früher. Den Jachthafen habe ich bereits erwähnt: Die Betonpiere und ein Zaun aus Leichtmetall haben schon vor langer Zeit den ausgedienten Dampfschiffanleger ersetzt, an dem unser Boot immer vertäut lag. Und Tistelskär und Kalvholmen sind erschlossen worden, auf jeder Lichtung steht ein Holzhäuschen, vor den Häuschen befinden sich sorgsam gepflegte Gärten, in den Blumenbeeten heben Gipslöwen und Gipsgriechen ihre möchtegernantiken Köpfe, und zur Sommerzeit werden die Rasenflächen von Sitzgruppen aus weißem Plastik bevölkert.“
Kjell Westö (Helsinki, 6 augustus 1961)
De Zwitserse schrijver Christoph Simon werd geboren op 6 augustus 1972 in Langnau im Emmental. Hij bezocht het gymnasium in Thun en de Jazz school in Bern. Daarna reisde hij door Israel, Jordanië, Egypte, Polen, Zuidamerika en bezocht hij Londen en New York. In 2001 publiceerde hij zijn eerste roman Franz oder Warum Antilopen nebeneinander laufen waarmee hij bij een breed publiek en bij de pers veel succes had. In 2003 volgde de roman Luna Llena. In 2005 schreef hij in zijn derde boek Planet Obrist aan de geschiedenis van de hoofdpersoon uit zijn debuutroman verder. Simon is uitgever van het tijdschrift Leuchtelement en lid van de groep Die Autören, samen met Urs Mannhart, Lorenz Langenegger und Markus Beutler.
Uit: Herr Obrist und der Dachs
“Nach einem Todestraum mit schauerlichen Details wache ich auf, mache Licht und vergewissere mich, dass Doris noch Lebenszeichen von sich gibt. Ich halte ihr ungeschickt die Hand unter die Nase, um den ausströmenden Atem zu spüren. Halb wach geworden fragt sie: „Was machst du da für einen Mist?“, dreht sich um, und ihr Gesicht verschwindet im aufgebauschten Kopfkissen.
Wie ich in Träumen schon gestorben bin: Erschlagen mit dem Hackbeil. Erstickt an Erbrochenem. Zu Tode gepeitscht mit der Neunschwänzigen. Aufgespießt von angespitzten Bambusstäben in einer Falle des Vietcong. Madenzerfressen. In einem Mähdrescher hängen geblieben. Abgasdusche. Von einem Heuschreckenschwarm abgenagt bis auf die Knochen, die dann von ausgezehrten Hunden weggetragen werden. Im Bett explodiert. Mit einem Halstuch erwürgt, und niemand, der sich dafür interessiert, nicht einmal beruflich.
Solches passiert anderen auch, warum soll es mir nicht passieren? Das wirklich Bedenkliche am Tod ist: Mein Leben erlischt, ohne dass dabei die Weltordnung erzittert, ohne dass die Herzen der Frauen erschüttert werden, ohne dass ein Kind um seinen Vater weint, ohne dass ein Beamtengremium beschließt, eine lebensgetreue maßgerechte Wachsnachbildung von Zuwanderer Obrist im Entrée des Tiroler Landesarchivs aufzustellen. Franz Obrist wird von der Erde vollkommen verschwinden.
Christoph Simon (Langnau im Emmental, 6 augustus 1972)
De Tsjechische schrijver, criticus en vertaler Jiří Weil werd op 6 augustus 1900 in Praskolesy. In 1942 moest hij zich, zoals alle joden in Praag voor het transport naar een concentratiekamp melden, maar hij kon vluchten. In 1949 schreef hij Leven met een ster over het leven in Praag voor de transporten.
Uit: Leben mit dem Stern
“Lange zerbrach ich mir den Kopf über ein Rundschreiben, das sich auf die Benutzung der Straßenbahn bezog. Ich fuhr stets mit der Straßenbahn, wenn ich in die Stadt mußte, das war die
gewöhnlichste Sache der Welt. Ich stieg an der Haltestelle ein und löste beim Schaffner einen
Fahrschein. Manchmal kam ein Kontrolleur, aber ich hatte immer einen Fahrschein und war noch nie bestraft worden. Manchmal sprang ich allerdings auch von der fahrenden Bahn ab, und einmal hatte ich mich dabei ganz schön langgelegt und mir die Brille zerbrochen. In der Straßenbahn hingen immer irgendwelche Reklameaufkleber und außerdem die Betriebsvorschriften, ich aber hatte sie nie gelesen.
Ich mußte von nun an zu Fuß gehen, das war manchmal sehr schlimm, weil ich weit draußen wohnte, und am schlimmsten war es, wenn ich aus der Stadt heimkehrte. Oft fiel Schnee und durchnäßte meinen dünnen Mantel, manchmal rutschte ich auf einer vereisten Stelle aus. Es war immer schlimm, wenn ich aus der Stadt zurückkehrte, weil ich einen Hügel erklimmen mußte, um den Weg abzukürzen. Der Weg war voller Löcher, und manchmal fiel ich in eine Schneewehe, Schuhe und Strümpfe waren durch und durch naß, und nur schwer bekam ich die Füße aus dem tiefen Schnee heraus; ich war sehr müde und hatte Hunger, und mir kam es vor, als würde ich nie die Haustür erreichen.”
Jiří Weil (6 augustus 1900 – 13 december 1959)
De Franse dichter, schrijver en diplomaat Paul Claudel werd geboren op 6 augustus 1868 in Villeneuve-sur-Fère. Zijn bekendste en meest gespeelde stuk is het in de middeleeuwen spelende L’Annonce faite à Marie. Bekend is ook de trilogie L’Otage 1909, Le Pain dur 1914 en Le Père humilié 1916. Maar als zijn hoofdwerk geldt het in het Spanje van de zestiende eeuw spelende Le Soulier de satin uit 1925, een immens lang drama, dat pas in 1943 in een sterk verkorte versie voor het eerst gespeeld werd. Claudel schreef ook meerdere libretti voor opera’s van Darius Milhaud. In de jaren twintig tot veertig van de twintigste eeuw werd Claudels werk in katholieke kringen zeer gewaardeerd en in 1946 werd hij met een opname in de Académie Française bellond. Na WO II raakte hij wat in vergetelheid.
Uit: Le Soulier de satin
“Doña Prouhèze monte debout sur la selle et se déchaussant elle met son soulier de satin entre les mains de la Vierge.
Vierge, patronne et mère de cette maison,
Répondante et protectrice de cet homme dont le cœur vous est pénétrable plus qu’à moi et compagne de sa longue solitude,
Alors si ce n’est pas pour moi, que ce soit à cause de lui,
Puisque ce lien entre lui et moi n’a pas été mon fait, mais votre volonté intervenante :
Empêchez que je sois à cette maison dont vous gardez la porte, auguste tourière, une cause de corruption !
Que je manque à ce nom que vous m’avez donné à porter, et que je cesse d’être honorable aux yeux de ceux qui m’aiment.
Je ne puis dire que je comprends cet homme que vous m’avez choisi, mais vous, je comprends, qui êtes sa mère comme la mienne.
Alors, pendant qu’il est encore temps, tenant mon cœur dans une main et mon soulier dans l’autre,
Je me remets à vous ! Vierge mère, je vous donne mon soulier !
Vierge mère, gardez dans votre main mon malheureux petit pied !
Je vous préviens que tout à l’heur
e je ne vous verrai plus et que je vais tout mettre en œuvre contre vous !
Mais quand j’essayerai de m’élancer vers le mal, que ce soit avec un pied boiteux ! La barrière que vous avez mise,
Quand je voudrai la franchir, que ce soit avec une aile rognée !
J’ai fini ce que je pouvais faire, et vous, gardez mon pauvre petit soulier,
Gardez-le contre votre cœur, ô grande Maman effrayante !”
Paul Claudel (6 augustus 1868 – 23 februari 1955)
De Hongaarse schrijver János Rózsás werd geboren in Boedapest op 6 augustus 1926. In 1944 werd hij opgeroepn voor militaire dienst en hij raakte in Russisch krijgsgevangenschap. Daar leerde hij Aleksandr Solzjenitsyn kennen. Pas in 1953 kwam hij weer vrij. Zijn herinneringen schreef hij toen al neer, maar zij konden pas na de val van het ijzeren gordijn in Hongarije gepubliceerd worden.
Uit: Schwester Dusja
„Gegen Ende des zweiten Weltkrieges, im Frühherbst 1944, hatte die Rote Armee das Karpatenbecken allmählich überflutet. Als der erste kämpfende sowjetische Soldat seinen Fuß auf ungarischen Boden setzte, begann sofort eine grausame Unterjochung unseres Landes mit reihenweisen Festnahmen von Zivilpersonen, sowohl Männern als auch Frauen. Die sowjetischen Militärgerichtshöfe stellten sie, in Zusammenarbeit mit den Organen der politischen Abwehr, den sogenannten Smersch, auf Grund verschiedener Anklagen und vorgetäuschter Scheingründe vor Gericht. Die Opfer, die sich unter unmenschlichen Umständen in der Untersuchungshaft quälen mussten, verstanden wegen der mangelhaften Sprachkenntnisse der Dolmetscher aus den ihnen zur Last gelegten Anschuldigungen nichts. Man konnte nur vage ahnen, dass die in den Verhörprotokollen festgehaltenen unbewiesenen, auf Annahmen und Verleumdungen aufgebauten Anklagen auf Kollaboration mit den faschistischen Deutschen, sowjetfeindlicher Spionage und nie verübten Terrorakten beruhten.
Verteidigungsmöglichkeiten vor den sowjetischen Militärgerichtshöfen gab es nicht. Die Rechtsprechung dauerte jeweils nur einige Minuten. Man verurteilte die Beschuldigten gruppenweise, nahezu am laufendem Band auf Grund der in unverständlicher Sprache vorgelesenen Anklageschrift. Es wurden die Todesurteile gefällt, 10, 15 oder 25jährige Zwangsarbeit verhängt, je nach dem, was der fantasiereiche Untersuchungsrichter-Offizier in sein Verhörprotokoll hineingeschrieben hatte.“
János Rózsás (Boedapest, 6 augustus 1926)
De Engelse dichter Alfred, Lord Tennyson werd geboren op 6 augustus 1809 in Somersby, Lincolnshire, England. Zie ook mijn blog van 6 augustus 2006.
The Charge of the Light Brigade (fragment)
1.
Half a league, half a league,
Half a league onward,
All in the valley of Death
Rode the six hundred.
“Forward, the Light Brigade!
“Charge for the guns!” he said:
Into the valley of Death
Rode the six hundred.
2.
“Forward, the Light Brigade!”
Was there a man dismay’d?
Not tho’ the soldier knew
Someone had blunder’d:
Their’s not to make reply,
Their’s not to reason why,
Their’s but to do and die:
Into the valley of Death
Rode the six hundred.
3.
Cannon to right of them,
Cannon to left of them,
Cannon in front of them
Volley’d and thunder’d;
Storm’d at with shot and shell,
Boldly they rode and well,
Into the jaws of Death,
Into the mouth of Hell
Rode the six hundred.
4.
Flash’d all their sabres bare,
Flash’d as they turn’d in air,
Sabring the gunners there,
Charging an army, while
All the world wonder’d:
Plunged in the battery-smoke
Right thro’ the line they broke;
Cossack and Russian
Reel’d from the sabre stroke
Shatter’d and sunder’d.
Then they rode back, but not
Not the six hundred.
Alfred Tennyson (6 augustus 1809 – 6 oktober 1892)
De Duitse dichteres en schrijfster Christa Reinig werd geboren op 6 augustus 1926 in Berlijn. Van 1950 tot 1953 studeerde zij aan de arbeiders- en boerenfaculteit, daarna tot 1957 kunstgeschiedenis en archeologie aan de Berlijnse Humboldt-Universität. Van 1957 tot 1964 was zij wetenschappelijk assistente bij het Märkische Museum. Reinig begon al in de jaren veertig te schrijven. Zij was medewerkster van het satirische tijdschrift Eulenspiegel, kon ook publiceren, maar wegens haar nonconformistische houding kreeg zij vanaf 1951 een publicatieverbod in de DDR. In 1964 keerde zij van de uitreiking van de Bremer Literaturpreis niet meer naar de DDR terug en vestigde zich in München.
Robinson
Manchmal weint er wenn die worte
still in seiner kehle stehn
doch er lernt an seinem orte
schweigend mit sich umzugehn
und erfindet alte dinge
halb aus not und halb in spiel
splittert stein zur messerklinge
schnürt die axt an einen stiel
kratzt mit einer muschelkante
seinen namen in die wand
und der allzu oft genannte
wird ihm langsam unbekannt
mein besitz
Ich habe einen mantel in die jackentasche zu stecken
einen taschenmantel
ich habe ein radio in die jackentasche zu stecken
einen taschenradio
ich habe eine bibel in die jackentasche zu stecken
eine taschenbibel
ich habe gar keine solche jacke mit taschen
gar keine taschenjacke
ich habe eine schnapspflasche mit zwölf gläsern für mich
und alle meine onkels und tanten
ich habe eine kaffeekanne mit vier tassen für mich
und meine drei besten freundinnen
ich habe ein schachbrett mit schwarzen und weißen steinen für mich
und einen freund
ich habe gar keine freunde einzuladen
niemanden
ich habe einen himmel endlos über mir
darunter mich wiederzufinden
ich habe eine stadt voll straßen endlos
darin mir zu begegnen
ich habe ein lied endlos und endlos
darin ein- und auszuatmen
ich habe nicht mehr als ein gras zwischen zwei pflastersteinen
nicht mehr zu leben
Christa Reinig (Berlijn, 6 augustus 1926)
De Algerijnse schrijver Kateb Yacine werd geboren op 6 augustus 1929 in Zighout-Youcef. Zijn eerste boek verscheen in 1946, toen hij zeventien was. Vanaf 1947 begon hij Frankrijk te bezoeken, later verhuisde hij er naar toe.Tot 1952 werkte hij een tijd als journalist en als dokwerker, wat hij snel weer opgaf om zich aan het schrijven te wijden. Hij reisde veel. In de vroege jaren zeventig vestigde hioj zich weer in Akgerije. Zijn boeken schreef hij in het Frans. Zijn hoofdthema is de politiekebevrijdingsstrijd van de Berbers.
POUSSIÈRES DE JUILLET
Le sang
Reprend racine
Oui
Nous avions tout oublié
Mais notre terre
En enfance tombée
Sa vieille ardeur se rallume
Et même fusillés
Les hommes s’arrachent la terre
Et même fusillés
Ils tirent la terre à eux
Comme une couverture
Et bientôt les vivants n’auront plus où dormir
Et sous la couverture
Aux grands trous étoilés
Il y a tant de morts
Tenant les arbres par la racine
Le cœur entre les dents
Il y a tant de morts
Crachant la terre par la poitrine
Pour si peu de poussière
Qui nous monte à la gorge
Avec ce vent de feu
N’ enterrez pas l’ancêtre
Tant de
fois abattu
Laissez-le renouer la trame de son massacre
Pareille au javelot tremblant
Qui le transperce
Nous ramenons à notre gorge
La longue escorte des assassins.
C’est vivre
C’est vivre
Fanon, Amrouche et Feraoun
Trois voix brisées qui nous surprennent
Plus proches que jamais
Fanon, Amrouche, Feraoun
Trois source vives qui n’ont pas vu
La lumière du jour
Et qui faisaient entendre
Le murmure angoissé
Des luttes souterraines
Fanon, Amrouche, Feraoun
Eux qui avaient appris
A lire dans les ténèbres
Et qui les yeux fermés
N’ont pas cessé d’écrire
Portant à bout de bras
Leurs oeuvres et leurs racines
Mourir ainsi c’est vivre
Guerre et cancer du sang
Lente ou violente chacun sa mort
Et c’est toujours la même
Pour ceux qui ont appris
A lire dans les ténèbres,
Et qui les yeux fermés
N’ont pas cessé d’écrire
Mourir ainsi c’est vivre.
Yacine Kateb (6 augustus 1929 – 28 oktober 1989)
Richard Preston, Sergio Ramírez, Conrad Aiken, Wendell Berry, Christian Wagner,Guy de Maupassant, Ron Silliman
De Amerikaanse schrijver Richard Preston werd geboren op 5 augustus 1954 in Cambridge, Massachusetts. Hij studeerde aan Pomona College in Claremont en studeerde summa cum laude af in Engels. Aansluitend studeerde hij aan Princeton University waar hij zijn doctorsbul in filosofie haalde.
Uit: The Wild Trees
“One day in the middle of October 1987, a baby-blue Honda Civic with Alaska license plates, a battered relic of the seventies, sped along the Oregon Coast Highway, moving south on the headlands. Below the road, surf broke around sea stacks, filling the air with haze. The car turned into a deserted parking lot near a beach and stopped.
A solid-looking young man got out from the driver’s side. He had brown hair that was going prematurely gray, and he wore gold-rimmed spectacles, which gave him an intellectual look. His name was Marwood Harris, and he was a senior at Reed College, in Portland, majoring in English and history. He walked off to the side of the parking lot and unzipped his fly. There was a splashing sound.
Meanwhile, thin, somewhat tall young man emerged from the passenger side of the car. He had a bony face, brown eyes, a mop of sun- streaked brown hair, and he wore a pair of bird-watching binoculars around his neck. T. Scott Sillett was a junior at the University of Arizona, twenty-one years old, visiting Oregon during fall break. He took up his binoculars and began to study a flock of shorebirds running along the surf.
The interior of the Honda Civic was made of blue vinyl, and the back seat was piled with camping gear that pressed up against the windows. The pile of stuff moved and a leg emerged, followed by a curse, and a third young man struggled out and stood up. “Mardiddy, this car of yours is going to be the death of us all,” he said to Marwood Harris. He was Stephen C. Sillett, the younger brother of Scott Sillett. Steve Sillett was nineteen and a junior at Reed College, majoring in biology. He was shorter and more muscular than his older brother.
Richard Preston (Cambridge, 5 augustus 1954)
De Nicaraguaanse schrijver en politicus.Sergio Ramírez Mercado werd geboren in Masatepe op 5 augustus 1942. In 1960 ging Ramírez rechten studeren aan de Universidad Nacional Autónoma de Nicaragua in Léon. In dat zelfde jaar was hij een van de oprichters van het tijdschrift Ventana, samen met Fernando Gordillo stond hij aan de wieg van de schrijversbeweging met die naam.
In 1963 kwam zijn eerste boek uit, Cuentas (verhalen). In 1964 studeerde hij af als advocaat, hij ontving een prijs voor de beste leerling van dat jaar. In 1977 voerde hij de “grupo de los Doce”, de groep van twaalf aan, een groep van intellectuelen, ondernemers en priesters die het FSLN, het Frente Sandinista de Liberación Nacional, steunden in hun strijd tegen de Nicaraguaanse dictator Somoza. In 1979, na de overwinning van de Sandinisten, trad Ramírez toe tot de tijdelijke regering, het Comité van Nationale Wederopbouw. Van 1990 tot 1995 zat Ramírez in het Nicaraguaanse parlement als fractievoorzitter van de delegatie van het FSLN. In 1995 kwamen de verschillen van inzicht tussen Ramírez en de leiding van het FSLN naar boven, met name op het vlak van de democratisering liepen de meningen uiteen. In 1995 richtte Ramírez de Movimiento de Renovación Sandinista (MRS), voor welke hij in 1996 presidentskandidaat was. Na een mislukte verkiezing trok hij zich terug uit de politiek
Uit: Hatful of Tigers
“Why, just now, a waxed floor, the secretaries’ heels clicking on the shiny boards that give off the sweetish smell of wax, and the constant patter of raindrops? The country house on the hill of San Pedro de Montes de Oca, with its countless passageways, staircases, nooks; the offices, each with its window looking out on the rain, the easy chairs upholstered in gray vinyl, my desk at the end of a dark hallway, and on my desk, among folders and regional documents of the Central American Superior University Council (CSUCA), the Argentine edition of Bestiary, brought to me from Buenos Aires by that Salvadoran friend who in those days aspired to be a cronopio but later turned into the worst kind of company man and wound up as Minister of Justice under General Molina.
Recently arrived in San José from the University of León, I was just emerging from my first methodical reading of Borges, convinced, as I closed each of those paperback volumes edited by Emece, that there was no experimental path to perfection other than perfection itself, that writing was nothing more than the linking of impeccable periodic sentences one after the other, by the magician with his hat full of snow-white rabbits.”
Sergio Ramírez (Masatepe, 5 augustus 1942)
De Amerikaanse schrijver en dichter Conrad Potter Aiken werd geboren in Savannah, Georgia op 5 augustus 1889. Hij was elf jaar toen zijn vader zijn moeder vermoordde en daarna zichzelf, vanwege geldproblemen in de
familie. Sommige verslagen van het gebeurde melden dat Aiken getuige was van de moorden, andere dat hij alleen de lichamen vond. Hij werd opgevoed door een oudtante, bezocht privéscholen en Harvard University. De invloed van het symbolisme op Aiken was groot, vooral in zijn vroege werk. Tot zijn dichtbundels behoren Earth Triumphant (1911), The Charnel Rose (1918), en. And In the Hanging Gardens (1933).
Chance meetings
In the mazes of loitering people, the watchful and furtive,
The shadows of tree-trunks and shadows of leaves,
In the drowse of the sunlight, among the low voices,
I suddenly face you,
Your dark eyes return for a space from her who is with you,
They shine into mine with a sunlit desire,
They say an ‘I love you, what star do you live on?’
They smile and then darken,
And silent, I answer ‘You too–I have known you,–I love you!–‘
And the shadows of tree-trunks and shadows of leaves
Interlace with low voices and footsteps and sunlight
To divide us forever.
All Lovely Things
All lovely things will have an ending,
All lovely things will fade and die,
And youth, that’s now so bravely spending,
Will beg a penny by and by.
Fine ladies soon are all forgotten,
And goldenrod is dust when dead,
The sweetest flesh and flowers are rotten
And cobwebs tent the brightest head.
Come back, true love! Sweet youth, return!—
But time goes on, and will, unheeding,
Though hands will reach, and eyes will yearn,
And the wild days set true hearts bleeding.
Come back, true love! Sweet youth, remain!—
But goldenrod and daisies wither,
And over them blows autumn rain,
They pass, they pass, and know not whither.
Conrad Aiken (5 augustus 1889 – 17 augustus 1973)
De Amerikaanse dichter, schrijver, essayist en criticus Wendell Berry werd geboren op 5 augustus 1934 in Henry County, Kentucky. Berry schreef meer dan vijfentwintig dichtbundels, zestien essaybundels en elf romans en verhalenbundels. Hij schrijft in de overtuiging dat zijn werk geworteld dient te zijn in de plaats waar iemand leeft.
What We Need Is Here
Geese appear high over us,
pass, and the sky closes. Abandon,
as in love or sleep, holds
them to their way, clear
in the ancient faith: what we need
is here. And we pray, not
for new earth or heaven, but to be
quiet in heart, and in eye,
clear. What we need is here.
The Silence
Though the air is full of singing
my head is loud
with the labor of words.
Though the season is rich
with fruit, my tongue
hungers for the sweet of speech.
Though the beech is golden
I cannot stand beside it
mute, but must say
“It is golden,” while the leaves
stir and fall with a sound
that is not a name.
It is in the silence
that my hope is, and my aim.
A song whose lines
I cannot make or sing
sounds men’s silence
like a root. Let me say
and not mourn: the world
lives in the death of speech
and sings there
Wendell Berry (Henry County, 5 augustus 1934)
De Duitse dichter en schrijver Christian Wagner werd geboren op 5 augustus 1835 in Warmbronn. De zoon van een timmerman / keuterboer werkte op de boerderij van zijn vader die hij na diens dood overnam. In de jaren 1871 tot 1885 werkte hij in de winter als dagloner en houthakker. In 1870 stierf zijn eerste vrouw, in 1892 zijn tweede. Met beiden had hij vier kinderen, maar die uit het eerste huwelijk stierven ook allemaal al als zuigeling. Bovenregionale bekendheid kreeg de boerendichter door de in 1913 in München verschenen bundel Gedichte die Hermann Hesse uitgaf en van een voorwoord voorzag. Geïnspireerd door het boeddhisme en het brahmanisme staat in zijn denken het atomisme en de zielsverhuizing centraal.
Uit: Eigenbrötler und Kienleute
„In meiner Jugendzeit, das ist in den vierziger und fünfziger Jahren des vorigen Jahrhunderts, waren mehrere hier; vier, fünf, sechs ledige Geschwister die, nachdem ihre Eltern gestorben waren, beieinander blieben und einen gemeinschaftlichen Haushalt führten.
Da waren zunächst des Fritzejakobles. Das waren neun, wovon sich jedoch drei noch verheirateten. Der Fritz, ich kann ihn mir gar nicht anders vorstellen als in gelben Lederhosen im Hof stehend, oder auch den Pflug regierend auf einem Acker, nie anders als mit selbstzufriedenem Lächeln auf dem glatten Gesicht. Er als der Älteste beanspruchte und genoß auch väterliche Gewalt. Dann kam der Hannes, auf den ich später zurückzukommen gedenke, ein Philipp und ein Christian. Dann drei Schwestern: s’ Meile, Luise und Christine. Auch das räudige Schaf fehlte nicht: Es war dies ein Schneider, der lange in der Schweiz gewesen, in Genf und Zürich atheistische Lehren, revolutionäre Ideen in sich aufgenommen hatte und der Milch frommer Denkart, den Anschauungen der Heimat entfremdet worden war Wenn er einmal bei seinen Wanderfahrten auf einige Tage bei ihnen einkehrte, wurde er in ein Kämmerlein eingewiesen, das er wie ein Pestkranker nicht verlassen durfte. Zuletzt sägten sie ihm, um ihm das Wiederkommen ganz zu entleiden, die Stollen seiner Bettlade ab.“
Christian Wagner (5 augustus 1835 – 15 februari 1918)
De Franse schrijver Guy de Maupassant werd geboren op 5 augustus 1850 in kasteel Miromesnil bij Dieppe. Zie ook mijn blog van 5 augustus 2006.
Uit: Boule de suif
Pendant plusieurs jours de suite des lambeaux d’armée en déroute avaient traversé la ville. Ce n’était point de la troupe, mais des hordes débandées. Les hommes avaient la barbe longue et sale, des uniformes en guenilles, et ils avançaient d’une allure molle, sans drapeau, sans régiment. Tous semblaient accablés, éreintés, incapables d’une pensée ou d’une résolution, marchant seulement par habitude, et tombant de fatigue sitôt qu’ils s’arrêtaient. On voyait surtout des mobilisés, gens pacifiques, rentiers tranquilles, pliant sous le poids du fusil; des petits moblots alertes, faciles à l’épouvante et prompts à l’enthousiasme, prêts à l’attaque comme à la fuite; puis, au milieu d’eux, quelques culottes rouges, débris d’une division moulue dans une grande bataille; des artilleurs sombres alignés avec ces fantassins divers; et, parfois, le casque brillant d’un dragon au pied pesant qui suivait avec peine la marche plus l
gère des lignards.
Des légions de francs-tireurs aux appellations héroïques: “les Vengeurs de la défaite – les Citoyens de la tombe – les Partageurs de la mort” – passaient à leur tour, avec des airs de bandits.
Leurs chefs, anciens commerçants en drap ou en graines, ex-marchands de suif ou de savon, guerriers de circonstance, nommés officiers pour leurs écus ou la longueur de leurs moustaches, couverts d’armes, de flanelle et de galons, parlaient d’une voix retentissante, discutaient plans de campagne , et prétendaient soutenir seuls la France agonisante sur leurs épaules de fanfarons; mais ils redoutaient parfois leurs propres soldats, gens de sac et de corde, souvent braves à outrance, pillards et débauchés.
Les Prussiens allaient entrer dans Rouen, disait-on.
La Garde nationale qui, depuis deux mois, faisait des reconnaissances très prudentes dans les bois voisins, fusillant parfois ses propres sentinelles, et se préparant au combat quand un petit lapin remuait sous des broussailles, était rentrée dans ses foyers. Ses armes, ses uniformes, tout son attirail meurtrier, dont elle épouvantait naguère les bornes des routes nationales à trois lieues à la ronde, avaient subitement disparu.”
Guy de Maupassant (5 augustus 1850 – 6 juli 1893)
De Amerikaanse dichter Ron Silliman werd geboren op 5 augustus 1946 in Pasco, Washington. Tussen 1979 en 2004 schreef Silliman een enkel gedicht: The Alphabet. Nu schrijft hij aan een nieuw gedicht: Universe. Silliman ziet zijn poezie als deel van een enkel gedicht of levenswerk dat hij Ketjak noemt. Ketjak is ook de naam van het eerste gedicht van The Age of Huts. Als en wanneer het complete werk voltooid is zal het bestaan uit The Age of Huts (1974-1980), Tjanting (1979-1981), The Alphabet (1979-2004), and Universe (2005- ).
Uit: You
XIX
Moment in which I realize I’m not wearing my glasses. Old stone
house. Blue plastic wrap of the New York Times. Impact of red
wine on white fur of the dog. Sunrise.
Poem as gradual as weather. Hotel art (pseudo-Hoffman softened,
retro-Rothko as filigree in pastel). What Trenton makes, the world
takes. What Nixon knew when Nixon knew it.
First compulsive songbird, pre-dawn, abruptly halts. The air
conditioner is constant (unnoticed but never silent). You can hear
the electricity in lightbulbs, faint crackling. Motivation: man in hotel
conference room throws football to the sales reps.
Too bleary to imagine. How the river carves the city (lost at night,
trying to find my way across). Dog leaps for the stick, her own
ballet, then loses interest, wanders off to sniff the grass. History as
a function of curiosity.
Of the forbidden, my three-year-old says “That makes me sad.”
Impossible to discern the ice from the shards of broken glass. A
table of contents from which I’ve been omitted. Room in which
toupees outnumber beards. The firestorm sweeps left across the
screen: we only imagine the men, women and children inside. I’m
walking in a world you cannot imagine, having died so long ago.
Dream of real estate. Amato’s tomatoes. The sun emerges
gradually through the woods. (The son emerges gradually through
the woods.) The present has not become a perfect copy, but
rather an uneditable one. The boat sinks rapidly in the text. Try to
capture the shape and impact of your cheekbones in words.
From an airplane, the spokes of suburban mall (this one in
Princeton is T-shaped) are indistinguishable from those of a
minimum security prison but for the immense parking lot. But for.
When the hard drive on the PC that controls the security system
crashes, every fire door in the hotel–each held open by electrically
controlled magnets–slams shut. Cardinals will take some getting
used to. Dark-toned palette of The X-Files.
Ron Silliman (Pasco, 5 augustus 1946)
Rutger Kopland, Witold Gombrowicz, Erich Weinert, Maurice de Guérin, Knut Hamsun, Percy Bysshe Shelley, Michaël Slory
De Nederlandse dichter en schrijver Rutger Kopland (eig. Rutger Hendrik van den Hoofdakker) werd geboren in Goor op 4 augustus 1934. Van beroep is hij psychiater, maar bij een groter publiek is hij bekend als dichter. In 1959 behaalde Van den Hoofdakker zijn bul in de geneeskunde aan de Rijksuniversiteit Groningen (RUG). Hij was van 1981 tot 1995 hoogleraar biologische psychiatrie aan de RUG en produceerde vele wetenschappelijke publicaties. Onder het pseudoniem Rutger Kopland werd hij een van de populairste dichters van Nederland. Hij debuteerde in 1966 met de bundel Onder het vee. Meer dan tien bundels volgden, alsmede enkele banden met gebundelde essays. Zijn gedicht Jonge Sla, was niet alleen de aanleiding voor een aflevering van de RVU-televisieserie van Theo Uittenbogaard ‘Mooie Woorden, ‘Jonge Sla of De kunst van het vertalen’ (1995) -over de onmogelijkheid om poëzie te vertalen-, maar werd ook gekozen als titel voor een tijdschrift en naam van een toneelgroep.
Een middag op het land
We zochten hem op – een middag zoals die
telkens weer groeit uit een stukgelezen bladzij
van Tsjechow, een langzame middag op het land.
Hij voerde ons door het oude, geduldige huis,
de tuin met de oude, geduldige appels en peren,
de rivier langs, de weilanden in.
Daar stonden we, hij met dat grijze kostuum,
die zijden foulard, zijn sigaar, heer
van de wereld, tussen de boterbloemen.
Langzaam, zei hij, later in de schaduw
van de bomen op het terras, ga ik begrijpen
dat dit mijn huis is, mijn tuin, voorgoed.
Stilte, warm en zomers, geur van hooi
en sloten, geluid van koeien, scheurend
aan het gras, van hevig zingende vogels,
een middag, zo voorgoed als een bladzij.
Jonge sla
Alles kan ik verdragen,
het verdorren van bonen,
stervende bloemen, het hoekje
aardappelen, kan ik met droge ogen
zien rooien, daar ben ik
werkelijk hard in.
Maar jonge sla in september,
net geplant, slap nog,
in vochtige bedjes, nee.
Aan een vijver
Geluk was een dag aan een vijver
in gras met bomen
tot in de hemel omkringd
ik was er het kind van god en
mijn grootvader – beiden stierven
geluk is gevaarlijk
de vijver is gaan liggen in de avond
zo spiegelglad dat hemel, bomen en gras
zich herhalen onder de aarde
angst en heimwee, beide vragen mij
terug
Rutger Kopland (Goor, 4 augustus 1934)
De Poolse schrijver Witold Gombrowicz werd geboren in Małoszyce op 4 augustus 1904. Gombrowicz was afkomstig uit een rijke familie en studeerde rechten aan de Universiteit Warschau en filosofie en economie aan het Institut des Hautes Etudes Internationales in Parijs. In 1933 publiceerde hij zijn eerste bundel korte verhalen onder de titel Pamiętnik z Okresu Dojrzejwania. In augustus 1939, vlak voor de Duitse inval in Polen, vertrok hij naar Buenos Aires, Argentinië, waar hij aanvankelijk zo moeilijk kon rondkomen dat hij begrafenissen van volslagen vreemden bezocht om aan eten te komen. Later vond hij een vaste betrekking bij de Banco Polaco, de Argentijnse tak van de Poolse staatsbank. In 1964 vestigde hij zich in Royaumont, bij Parijs; later dat jaar verhuisde hij naar Vence, bij Nice. Veel van zijn werk werd gepubliceerd in het Poolse emigrantentijdschrift Kultura, van Jerzy Giedroyc. In het communistische Polen was het werk van Gombrowicz lang verboden. Gombrowicz wordt samen met Bruno Schulz en Stanislaw Ignacy Witkiewicz beschouwd als een van voormannen van de Poolse avantgarde.
Gombrowicz’ bekendste roman is ongetwijfeld ‘Ferdydurke’ uit 1937, waarin een volwassen man terug naar school wordt gestuurd om weer onvolwassen te worden. Andere noemenswaardige romans zijn ‘Trans-Atlantisch, ‘Pornografie‘ en ‘Kosmos’ die door velen als zijn meest geslaagde roman wordt beschouwd. Naast zijn romans hield hij een uitgebreid dagboek bij en schreef hij enkele absurdistische toneelstukken.
Uit: Sakrilegien (Vertaald door Olaf Kühl)
“Aus den Tagebüchern 1953 bis 1967
Montag
Nach 16stündiger, ganz erträglicher Fahrt mit dem Bus von Buenos Aires (wären nur die Tangos nicht gewesen, die der Lautsprecher spie!) die grünen Höhen von Salispuedes, und ich in ihrer Mitten, ein Buch von Milosz mit dem Titel Verführtes Denken unter dem Arm. Weil es gestern gegossen hat, komme ich heute mit der Lektüre zu Ende. Das also war euch bestimmt, dies euer Schicksal, so euer Weg, ihr alten Herren Bekannten, Freunde und Genossen aus der Ziemianska oder vom Zodiak – hier ich – dort ihr – so hat sich das herausgeschält – so demaskiert. Milosz erzählt die Geschichte vom Bankrott der Literatur in Polen fließend, und ich fahre mit seinem Buch glatt und schlaglochlos über diesen Friedhof, so wie vorgestern mit dem Bus über die asphaltierte Landstraße.
Entsetzlicher Asphalt! Nicht daß tempora mutantur, entsetzt mich, sondern daß nos mutamur in illis. Nicht der Wechsel der Lebensbedingungen, der Niedergang von Staaten, die Auslöschung von Städten und andere Über-raschungsgeysire, die aus dem Schoße der Geschichte sprudeln, entsetzen mich, sondern daß ein Typ, den ich als X kannte, plötzlich zu Y wird, seine Persönlichkeit wechselt wie das Hemd und beginnt, im Widerspruch zu sich selbst zu handeln, reden, denken und fühlen – das ängstigt mich, macht mich verlegen. Fürchterliche Schamlosigkeit! Lachhaftes Ableben! Ein Grammophon zu werden, dem man eine Platte mit dem Titel «His Master’s Voice» auflegt – die Stimme meines Herrn? Wie grotesk ist das Schicksal dieser Schriftsteller!
Schriftsteller! Aber das ist es ja gerade, daß diese Schriftsteller um keinen Preis aufhören wollten, Schriftsteller zu sein, sie waren zu den heldenhaftesten Opfern bereit, um nur bei ihrer Schriftstellerei zu bleiben.”
Witold Gombrowicz (4 augustus 1904 – 24 juli 1969)
De Duitse dichter en schrijver Erich Weinert werd geboren in Magdeburg op 4 augustus 1890. Na een opleiding als machinebouwer studeerde hij aan de Koninklijke Technische Hogeschool van Berlijn.Hij nam als dienstplichtig militair deel aan WO I. Na de oorlog was hij als beroepskunstenaar, graficus en illustrator actief. Na 1921 dichter en schrijver van o.a. satirische werken. Hij was vooral werkzaam voor de linkse pers. In 1929 sloot Weinert zich aan bij de Communistische Partij van Duitsland (KPD). In 1933 emigreerde hij naar Frankrijk en in 1935 naar de Sovjet-Unie. Hij vocht tijdens de Spaanse Burgeroorlog aan de zijde van de Internationale Brigades. In 1939 werd hij in Frankrijk geïnterneerd maar hij kon daarna terug naar de Sovjet-Unie. Hij was daar werkzaam in diverse archieven. Tijdens de Slag om Stalingrad propagandaleider om de Duitse militairen te overtuigen om over te lopen naar het Rode Leger. Op 12 en 13 juli 1943 was hij medeoprichter van het Nationalkomitee Freies Deutschlands (NKFD), een antifascistische organisatie van Duitse krijgsgevangen in de Sovjet-Unie en aldaar verblijvende Duitse antifascisten. Hij werd eveneens tot voorzitter van het NKFD gekozen wat hij tot aan het einde van WO II bleef. Na WO II leefde hij in de DDR waar hij voorzitter was van de hoofdafdeling Duitse Literatuur en Kunst, vicevoorzitter van het Centraal Verband voor Volksvorming en lid was van Schrijversbond. In februari 1953 werd hij lid van het Comité voor Antifascistische Verzetsstrijders.
Ferientag eines Unpolitischen
Der Postbeamte Emil Pelle
Hat eine Laubenlandparzelle,
Wo er nach Feierabend gräbt
Und auch die Urlaubszeit verlebt.
Ein Sommerläubchen mit Tapete,
Ein Stallgebäude, Blumenbeete.
Hübsch eingefaßt mit frischem Kies,
Sind Pelles Sommerparadies.
Zwar ist das Paradies recht enge
Mit fünfzehn Meter Seitenlänge;
Doch pflanzt er seinen Blumenpott
So würdig wie der liebe Gott.
Im Hintergrund der lausch’gen Laube
Kampieren Huhn, Kanin und Taube
Und liefern hochprozent’gen Mist,
Der für die Beete nutzbar ist.
Frühmorgens schweift er durchs Gelände
Und füttert seine Viehbestände.
Dann polkt er am Gemüsebeet,
Wo er Diverses ausgesät.
Dann hält er auf dem Klappgestühle
Sein Mittagsschläfchen in der Kühle.
Und nachmittags, so gegen drei,
Kommt die Kaninchenzüchterei.
Auf einem Bänkchen unter Eichen,
Die noch nicht ganz darüber reichen,
sitzt er, bis daß die Sonne sinkt,
Wobei er seinen Kaffee trinkt.
Und friedlich in der Abendröte
Beplätschert er die Blumenbeete
Und macht die Hühnerklappe zu.
Dann kommt die Feierabendruh.
Er denkt: Was kann mich noch gefährden!
Hier ist mein Himmel auf der Erden!
Ach, so ein Abend mit Musik,
Da braucht man keine Politik!
Die wirkt nur störend in den Ferien,
Wozu sind denn die Ministerien?
Die sind doch dafür angestellt,
Und noch dazu für unser Geld.
Ein jeder hat sein Glück zu zimmern.
Was soll ich mich um andre kümmern?
Und friedlich wie ein Patriarch
Beginnt Herr Pelle seinen Schnarch.
Erich Weinert (4 augustus 1890 – 20 april 1953)
De Franse dichter en schrijver Georges Maurice de Guérin du Cayla werd geboren op 4 augustus 1810 in een verarmde adellijke familie in het familiekasteel Le Cayla nabij Andillac in de Languedoc. In het begin van 1834 trok de Guérin naar Parijs waar hij gedurende korte tijd les gaf aan het Collège Stanislas. In november van 1838 huwde hij een welgestelde creoolse dame. Hij stierf echter een paar maanden later aan longtuberculose. Na zijn dood werd in de Revue des deux mondes van 18 mei 1840 een herdenkingsstuk gepubliceerd dat was geschreven door George Sand en waaraan twee van zijn schrijfsels waren toegevoegd: het prozagedicht Le Centaure, dat de Guérin al in 1836 had geschreven, en een ander kort gedicht. In 1861 publiceerde Guillaume-Stanislas Trébutien het verzamelwerk Reliquiae, dat onder andere het gedicht Le Centaure, een aantal brieven en andere gedichten en zijn dagboek bevatte.
Uit: Le Centaure
« J’ai reçu la naissance dans les antres de ces montagnes. Comme le fleuve de cette vallée dont les gouttes primitives coulent de quelque roche qui pleure dans une grotte profonde, le premier instant de ma vie tomba dans les ténèbres d’un séjour reculé et sans troubler son silence. Quand nos mères approchent de leur délivrance, elles s’écartent vers les cavernes, et dans le fond des plus sauvages, au plus épais de l’ombre, elles enfantent, sans élever une plainte, des fruits silencieux comme elles-mêmes. Leur lait puissant nous fait surmonter sans langueur ni lutte douteuse les premières difficultés de la vie ; cependant nous sortons de nos cavernes plus tard que vous de vos berceaux. C’est qu’il est répandu parmi nous qu’il faut soustraire et envelopper les premier temps de l’existence, comme des jours remplis par les dieux. Mon accroissement eut son cours presque entier dans les ombres où j’étais né. Le fond de mon séjour se trouvait si avancé dans l’épaisseur de la montagne que j’eusse ignoré le côté de l’issue, si, détournant quelquefois dans cette ouverture, les vents n’y eussent jeté des fraîcheurs et des troubles soudains. Quelquefois aussi, ma mère rentrait, environnée du parfum des vallées ou ruisselante des flots qu’elle fréquentait. Or, ces retours qu’e
lle faisait, sans m’instruire jamais des vallons ni des fleuves, mais suivie de leurs émanations, inquiétaient mes esprits, et je rôdais tout agité dans mes ombres. Quels sont-ils, me disais-je, ces dehors où ma mère s’emporte, et qu’y règne-t-il de si puissant qui l’appelle à soi si fréquemment ? Mais qu’y ressent-on de si opposé qu’elle en revienne chaque jour diversement émue ? Ma mère rentrait, tantôt animée d’une joie profonde, et tantôt triste et traînante et comme blessée. La joie qu’elle rapportait se marquait de loin dans quelques traits de sa marche et s’épandait de ses regards. J’en éprouvais des communications dans tout mon sein ; mais ses abattements me gagnaient bien davantage et m’entraînaient bien plus avant dans les conjectures où mon esprit se portait. Dans ces moments, je m’inquiétais de mes forces, j’y reconnaissais une puissance qui ne pouvait demeurer solitaire, et me prenant, soit à secouer mes bras, soit à multiplier mon galop dans les ombres spacieuses de la caverne, je m’efforçais de découvrir dans les coups que je frappais au vide, et par l’emportement des pas que j’y faisais, vers quoi mes bras devaient s’étendre et mes pieds m’emporter… »
Maurice de Guérin (4 augustus 1810 – 19 juli 1839)
De Noorse schrijver Knut Hamsun (eig. Knut Pedersen) werd geboren in Lom, Fylke Oppland op 4 augustus 1859. In 1920 ontving hij de Nobelprijs voor de Literatuur “voor zijn monumentale werk Hoe het groeide“, in het Noors: Markens Grøde. Tijdens WO II steunde Hamsun de pro-nazi regering van Vidkun Quisling, hetgeen zijn bijzondere reputatie danig aantastte. Hij had in 1943 een ontmoeting met Joseph Goebbels en schonk deze zijn bij de Nobelprijs behorende medaille. Tijdens zijn ontmoeting met Adolf Hitler, verzocht hij hem om Josef Terboven af te zetten als Noorse Reichskommissar. Na de oorlog werd Hamsun enige tijd in een psychiatrische kliniek opgenomen om te onderzoeken of hij geen psychiatrische aandoening had. In 1948 werd hij tot een boete van 325.000 Noorse kronen veroordeeld wegens collaboratie.
Uit: Mysterien (Vertaald door Siegfried Weibel)
„Letztes Jahr, mitten im Sommer, war eine kleine norwegische Küstenstadt Schauplatz einiger höchst außergewöhnlicher Begebenheiten. Es tauchte ein Fremder in der Stadt auf, ein gewisser Nagel, ein merkwürdiger und eigentümlicher Scharlatan, der eine Menge auffälliger Dinge tat und ebenso plötzlich wieder verschwand, wie er gekommen war. Dieser Mann wurde gar von einer jungen und geheimnisvollen Dame besucht, die in Gott weiß welcher Angelegenheit kam und kaum wagte, mehr als nur einige Stunden im Ort zu bleiben, und wieder abreiste. Doch all dies ist nicht der Anfang …
Der Anfang ist der, daß sich, als das Dampfschiff gegen sechs Uhr abends am Kai anlegte, zwei, drei Reisende an Deck zeigten, darunter einer in einer abstechenden gelben Kluft und einer breiten Samtmütze. Dies war der Abend des 12. Juni; denn an diesem Tag wurde an vielen Stellen im Ort anläßlich Fräulein Kiellands Verlobung, die eben am 12.Juni bekanntgegeben wurde, geflaggt. Der Bursche vom Hotel Central ging sofort an Bord, und der Mann in der gelben Kluft übergab ihm dann sein Gepäck; gleichzeitig gab er sein Billett bei einem der Steuerleute ab; doch danach begann er, statt an Land zu gehen, auf dem Deck auf und ab zu schreiten. Er schien stark bewegt zu sein. Als das Dampfschiff zum dritten Mal läutete, hatte er noch nicht einmal seine Rechnung für den Verzehr beglichen.
Während er damit beschäftigt war, blieb er plötzlich stehen und sah, daß das Schiff bereits ablegte. Er stutzte für einen Moment, dann winkte er zum Hotelburschen an Land hinüber und sagte zu ihm über die Reling hinweg:
Gut, nehmen Sie trotzdem mein Gepäck mit, und machen Sie für mich ein Zimmer fertig.
Damit nahm ihn das Schiff weiter den Fjord hinaus. Dieser Mann war Johan Nilsen Nagel.
Der Hotelbursche zog dessen Gepäck auf seinem Karren mit; es bestand nur aus zwei kleinen Koffern und einem Pelz – ein Pelz, obwohl es doch mitten im Sommer war – sowie aus einem Handkoffer und einem Geigenkasten. Alles war ohne Etiketten.“
Knut Hamsun (4 augustus 1859 – 19 februari 1952)
De Engelse dichter Percy Bysshe Shelley werd op 4 augustus 1792 geboren in Field Place, Sussex. Zie ook mijn blog van 21 april 2006 en mijn blog van 4 augustus 2006.
The Indian Serenade
I arise from dreams of thee
In the first sweet sleep of night,
When the winds are breathing low,
And the stars are shining bright:
I arise from dreams of thee,
And a spirit in my feet
Hath led me–who knows how?
To thy chamber window, Sweet!
The wandering airs they faint
On the dark, the silent stream–
The Champak odours fail
Like sweet thoughts in a dream;
The Nightingale’s complaint,
It dies upon her heart;–
As I must on thine,
Oh, belovèd as thou art!
Oh lift me from the grass!
I die! I faint! I fail!
Let thy love in kisses rain
On my lips and eyelids pale.
My cheek is cold and white, alas!
My heart beats loud and fast;–
Oh! press it to thine own again,
Where it will break at last.
When The Lamp Is Shattered
When the lamp is shattered,
The light in the dust lies dead;
When the cloud is scattered,
The rainbow’s glory is shed;
When the lute is broken,
Sweet tones are remembered not;
When the lips have spoken,
Loved accents are soon forgot.
As music and splendor
Survive not the lamp and the lute,
The heart’s echoes render
No song when the spirit is mute:–
No song but sad dirges,
Like the wind through a ruined cell,
Or the mournful surges
That ring the dead seaman’s knell.
When hearts have once mingled,
Love first leaves the well-built nest;
The weak one is singled
To endure what it once possessed.
O Love! who bewailest
The frailty of all things here,
Why choose you the frailest
For your cradle, your home, and your bier?
Its passions will rock thee,
As the storms rock the ravens on high;
Bright reason will mock thee,
Like the sun from a wintry sky.
From thy nest every rafter
Will rot, and thine eagle home
Leave thee naked to laughter,
When leaves fall and cold winds come.
Percy Bysshe Shelley (4 augustus 1792 – 8 juli 1822)
De Surinaamse dichter Michaël Arnoldus Slory werd geboren in Totness, district Coronie in Suriname, op 4 augustus 1935. Hij studeerde Spaans in Nederland en begon met drie bundels met overwegend politieke poëzie bij Uitgeverij Pegasus te Amsterdam. Hij keerde naar Suriname terug en schreef vanaf 1970 nog uitsluitend in het Sranan, te beginnen met Fraga mi wortoe (1970), een titel die letterlijk betekent: Vlag, mijn woord, maar die Slory vertaalde met: Laat mijn woorden klinken. Een twintigtal uitgaven in het Sranan volgde. Slory heeft altijd de sociale en politieke actualiteit poëtisch van commentaar voorzien, niet enkel die van Suriname, maar van geheel Latijns-Amerika en zelfs die van ver daarbuiten.
Congo
Voor Loemoemba
Nu ik zo lang gelopen heb, Moeder Waterval.
Nu ik zoveel gelopen heb, wanhopig naar de troost zoekend!
Nu…
Een duif komt aan met een lied maar het is niet voor mij.
Een palmtak drijft aan: maar het is niet voor mij.
Mijn tranen zijn het water van de watervallen.
De zee is nu gezwollen, o Afrika!
Het water heft zijn lied aan in de lucht.
Slechts water is het dat mij troosten kan.
Melodie in de bergen
In de loopgraven
van het woord, O’Higgins,
napalm en agave
tegenover elkaar.
De rouwzangen
stromen langs de oude tempels
onder het mes van de maan
over de hellingen.
De slaven betasten
de hemel met hun lippen,
stemmen een lied,
hard als de kartelingen en de passen.
Wie zich
niet verzet
is verloren, is de vertrapte.
Geef het paard
de sporen!
Vier de teugels!
Opdat het landschap vol blauw licht
kan verhalen
hoe wij ons hebben geweerd.
Michaël Slory (Totness, 4 augustus 1935)
Leon Uris, Radek Knapp, Rupert Brooke, Christoph Geiser, Leonhard Huizinga, Steven Millhauser
De Amerikaanse schrijver Leon Marcus Uris werd geboren in Baltimore op 3 augustus 1924. Als kind al schreef Uris graag verhalen; in 1950 kon hij een artikel over Amerikaans football kwijt aan het blad Esquire en vanaf toen was de geest uit de fles: Uris werd fulltime schrijver. In 1953 werd Battle Cry gepubliceerd, een verslag van zijn marine-ervaringen. Hij schreef zelf het script, waarvoor hij naar Hollywood verhuisde. Terloops produceerde hij ook een filmscript voor de western Gunfight at the O.K. Corral (1957). In 1955 kwam zijn boek Angry Hills uit, een spionageroman over een joodse brigade uit Palestina die met de Engelsen meevocht in Griekenland. Het boek werd in 1959 verfilmd met Robert Mitchum in de hoofdrol. In 1956 werd Uris oorlogscorrespondent tijdens de Arabisch-Israëlische oorlog. In 1958 schreef hij zijn bestseller Exodus. In 1960 werd de film uitgebracht, maar Uris was het niet eens met de inhoud en distantieerde zich ervan.
Uit: Redemption
“1895
If the earth were flat, New Zealand would have fallen off it a long time ago, it’s that far from Ireland.
Can ever a man be more stricken and disoriented than a penniless immigrant, out of steerage, upon arrival in a land so far removed?
The canvas cots in the passenger hold of the tramp steamer Nova Scotia were stacked so tight a man could not roll over or even sleep on his side. Heat from the adjoining boiler room often drove him on deck in any weather to keep from fainting. After he forced down the slop fed him in a zoolike manner, he’d head for the railing, often as not.
When the hills behind Lyttelton came into view ninety-two days after departure from Derry, Liam Larkin dropped to his knees and thanked the first thirty or forty saints who came to mind.
He wobbled down the gangplank, one of God’s forgotten miseries, where he presented himself, pale and trembling, to his sponsor, Squire Bert Hargrove. A lot of the lads landed skinny and shaken from the long voyage, but as Bert looked Liam over, he thought he’d bought himself a bad nag. At least Liam Larkin and Bert Hargrove shared enough of a basic language so they could understand one another . . . barely.
Certain he was in for three years of Caribbean-like slave labor, the anxiety ebbed from Liam into a state that resembled euphoria.
Liam shared a clean bunkhouse with a wooden floor and a heating stove with six other station hands. Three of them were paddies like himself, contracted for forty months’ labor to pay off their passage. In actual fact, Liam was replacing one who was about to strike out on his own. So, by God, maybe it wasn’t going to be total slavery.”
Leon Uris (3 augustus 1924 – 21 juni 2003)
De Pools-Oostenrijkse schrijver Radek Knapp werd geboren op 3 augustus 1964 in Warschau. Hij groeide op in Polen bij zijn grootouders tot hij in 1976 zijn moeder naar Wenen volgde. Daar studeerde hij aan de universiteit filosofie. Zijn doorbraak als schrijver kwam in 1994 met de verhalenbundel Franio. Hij kreeg er de Aspekte literatuurprijs voor. Ook zijn volgende romans „Ente à l’orange, „Herrn Kukas Empfehlungen“ en „Papiertiger“ waren succesvol.
Uit: Herrn Kukas Empfehlungen
„Von mir aus können Sie bleiben, Waldi. Nur zahlen müssen Sie gleich heute.“ Sie nahm einen Schluck Kaffee und wischte sich die Hände ab. „Na ja, ist ja wahr. Ich habe nichts gegen Ausländer. Im Gegenteil, ich find, die Wiener sollten richtig froh sein, daß die Ausländer zu uns kommen und uns die schwersten Hacken abnehmen. Klo putzen, Straßen kehren und Zeitungen verkaufen, das ist nichts für uns, weil wir ja so feine Leute sind. Und trotzdem haben wir die Ausländer nicht besonders gern. Es liegt daran, daß viele Schlawiner zu uns kommen und euch, den guten Ausländern, den Ruf verderben. Die arbeiten hier ein bißchen, päppeln drüben in Rumänien mit unseren Kinderbeihilfen ihre Geschroppen auf, damit die schnell groß werden und unseren Julius Meinl ausräumen können. Aber ich weiß, daß es auch brave wie euch gibt. Bolek ist Diplomingenieur und wird immer kräftiger, und der Lothar geht auf die Uni und spricht schon so gut Deutsch. Und wegen euch wähl ich die FPÖ. Damit nicht noch mehr Neger ins Land kommen und euch die Arbeit wegnehmen. Denn ohne Arbeit gibt es kein Geld, und ohne Geld habt ihr nichts zum Beißen, könnt ihr keine Miete zahlen und müßt am Ende auf der Kärntnerstraße Blockflöte spielen.“
Radek Knapp (Warschau, 3 augustus 1964)
De Britse dichter Rupert Chawner Brooke werd geboren in Rugby, Engeland, op 3 augustus 1887. Brooke begon met het schrijven van poëzie toen hij nog op school zat in Rugby. Zijn eerste bundel, Poems, werd gepubliceerd in 1911. Zijn dichterstalent werd bewonderd, maar ook zijn knappe uiterlijke verschijning. De dichter William Butler Yeats omschreef hem als ‘de knapste jongeman in Engeland’. De bundel 1914 and Other Poems verscheen in 1915. De oorlogssonnetten maakten diepe indruk. Na een reis door Europa was Brooke voor het uitbreken van de WO I teruggekeerd naar Engeland en had hij dienst genomen bij de marine. In 1915 vertrok hij op expeditie naar de Dardanellen, maar aan de militaire campagne zou hij niet deelnemen: hij overleed aan bloedvergiftiging door een geïnfecteerde muggenbeet en werd begraven op het eiland Skyros Zie ook mijn blog van 3 augustus 2006.
The Dead
These hearts were woven of human joys and cares,
Washed marvellously with sorrow, swift to mirth.
The years had given them kindness. Dawn was theirs,
And sunset, and the colours of the earth.
These had seen movement, and heard music; known
Slumber and waking; loved; gone proudly friended;
Felt the quick stir of wonder; sat alone;
Touched flowers and furs and cheeks. All this is ended.
There are waters blown by changing winds to laughter
And lit by the rich skies, all day. And after,
Frost, with a gesture, stays the waves that dance
And wandering loveliness. He leaves a white
Unbroken glory, a gathered radiance,
A width, a shining peace, under the night.
The Treasure
When colour goes home into the eyes,
And lights that shine are shut again,
With dancing girls and sweet bird’s cries
Behind the gateways of the brain;
And that no-place which gave them birth, shall close
The rainbow and the rose:—
Still may Time hold some golden space
Where I’ll unpack that scented store
Of song and flower and sky and face,
And count, and touch, and turn them o’er,
Musing upon them: as a mother, who
Has watched her children all the rich day through,
Sits, quiet-handed, in the fading light,
When children sleep, ere night.
Rupert Brooke (3 augustus 1887 – 23 april 1915)
De Zwitserse schrijver Christoph Geiser werd geboren op 3 augustus 1949 in Basel. Hij studeerde sociologie aan de universiteiten van Breisgau en Basel. Hij brak zijn studie af en moest ook nog enkele maanden gevangenisstraf uitzitten wegens dienstweigering. Daarna werkte hij als journalist en als medeoprichter van het tijdschrift Drehpunkt. Sinds 1982 leeft hij als zelfstandig schrijver in Bern. Geisers gedichten en proz stonden aanvankelijk onder invloed van Brecht en Kafka en handelden over verstoorde familieverhoudingen. Sinds het midden van de jaren tachtig en sinds zijn eigen coming out als homosexueel kwam het zwaartepunt van zijn thematiek meer te liggen op het bespreekbaar maken van sexuele obsessies.
Uit: Über Wasser
“Nein – ich erblickte die Statue der Freiheitsgöttin nicht wie in einem plötzlich stärker gewordenen Sonnenlicht, und um ihre Gestalt wehten nicht die freien Lüfte: sondern schmierige, bräunliche Nebel, und die wehten nicht; schwebten nicht einmal; hingen bestenfalls und verschleierten die Gestalt, und nichts ragte empor und schon gar nicht wie neuerdings. Eine verwahrloste Person in einem schäbigen Mantel; ein Gespenst im dreckigen Dunst, bodenlos, dessen Umrisse sich im Fernglas erst allmählich abzeichneten, ein Schemen – ein Un-Kenntliches: kennte man’s nicht – und dahinter: finstere Klötze, klobige Schatten, in luftigem Schmutz. Wie auf einer alten, ja uralten, schier gänzlich verblichenen Daguerreotypie, oder wie von Anselm Kiefer.
Ohne Fernglas nur Smog, von Regenschlieren verschmiert.
Um sechs Uhr früh hatte mich der Kapitän übers Bordtelephon auf die Brücke gerufen: Haben Sie nicht verschlafen? Es gibt frischen Kaffee.
Seit fünf war ich auf den Beinen. Die Lichter hatten mich geweckt, plötzlich Lichter am Himmel, weiße und rote, und eins nach dem andern, die Lichter lan
dender Flugzeuge: als wollten die alle, alle Flugzeuge der Welt, und schon in aller Frühe, hier landen. Ja, wo denn? Wo kommen die her, so urplötzlich? Warum landen … ausgerechnet … hier?! Lichter einer Landzunge im Bullauge, steuerbord. Ein Schiff! beleuchtet wie ’n schwimmender Christbaum … ist ja typisch! It’s the law, mutmaßlich … und noch eins. So ist es wohl Zeit. Höchste Zeit, an Deck zu gehen – denn ein Bullauge bietet der Natur gemäß nur beschränkt Ausblick.
Achtern die Lichter der Lotsen-Station – dafür brauchen die hier ein schwimmendes Haus?! – und ein kleines Schnellboot, das eilig zu der schier wohnlich leuchtenden pilot station zurückfuhr. Der Lotse also schon an Bord. Und – es regnete! und in Strömen.“
Christoph Geiser (Basel, 3 augustus 1949)
De Nederlandse schrijver Leonhard Huizinga werd geboren op 3 augustus 1906 in Groningen. Leonhard was de zoon van de cultuurhistoricus Johan Huizinga. Hij studeerde rechten en maakte enkele reizen door Azië en Afrika. Vervolgens vestigde hij zich op Java als planter, maar keerde al spoedig terug naar Nederland. Daar werd hij journalist bij De Telegraaf. Huizinga dankt zijn grote populariteit bij een breed publiek vooral aan zijn boek Adriaan en Olivier (1939), een ironisch-humoristische schelmenroman. Het succes van dit boek bracht hem ertoe een reeks vervolgen te schrijven. Geen van deze vervolgdelen hebben echter het succes van Adriaan en Olivier kunnen evenaren.
Uit: Adriaan en Olivier
‘Olivier,’ zei Adriaan, ‘ik zal je zeggen, wat ik op het oogenblik droom. Ik moet het gauw doen, want zoo dadelijk zal ik met een vreeselijke kater wakker worden in mijn opklapbed op ons dakkamertje om te ontdekken, dat Oom Wout nog leeft. Olivier, ik droom iets vreeselijk komieks. Ik droom, dat Oom Wout gestorven is en ons al zijn centen heeft nagelaten, inclusief een buiten, dat de zonderlinge naam ‘Korenvliet’ draagt. Nu droom ik verder, dat er allemaal heel gekke dingen op dat buiten gebeuren. Er is een zekere tante Miesje met niets aan en een schat in haar binnenste, of liever gezegd een kaart waarop die schat staat. Verder droom ik van een zeer zonderlinge burgemeester, die een bezoek heeft gebracht op ons achtergrasveld om de boel te onteigenen en van een rare dikke douairière, die er vandoor is gegaan met een glas sherry in haar hand, en nu op dit oogenblik droom ik, dat die kaart van die schat uit het binnenste van die tante Miesje verdwenen is. Wat een gekke droom, hè!’
‘Wacht even, Adriaan,’ zei ik, ‘dat is misschien iets voor het prosodisch schema van mijn nieuwe psychologische roman. Wij beleven hier n.l. een heel merkwaardig physiologisch verschijnsel. Je moet weten, dat ik precies hetzelfde droom.’
Leonhard Huizinga (3 augustus 1906 – 9 juni 1980)
Adriaan met Olivier, natuurlijk (1977). Geen portret beschikbaar.
Adriaan met Olivier, natuurlijk (1977). Geen portret beschikbaar.
De Amerikaanseschrijver Steven Millhauser werd geboren op 3 augustus 1943 in New York. Hij studeerde o.a aan de Brown University in Rhode Island, maar brak zijn studie af om zich aan het schrijven te wijden. Van 1988 tot 2003 was hij parttime docent aan Skidmore College in Saratoga Springs. Naast zijn docentschap ging hij verder met schrijven. In 1997 ontving hij de Pulitzer prijs voor zijn roman „”Martin Dressler”. Regisseur Neil Burger maakte in 2006 de intrigerende film ‘The Illusionist’, gebaseerd op een kort verhaal van Steven Millhauser.
Uit: Enchanted Night
“A hot summer night in southern Connecticut, tide going out and the moon still rising. Laura Engstrom, fourteen years old, sits up in bed and throws the covers off. Her forehead is damp, her hair feels wet. Through the screens of the two half-open windows she can hear a rasp of crickets and a dim rush of traffic on the distant thruway. Five past twelve. Do you know where your children are? The room is so hot that the heat is a hand gripping her throat. Got to move, got to do something. Moonlight is streaming in past the edges of the closed and slightly raised venetian blinds. She can’t breathe in this room, in this house. Oh man, do something. Do it. The crickets are growing louder. A smell of cut grass mixes with a salt tang of low tide from the beach four blocks away. She imagines herself out there, on the night beach, low waves breaking, crunch of sand, the lifeguard chairs tall and white and clean under the moon, but the thought disturbs her–she feels exposed, a girl in moonlight, out in the open, spied on. She doesn’t want anyone to look at her. No one is allowed to think about her body. But she can’t stay in her room, oh no. If she doesn’t do something right away, this second, she’ll scream. The inside of her skin itches. Her bones itch. So how do you scratch your bones? Laura steps onto the braided throw rug beside her bed and pulls on her jeans. They are so tight that she has to suck in her flat stomach to get the hole over the copper button. She pulls off her nightgown and puts on a white T-shirt–no bra–and a denim jacket with a lump in one pocket: half a roll of Life Savers. She has to get out of there, she has to breathe. If you don’t breathe, you’re dead. The room is killing her. She won’t go far.”
Steven Millhauser (New York, 3 augustus 1943)
Isabel Allende, James Baldwin, Félix Leclerc, Philippe Soupault, Arnold Kübler, Adolf Friedrich von Schack
De Chileense schrijfster Isabel Allende werd geboren in Lima op 2 augustus 1942. Haar vader, Tomás Allende, de neef van Salvador Allende, was diplomaat. In 1945 scheidden haar ouders en keerde haar moeder terug naar Chili met haar drie kinderen. Van 1953 tot 1958 woonde zij eerst in Bolivia en vervolgens in Libanon. Zij bezocht er privéscholen, eerst een Amerikaanse, later een Engelse. In 1958 keerde zij terug naar Chili en maakte er de middelbare school af. Zij ontmoette daar haar latere echtgenoot Miguel Frías. Van 1959 tot 1965 werkte Allende in Santiago voor de FAO, de wereldvoedselorganisatie van de VN. In 1962 trouwde zij en het jaar erna werd haar dochter Paula geboren. Allende verbleef geruime tijd (1964-1965) in Europa, waar zij in Brussel en in Zwitserland woonde. In 1966 keerde ze terug naar Chili en werd haar zoon Nicolás geboren. De staatsgreep van 11 september 1973 door generaal Pinochet, waarbij haar oom Salvador Allende zelfmoord pleegde, maakte Isabel Allendes toestand erg moeilijk en in 1975 vertrok zij naar haar familie in Venezuela. Zij zou er 13 jaar blijven en werkte er voor het dagblad El Nacional te Caracas. Na haar scheiding in 1978 leefde ze twee maanden in Spanje. Ze werkte op een middelbare school tot 1982. In 1981 hoorde Allende dat haar grootvader, inmiddels 99 jaar oud, op sterven lag. Ze begon hem een brief te schrijven die uiteindelijk in een manuscript voor een roman ontaardde: Het huis met de geesten (La casa de los espíritus). De publicatie was een groot succes en het boek werd later verfilmd door Bille August.
Uit: The House of the Spirits
“That was Marcos’s longest trip. He returned with a shipment of enormous boxes that were piled in the far courtyard, between the chicken coop and the woodshed, until the winter was over. At the first signs of spring he had them transferred to the parade grounds, a huge park where people would gather to watch the soldiers file by on Independence Day, with the goosestep they had learned from the Prussians. When the crates were opened, they were found to contain loose bits of wood, metal, and painted cloth. Marcos spent two weeks assembling the contents according to an instruction manual written in English, which he was able to decipher thanks to this invincible imagination and a small dictionary. When the job was finished, it turned our to be a bird of prehistoric dimensions, with the face of a furious eagle, wings that moved, and a propeller on its back. It caused an uproar. The families of the oligarchy forgot all about the barrel organ, and Marcos became the star attraction of the season. People took Sunday outings to see the bird; souvenir vendors and strolling photographers made a fortune. Nonetheless, the public’s interest quickly waned. But then Marcos announced that as soon as the weather cleared he planned to take off in his bird and cross the mountain range. The news spread, making this the most talked-about event of the year. The contraption lay with its stomach on terra firma, heavy and sluggish and looking more like a wounded duck than like one of those newfangled airplanes they were starting to produce in the United States. There was nothing in its appearance to suggest that it could move, much less take flight across the snowy peaks.“
Isabel Allende (Lima, 2 augustus 1942)
De Amerikaanse schrijver James Baldwin werd op 2 augustus 1924 in Harlem, New York, geboren. Zie ook mijn blog van 2 augustus 2006.
Uit: Tell Me How Long the Train’s Been Gone
“The door to my maturity. This phrase floated to the top of my mind. The light that fell backward on that life of mine revealed a very frightened man–a very frightened boy. The light did not fall on me, on me were I lay now. I was left in darkness, my face could not be seen. In that darkness I encountered a scene from another nightmare I had had as a child. In this nightmare there is a book–a great, heavy book with an illustrated cover. The cover shows a dark, squalid alley, all garbage cans and dying cats, and windows like empty eyesockets. The beam of a flashlight shines down the alley, at the end of which I am fleeing, clutching something. the title of the book in my nightmare is, We Must Not Find Him, For He Is Lost.
When Caleb, my older brother, was taken from me and sent to prison, I watched, from the fire escape of our East Harlem tenement, the walls of an old and massive building, far, far away and set on a hill, and with green vines running up and down the walls, and with windows flashing like signals in the sunlight. I watched that building, I say, with a child’s helpless and stricken attention, waiting for my brother to come out of there. I did not know how to get to the building. If I had I would have slept in the shadow of those walls, and I told no one of my vigil or of my certain knowledge that my brother was imprisoned in that place. I watched that building for many years. Sometimes, when the sunlight flashed on the windows, I was certain that my brother was signaling to me and I waved back. When we moved from that particular tenement (into another one) I screamed and cried because I was certain that now my brother would no longer be able to find me. Alas, he was not there; the building turned out to be City College; my brother was on a prison farm in the Deep South, working the fields.
I went down again. My heart and I went d
own again. I was aware of her hand. I was aware of my breathing. I could no longer see it, but I was aware of her face.”
James Baldwin (2 augustus 1924 – 1 december 1987)
De Frans-Canadese dichter, schrijver, acteur, zanger en politiek activist Félix Leclerc werd geboren op 2 augustus 1914 in La Tuque, Quebec, Canada. Hij begon een studie aan de universiteit van Ottawa, maar moest die in de depressiejaren afbreken. Leclerc speelde een belangrijke rol in het revitaliseren van chanson (de ‘folk song’) in Quebec. Verschillende parken, straten en scholen zijn naar hem genoemd.
La mer n’est pas la mer
La mer n’est pas la mer
C’est un gouffre sans fond
Qui avale les garçons
Par les matins trop clairs
L’amour n’est pas l’amour
C’est un faux carrefour
Où les filles entrent en chantant
En ressortent en pleurant
La vie n’est pas la vie
Mais triste comédie
Qu’il faut vite quitter
Avant que d’y goûter
Moi je sais un pays
Qui est bien loin d’ici
Où la mer et la vie
Et l’amour sont unis
Où la mer et la vie
Et l’amour sont unis
Félix Leclerc (2 augustus 1914 – 8 augustus 1988)
De Franse dichter en schrijver Philippe Soupault werd geboren op 2 augustus 1897 in Chaville bij Parijs. In zijn jonge jaren leerde hij Marcel Proust en Apollinaire kennen en via de laatste in 1917 André Breton en Louis Aragon. Samen richtten zij het tijdschrift Litterature op dat toen sterk onder invloed stond van dada. Daarin verschenen de eerste zogenoemde automatische teksten (ecriture automatique). Na het verval van het dadaïsme behoorde Soupault eerst tot de beweging van het surrealisme, raakte er meer en meer van vervreemd door zijn journalistieke werk en door zijn weigering hun politieke wending tot het communisme mee te voltrekken. Bovendien schreef hij romans, iets wat bij de surrealisten als verderfelijk gold.
AU TELEPHONE
A la porte des cafés les soirs de mai
Les petits pas des mouches
Les morts parisiens
On recherche les taches les tables
Vive le matin des sonneries
Je vends des poignées de racines
Les casinos des oasis
Tourments et serments des pêcheurs de perles
Les épaules les beaux fusils
Je n’aime pas les colliers de nuages
Une fenêtre s’ouvre
Les bruits des moteurs
C’est un grouillement de courants
Les trois les trois et vous en général
Table rase
On découvre les tramways électriques
Oreillers des villes
L’anémie des ruisseaux
Attendre
Etablissement chasse départ
HORIZON
“Toute la ville est entrée dans ma chambre
les arbres disparaissent
et le soir s’attache à mes doigts
Les maisons deviennent des transatlantiques
le bruit de la mer est monté jusqu’à moi.
Nous arriverons dans deux jours au Congo
j’ai franchi l’Equateur et le Tropique du Capricorne
je sais qu’il y a des collines innombrables
Notre-Dame cache le Gaurisankar et les aurores boréales
la nuit tombe goutte à goutte
j’attends les heures
Donnez-moi cette citronnade et la dernière cigarette
je reviendrai à Paris.”
Philippe Soupault (2 augustus 1897 – 12 maart 1990)
De Zwitserse schrijver Arnold Kübler werd geboren op 2 augustus 1890 in Wiesendrangen. Hij volgde een opleiding tot beeldhouwer en een studie geologie. Beide brak hij af. Na WO I werkte hij als acteur in Berlijn en Dresden. Ook dit werk moest hij vanwege een litteken in zijn gezicht na een operatie opgeven. In 1941 richtte hij, weer in Zwitserland, het cultuurtijdschrift du op. Op de meer dan 2100 pagina’s van zijn Öppi-Romans deed hij op autobiografische wijze verslag van zijn leven.
Uit: Der verhinderte Schauspieler
„Die große Rolle Vier Anfänger hatte der Direktor der städtischen Bühnen in Zürich zu Anfang der Spielzeit verpflichtet, drei davon behielt er am Schluß, den vierten ließ er fallen. Das war Raben
Drahtzaun. Was sollte er tun? Wohin sich wenden? Fort aus Helvetien ziehen? Auf was sich berufen? Was hatte er gespielt? Wo sich ausgezeichnet? Als Esel im Weihnachtsmärchen vielleicht, aber auch nur darum, weil er den Kopf zwischen die Beine nehmen und auf den Vorderbeinen stehen konnte. Was konnte er sonst? Was versprach er? Wenig genug anscheinend, da man keinen Wert darauf legte, die Versuche mit ihm fortzusetzen. »Bestechen Sie einen Bühnenvermittler«, sagte der magere Bühnenwart. Drahtzaun folgte dem Rat. Der Erfolg war verblüffend. Das Örlewitzer Stadttheater verpflichtete ihn durch Drahtbescheid und ungesehen als ersten Männerspieler für den kommenden Winter. Das vereinbarte Gehalt war allerdings so, daß ein Kaufmann Drahtzauns Auftreten als schmutzigen Wettkampf bezeichnet hätte. Aus den Einkünften des vorausgesehenen halben Jahres konnte nicht einmal der bestochene Vermittler bezahlt werden. Zugleich mit der Vertragsbestätigung kam die erste Rolle: Herzog Alba im Egmont von Goethe. Ein Herzog!
Bis jetzt, wie gesagt, war er nur als Esel hervorgetreten. Im Märchen vom gestiefelten Kater und hatte I–a gebrüllt. Aber jetzt sollte er reden. Sätze! Der Sommer verging schnell. Drahtzaun war unruhig.“
Arnold Kübler (2 augustus 1890 – 27 december 1983)
De Duitse dichter, schrijver, kunst- en literatuurcriticus Adolf Friedrich von Schack werd geboren op 2 augustus 1815 in Brüsewitz bij Schwerin. Vooral zijn werk Poesie und Kunst der Araber in Spanien und Sicilien geldt als een belangrijke bijdrage aan de kunst-en literatuurgeschiedenis. In 1886 werd een groot deel van zijn Verzamelde Werk uitgegeven. Onder de titel Ein halbes Jahrhundert, Erinnerungen und Aufzeichnungen verscheen een jaar later zijn autobiografie. In 1896 volgden postuum zijn Nachgelassene Dichtungen.
Wie sollten wir geheim sie halten
Wie sollten wir geheim sie halten,
Die Seligkeit, die uns erfüllt?
Nein, bis in seine tiefsten Falten
Sei Allen unser Herz enthüllt!
Wenn Zwei in Liebe sich gefunden,
Geht Jubel hin durch die Natur,
In längern wonnevollen Stunden
Legt sich der Tag auf Wald und Flur.
Selbst aus der Eiche morschem Stamme,
Die ein Jahrtausend überlebt,
Steigt neu des Wipfels grüne Flamme
Und rauscht, von Jugendluft durchbebt.
Zu höherm Glanz und Dufte brechen
Die Knospen auf beim Glück der Zwei,
Und süßer rauscht es in den Bächen,
Und reicher blüht und gl
nzt der Mai.
Wie lieblich ruht es sich in Sommernächten
Wie lieblich ruht es sich in Sommernächten,
Wenn durch das Laub, wo träumend Vögel singen,
Der Westwind rauscht, als ob auf Mondlichtschwingen
Von fernen Welten Geister Grüße brächten!
Adele wiegt mich sanft mit ihrer Rechten
Und, wie wir fest uns aneinander schlingen,
Umwallen uns mit schwarzen Lockenringen
Langfließend ihres Haars gelöste Flechten.
Schlaf, heil’ger Schlaf! laß deine Murmelquellen
Melodisch rauschend unser Haupt umspülen,
Und trag’ uns fort auf ihren Schaukelwellen
Ins Meer des Traums, daß nach dem Tag, dem schwülen,
Wir uns in seinen frischen, dämmerhellen,
Von Mondenglanz erfüllten Grotten kühlen.
Adolf Friedrich von Schack (2 augustus 1815 – 14 april 1894)
Portret door Franz von Lenbach
Portret door Franz von Lenbach
Herman Melville, Gerrit Krol, Frans Pointl, Anne Hébert, Jim Carroll, Ernst Jandl, Guus Kuijer, Ko Un, Frederick Busch
De Asmerikaanse schrijver Herman Melville werd geboren in New York op 1 augustus 1819. Hij schreef romans, essays en gedichten. In zijn tijd waren Zuidzee avonturen een populair genre in de Verenigde Staten, maar bij zijn dood genoot hij nog maar weinig bekendheid. Totdat zijn beroemdste roman Moby Dick or The Whale werd herontdekt. Nu wordt Melville beschouwd als één van de belangrijke figuren uit de Amerikaanse literatuur
Uit: Moby Dick
“Call me Ishmael. Some years ago — never mind how long precisely — having little or no money in my purse, and nothing particular to interest me on shore, I thought I would sail about a little and see the watery part of the world. It is a way I have of driving off the spleen, and regulating the circulation. Whenever I find myself growing grim about the mouth; whenever it is a damp, drizzly November in my soul; whenever I find myself involuntarily pausing before coffin warehouses, and bringing up the rear of every funeral I meet; and especially whenever my hypos get such an upper hand of me, that it requires a strong moral principle to prevent me from deliberately stepping into the street, and methodically knocking people’s hats off — then, I account it high time to get to sea as soon as I can. This is my substitute for pistol and ball. With a philosophical flourish Cato throws himself upon his sword; I quietly take to the ship. There is nothing surprising in this. If they but knew it, almost all men in their degree, some time or other, cherish very nearly the same feelings towards the ocean with me.”
Herman Melville (1 augustus 1819 – 28 september 1891)
De Nederlandse dichter en schrijver Gerrit Krol werd geboren op 1 augustus 1943 in Groningen. Zie ook mijn blog van 1 augustus 2006.
Uit: De rokken van Joy Scheepmaker
“Kraus Koster. Het gaat er voornamelijk om, deze maanden, dacht hij, een nieuwe start te verzinnen. Geen vrienden, geen relaties heb ik meer; de Stier, Müller, waar blijven ze zo gauw. Ze zijn op hun waarde getest door twee jaar afwezigheid en naar geen van hen kan ik nu nog gaan. Hij liep een winkel binnen en kocht twee beukenhouten latten, telde geld neer en stond weer op straat. Zoutstraat, Leliestraat, hij ging terug naar het donkergroene plantsoen. Hij proefde de geur van gesneden gras; hij dacht aan de vliegbasis die hij deze dag als burger verlaten had, aan de volle sloten, de heldere maan en de nachtvluchten. Sergeant Koster bij de verkeersleiding. Hij had in open overhemd en met een volle weekendtas zijn garnizoen verlaten en de trein van half een genomen, zich eventjes in de handen gewreven toen hij onder de overkapping vandaan gegleden was. Hij liep een cafetaria binnen, zette zich op een kruk en werd bediend door een meisje dat hij kende.
Soep. Voorzichtig goot hij kleine beetjes tussen de tanden. Het meisje leunde met haar tengere lichaam tegen een koelkast en keek naar buiten. Kraus greep de bus en sproeide zout. Er kwamen twee mannen binnen die vertrokken met een kroket”
Gerrit Krol (Groningen, 1 augustus 1934 )
De Nederlandse schrijver Frans Pointl werd geboren in Amsterdam op 1 augustus 1933. Zie ook mijn blog van 5 mei 2006.
Volksgaarkeuken van 1870,
Spuistraat, Amsterdam-1982
hier eten eenzamen traag
hun gestoomde hap
vandaag zit ik naast
de kromgebogen dood van Pierlala
het etend broertje van de dood
tegenover me de jonge verslaafde
nog drie tanden heeft hij
vroeger was ik een mooie jongen
zegt hij en zingt: I was Narcissus where
is my mirror
vrouwen en ook mannen
droomden van mij maar shit
de heroïne kreeg me
de oude vrouw in de hoek lacht
haar valse tanden lachwekkend wit
je moet toch eten
zegt ze verontschuldigend
stopt een stuk worst in de zak
van haar vieze jas
I was Narcissus but someone stole
my mirror
de verslaafde zegt
moet een
shot
als ik ’s avonds een tomaat eet
slaap ik daar tien uur vast op
zegt de vrouw
vier tomaten is zelfmoord
zeg ik
we lachen allen even
als het anders was verlopen
we met ons ongeluk niet op harde keien lagen
maar op watten
zaten we te dineren met uitzicht op zee
waar blijft de zachte eetmuziek? vraagt
de oude dame met roodroze haar en
juwelen van Van Cleef & Arpels
someone stole her mirror
de dood van Pierlala is
een skelet in maatkostuum geworden.
Frans Pointl (Amsterdam, 1 augustus 1933)
De Canadese schrijfster Anne Hébert werd geboren op 1 augustus 1916 in Sainte-Catherine-de-Fossambault, Quebec. Zij was een zeer succesvol dichteres en schrijfster van verhalen, romans en toneelstukken en de eerste persoon die de Governor General’s Award voor zowel poezie als voor romans in de wacht sleepte. Het grootste gedeelte van haar leven woonde Hébert in Frankrijk. Haar romans zijn vaak surrealistisch en symbolisch, haar gedichten duister en angstwekkend. Het gedicht “Le Tombeau des rois” behoort tot de klassieken uit de literatuur van Quebec
Le tombeau des rois
J’ai mon cœur au poing
Comme un faucon aveugle.
Le taciturne oiseau pris à mes doigts
Lampe gonflée de vin et de sang,
Je descends
Vers les tombeaux des rois
Étonnée
À peine née.
Quel fil d’Ariane me mène
Au long des dédales sourds ?
L’écho des pas s’y mange à mesure.
(En quel songe
Cette enfant fut-elle liée par la cheville
Pareille à une esclave fascinée ?)
L’auteur du songe
Presse le fil,
Et viennent les pas nus
Un à un
Comme les premières gouttes de pluie
Au fond du puits.
Déjà l’odeur bouge en des orages gonflés
Suinte sous le pas des portes
Aux chambres secrètes et rondes,
Là où sont dressés les lits clos.
L’immobile désir des gisants me tire.
Je regarde avec étonnement
À même les noirs ossements
Luire les pierres bleues incrustées.
Quelques tragédies patiemment travaillées,
Sur la poitrine des rois, couchées,
En guise de bijoux
Me sont offertes
Sans larmes ni regrets.
Sur une seule ligne rangés :
La fumée d’encens, le gâteau de riz séché
Et ma chair qui tremble :
Offrande rituelle et soumise.
Le masque d’or sur ma face absente
Des fleurs violettes en guise de prunelles,
L’ombre de l’amour me maquille à petits traits précis ;
Et cet oiseau que j’ai
Respire
Et se plaint étrangement.
Un frisson long
Semblable au vent qui prend, d’arbre en arbre,
Agite sept grands pharaons d’ébène
En leurs étuis solennels et parés.
Ce n’est que la profondeur de la mort qui persiste,
Simulant le dernier tourment
Cherchant son apaisement
Et son éternité
En un cliquetis léger de bracelets
Cercles vains jeux d’ailleurs
Autour de la chair sacrifiée.
Avides de la source fraternelle du mal en moi
Ils me couchent et me boivent ;
Sept fois, je connais l’étau des os
Et la main sèche qui cherche le cœur pour le rompre.
Livide et repue de songe horrible
Les membres dénoués
Et les morts hors de moi, assassinés,
Quel reflet d’aube s’égare ici ?
D’où vient donc que cet oiseau frémit
Et tourne vers le matin
Ses prunelles crevées ?
De Toutes Petites Peines
De toutes petites peines
Quotidiennes
Posées sur le pré à midi
Larmes d’enfants
Mises à sécher sur l’herbe verte
Fondent au soleil
Montent au ciel
Si légères et transparentes
Se mêlent aux nuages
Ne laissent dans l’air pur
Nulle trace ni plainte visible.
Anne Hébert (1 augustus 1916 – 22 februari 2000)
De Amerikaanse dichter, schrijver en musicus James Dennis „Jim“ Carroll werd geboren op 1 augustus 1950 in New York. Zijn bewogen jeugjaren heeft hij weergegeven in zijn boek Basketball Diaries. Het werd in 1995 verfilmd met Leonardo DiCaprio en Mark Wahlberg in de hoofdrollen.
Blue Poles
Blue poles (well?) on the beach
in a snowless winter and
I’m too cold to ask you
why we’re here but of course “we are”
where on the puzzled reef dwarves either
fish or drown in the abandoned ships
sharkes dissever year-old children in search
of “young blood” Jersey acting like Europe
in an instant and lovely Mary kneeling along the quick tide
to be anxious with thoughts of bare oceans
that move as the thighs of an eventual sunlight
like bathers moving closer to their season
when again gulls perch in their lovely confusion
“alone,” as now, the sand sifting through
your fingers like another’s darkness. it’s true,
you are always too near and I am everything
that comes moaning free and wet
through the lips of our lovely grind
Poem
We are very much a part of the boredom
of early Spring of planning the days shopping
of riding down Fifth on a bus terrified by easter.
but here we are anyway, surviving like a wet street in August
and keeping our eye on each other as we “do it,” well,
you go west on 8th St. and buy something mystical to wear
and I’ll simply tuck my hands into my corduroy pockets
and whistle over to Carter’s for the poster he promised me.
I like the idea of leaving you for a while
knowing I’ll see you again while boring books
W.H. Auden, and movie schedules sustain my isolation
and all the while my mind’s leaning on you like my body
would like to lean on you below some statue in Central Park
in the lion house at the Bronx Zoo on a bed in Forest Hills on a
bus.
I reach 3rd avenue, its blue traffic, I knew I would sooner
or later and there you are in the wind of Astor Place reading
a book and breathing in the air every few seconds
you’re so consistent.
Isn’t the day so confetti-like? pieces of warm flesh tickling
my face on St. Mark’s Place and my heart pounding like a negro
youth
while depth is approaching everywhere in the sky and in your
touch.
Jim Carroll (New York, 1 augustus 1950)
De Oostenrijkse dichter en schrijver Ernst Jandl werd geboren in Wenen op 1 augustus 1925 als zoon van een bankbediende. In 1943, na zijn middelbare school, werd hij opgeroepen voor de Wehrmacht. In 1945 werd hij in Engeland in een Amerikaans krijgsgevangenenkamp geïnterneerd, waar hij voor het eerst in contact kwam met hedendaagse Amerikaanse literatuur (Gertrude Stein, Carl Sandburg). Na zijn terugkeer in Wenen in 1946 begon hij Duits en Engels te studeren en behaalde in 1950 zijn doctoraat met een proefschrift over Die Novellen Arthur Schnitzlers. Tot 1979 werkte hij als leraar op een middelbare school in Wenen. Tijdens deze periode werkte hij ook als universiteitsdocent en gaf hij lezingen in Engeland, Berlijn en de Verenigde Staten. Zijn eerste gedichten werden gepubliceerd in 1952 in het Weense tijdschrift neue wege. Hij bleef regelmatig in tijdschriften, bloemlezingen en jaarboeken publiceren. Een aantal van deze teksten verschenen in 1956 in zijn eerste dichtbundel Andere Augen. De bundel wordt gekenmerkt door het gebruik van volzinnen (deels in het dialect), het gebruik van hoofdletters en onopvallende versvormen. Zowel qua inhoud als vorm vertoont het invloeden van Brecht. Pas in 1966 kende hij zijn literaire doorbraak met de bundel Laut und Luise waarvan gedichten als schtzngrmm and lichtung veel succes kenden. De bundel bracht zijn uitgever in een crisis. Laut und Luise confronteert de lezer met formele technieken die het kenmerk van zijn werk zijn geworden: het gebruik van anagrams, grafische en fonetische elementen en het speelse gebruik van taal die een groot humoristisch potentieel heeft. Een andere factor die zijn experimentele poëzie zo populair maakte, was het feit dat zijn gedichten zo goed kon worden voorgedragen.
ottos mops
ottos mops trotzt
otto: fort mops fort
ottos mops hopst fort
otto: soso
otto holt koks
otto holt obst
otto horcht
otto: mops mops
otto hofft
ottos mops klopft
otto: komm mops komm
ottos mops kommt
ottos mops kotzt
otto: ogottogott
Gedicht
tür auf
einer raus
einer rein
vierter sein
tür auf
einer raus
einer rein
dritter sein
tür auf
einer raus
einer rein
zweiter sein
tür auf
einer raus
einer rein
nächster sein
tür auf
einer raus
selber rein
tagherrdoktor
Ernst Jandl (1 augustus 1925 – 9 juni 2000)
De Nederlandse (jeugdboeken)schrijver Guus Kuijer werd geboren in Amsterdam op 1 augustus 1942. Hij was van 1967 tot 1973 onderwijzer en wijdde zich sindsdien aan het schrijverschap. Kuijer debuteerde met verhalen in Hollands Maandblad, in 1971 gebundeld in Rose, met vrome wimpers. In 1973 verscheen zijn eerste roman Het dochtertje van de wasvrouw. In 1975 vestigde hij echter vooral naam met het kinderboek Met de poppen gooien, waarin hij de wereld vooral door de ogen van het kind getekend heeft en een houding van verzet tegen de wereld van de volwassenen toont. Het boek werd om zijn oorspronkelijkheid bekroond met de Gouden Griffel 1976. Daarna volgde een succesvolle reeks kinderboeken: Een gat in de grens (1975), Grote mensen, daar kan je beter soep van koken (1976), Drie verschrikkelijke dagen (1976) en Op je kop in de prullebak (1977). In 1979 werd hem de Staatsprijs voor kinder- en jeugdliteratuur toegekend en in hetzelfde jaar kreeg hij voor Krassen in het tafelblad (1978) opnieuw een Gouden Griffel. Zijn essays in Het geminachte kind (1980) veroorzaakte veel deining onder psychologen en pedagogen. In 1983 verscheen zijn eerste toneelstuk De wonderdoener.
Uit: Het kind als onpersoon
“We houden een enquête onder pas gehuwden. Onze vraag luidt: Bent u van plan nu of in de toekomst een derde persoon in huis te nemen?
Ik wed dat negentig procent van de ondervraagden daar nee op zegt. Ze kijken wel uit, pas getrouwd toch?
We houden een andere enquête en onze vraag luidt nu: Bent u van plan nu of in de toekomst kinderen te nemen?
Ik wed dat negentig procent nu ja zegt.
Een vreemd geval. Géén derde persoon in huis willen, maar wél een kind. Een kind wordt dus niet opgevat als een persoon. Maar als het geen persoon is, wat is het dan wél?
Om hierop één van veel mogelijke antwoorden te geven, citeer ik nogal ruim uit een boekje dat bij uitgeverij Ploegsma is verschenen en dat een briefwisseling bevat tussen een elfjarig meisje en haar moeder. Het boekje heet Wie is hier eigenlijk de baas?
Die titel geeft heel aardig het misverstand weer dat tijdens die briefwisseling welig tiert. Ondanks het feit dat het hier een bijzonder aardige moeder betreft, is het typisch iets voor háár, de volwassene, om te denken dat het om een zo kinderachtig probleem gaat. En het kind Marit heeft zich vermoedelijk bij die titel neergelegd omdat kinderen er belang bij hebben zich kinderlijker (vertederender) voor te doen dan ze zijn. In werkelijkheid is het probleem allerminst kinderachtig. Het is een knoert van een probleem, ook voor volwassenen.”
Guus Kuijer (Amsterdam, 1 augustus 1942)
De Koreaanse dichter Ko Un werd geboren op 1 augustus 1933 in Gunsan. Hij bracht tien jaar door in een boeddhistisch klooster en publiceerde in 1960 zijn eerste dichtbundel. Tientallen zouden er volgen. In de jaren zeventig en tachtig van de twintigste eeuw werd Ko Un wegens zijn politieke engagement vervolgd, gearresteerd en gemarteld. Tegenwoordig woont hij nabij Seoel
Die Erste Person – traurig
Ich bin traurig. Die Einsicht plötzlich voller Widersprüche.
Zu Beginn des letzten Jahrhunderts,
nach der Revolution, sowjetische Dichter
beschlossen, nur noch von “Wir” zu reden,
nur noch als “Wir”
wollten die Dichter von sich selbst noch reden.
Sie waren begeistert.
Diese ihre Entscheidung –
wegen schwerer Stürme
konnte sie nicht die Straßen erobern, und so
blieb sie in den Zimmern, blieb aber gültig.
Ein jeder allein
beschwor für sich das “Wir”.
Dort, irgendwo hinter den Spiegeln,
irgendwo verbarg sich das “Ich”.
An einem hellen, klaren Tag tauchte Majakowski auf,
und schrie, und schrie nur “Wir”.
Er war ein Dichter der Straßen.
Das “Ich”, das war verboten,
das “Ich” war ein Verbrechen.
“Wir”
“Wir” – nur das allein, das hatte zauberhafte Macht.
Allmählich fiel und fiel der Luftdruck,
Sommerblumen – immer wieder, wie viele Male – wurden sie zertreten?
Die Revolution, sie verschlang die Revolution.
Aus den Bällen aller Kinder wich die Luft,
und auch das “Wir”
verlor aus seinem straffen Inneren die Luft.
Jemand war so kühn
Und schrieb “Ich liebe”,
doch noch hielt sich der Brauch zu lesen “Wir, wir lieben”.
Winterschnee noch nicht ganz geschmolzen,
der Frühling war noch ungewiss.
Vertaald door Dr. H. J. Zaborowski
Ko Un (Gunsan, 1 augustus 1933)
De Amerikaanse schrijver Frederick Busch werd geboren in New York. Hij studeerde aan het Muhlenberg College en aan de Colgate University. Hij doceerde van 1976 tot 2003 als „Fairchild Professor of Literature“ in New York, stond aan de wieg van de „Writers’ Workshop“ aan de universiteit van Iowa en van de „Chenango Valley Writers’ Conference“. Hij schreef meer dan vijfentwintig boeken.
Uit: The Night Inspector
„Off Elizabeth Street, at the Harlem Railroad embankment, where a kind of tunnel burrowed into a hill of earth and cobbles–the gandy dancers for the line stored sledgehammers and ties and spikes there, for use in making repairs–I was walking late, having trotted about early as well. I was tired of walking, but not, I thought, tired enough to sleep. So I had stopped at Uncle Ned’s on the Bowery, at that time a notorious gathering place for gamblers, slaggards too filthy and used to be kept in a respectable house, and, of course, members of gangs like the Rabbits and the Ikes (who called themselves the House of Isaac–as nasty a bunch of Jews as the Rabbits were cannibal Irish). In front of a disused shop once specializing in trusses and like medical devices, and across from the embankment, I came, perhaps a little dizzy from dark rum, upon two white men beating a Negro. He dodged and wheeled, so I knew that he wished to resist; and, as he was burly and fit, broad of shoulder and lean of hip, with long, thick arms, I knew that while he chose to protect his head and face by shielding himself, he had deemed it wise not to give the account of himself of which I believed him capable.”
Frederick Busch (1 augustus 1941 – 23 februari 2006)
J. K. Rowling, Cees Nooteboom, Primo Levi, Alain Nadaud, Peter Rosegger, Ahmed Zitouni
De Britse schrijfster Joanne Rowling werd geboren in Chipping Sodbury bij Bristol op 31 juli 1965. Rowling studeerde Frans en Klassieke Cultuur aan de universiteit van Exeter, waar ze in 1986 afstudeerde. Vervolgens had ze diverse kantoorbanen. In 1990 vertrok ze naar Portugal om Engels te onderwijzen. In Portugal ontmoette ze de TV-journalist Jorgue Arantes met wie ze trouwde. In 1993 werd haar eerste dochter Jessica geboren. Het huwelijk strandde en Joanne en haar dochter gingen in Edinburgh (Schotland) wonen. Ze schreef daar twee boeken voor volwassenen, die ze echter niet goed genoeg vond om naar een uitgever te sturen. In 1990 kwam ze tijdens een treinreis op een verhaal over een jonge tovenaar. Ze werkte de verhaallijnen uit tot een plot voor een zevendelige boekserie: Harry Potter was geboren.
Uit: Harry Potter and the Sorcerer’s Stone
“Nearly ten years had passed since the Dursleys had woken up to find their nephew on the front step, but Privet Drive had hardly changed at all. The sun rose on the same tidy front gardens and lit up the brass number four on the Dursleys’ front door; it crept into their living room, which was almost exactly the same as it had been on the night when Mr. Dursley had seen that fateful news report about the owls. Only the photographs on the mantelpiece really showed how much time had passed. Ten years ago, there had been lots of pictures of what looked like a large pink beach ball wearing different-colored bonnets ? but Dudley Dursley was no longer a baby, and now the photographs showed a large blond boy riding his first bicycle, on a carousel at the fair, playing a computer game with his father, being hugged and kissed by his mother. The room held no sign at all that another boy lived in the house, too. Yet Harry Potter was still there, asleep at the moment, but not for long. His Aunt Petunia was awake and it was her shrill voice that made the first noise of the day.”
Joanne Rowling (Chipping Sodbury, 31 juli 1965)
De Nederlandse dichter en schrijver Cees Nooteboom werd geboren in Den Haag op 31 juli 1933. Zie ook mijn blog van 31 juli 2006.
Uit: Rituelen
“Tijd, leerde Inni die dag, was in het leven van Arnold Taads de vader van alles. Hij had de lege, gevaarlijke vlakte van de dag in allerlei precies afgemeten stukken verdeeld, en de grenspalen die aan het begin en het uiteinde van die stukken stonden bepaalden zijn dag met niets ontziende hardhandigheid. Als hij ouder was geweest had Inni zeker geweten dat de angst die Arnold Taads regeerde zijn tienden in uren wenste te ontvangen, uren, of halve uren, kwartieren, willekeurig aangebrachte breukpunten in dat onzichtbare element, waar we tijdens ons leven doorheen waden. Het was alsof iemand in de oneindige woestijn bij een bepaalde zandkorrel had afgesproken: daar alleen kon hij eten, lezen,- elke van die afgesproken zandkorrels riep met dwingende kracht zijn eigen complementaire activiteit op, tien millimeter verder brak het noodlot al aan. Iemand die tien minuten te vroeg of te laat kwam was niet meer welkom, de maniakale secondewijzer sloeg de eerste bladzijde om, speelde de eerste noot op de piano, of zette, zoals nu, op de laatste slag van zevenen een pan goulash op het vuur.
“Een keer in de week maak ik eten,” zei Arnold Taads,” meestal een stoofpot. En soep. Ik maak precies genoeg, zeven maal voor mij, en eenmaal voor een gast. Komt er niemand, dan is dat voor Athos.” Het deed Inni genoegen dat hij de portie voor de hond opat – hij hield niet zo van honden, vooral niet als ze in zo’n verstikkende symbiose met hun baas leefden. Het sloeg kwart over zeven en ze gingen aan tafel.
(Hij at zoals hij liep, snel, met mechanische bewegingen, iemand die zich voedert. Als hij, dacht Inni, om welke reden dan ook plotseling opzij zou kijken, zou die onafhankelijke, door andere instanties bestuurde arm de vork in zijn wang prikken. Half acht, afruimen, koffie zetten. Kwart voor acht, koffie, ‘mijn vierde sigaret, de vijfde rook ik voor ik ga slapen.’ De zware geur van Black Beauty trok door de kamer.)”
Cees Nooteboom (Den Haag, 31 juli 1933)
De Italiaanse schrijver Primo Levi werd geboren op 31 juli 1919 in Turijn. Na het afronden van de middelbare school ging hij scheikunde studeren. Hij behaalde uitstekende resultaten, waardoor hij na zijn studie in de gelegenheid werd gesteld een proefschrift te schrijven. Doordat in het fascistische Italië de anti-joodse sentimenten voortdurend sterker werden en vanaf 1938 antisemitische wetten van kracht werden in Italië, kreeg Levi na zijn promotie geen betrekking aan de universiteit. Ook buiten de academische wereld slaagde hij er niet in een baan te vinden. Uiteindelijk kon hij onder een valse naam aan de slag in een klein laboratorium. Tijdens de Tweede Wereldoorlog kwam aan zijn werk in het laboratorium een einde. Levi moest onderduiken en raakte in de zomer van 1942 betrokken bij het verzet. Op 13 december 1943 werd hij gearresteerd als lid van de Anti-Fascistische verzetsgroep ‘Giustizia e Liberta’, wat staat voor Recht en Vrijheid. Levi werd als Jood en verzetsstrijder gedeporteerd naar Auschwitz. Levi overleefde Auschwitz omdat hij als scheikundige een zogenoemde ‘bruikbare jood’ was. Over zijn tijd in het concentratiekamp schreef hij Se questo è un uomo (1958). Dit boek is in het Nederlands vertaald onder de titel Is dit een mens. De eerste Nederlandse druk kwam uit in 1987. In 1963 volgt het boek La Tregua, in het Nederlands vertaald onder de titel Het respijt, dat in 1988 uitkwam. La Tregua werd in 1997 verfilmd door Francesco Rosi.
Uit: Atempause (La Tregua, vertaald door Barbara en Robert Picht)
“In den ersten Januartagen 1945 hatten die Deutschen unter dem Druck der inzwischen näher gerückten Roten Armee in aller Eile das schlesische Kohlebecken evakuiert. Während sie an anderen Orten unter ähnlichen Umständen nicht gezögert hatten, die Lager samt ihrer Insassen zu verbrennen oder durch Waffengewalt zu vernichten, verfuhren sie im Bezirk Auschwitz anders: Auf Befehl von oben (offenbar von Hitler persönlich diktiert) mußte jede arbeitsfähige Person, koste es, was es wolle, »geborgen« werden. Alle gesunden Häftlinge wurden deshalb unter grauenhaften Umständen nach Buchenwald und Mauthausen evakuiert, während man die Kranken sich selber überließ. Es gibt verschiedene Anzeichen für die Annahme, daß die Deutschen ursprünglich die Absicht hatten, keinen einzigen Menschen lebend in den Konzentrationslagern zurückzulassen; aber durch einen massiven nächtlichen Luftangriff und die Geschwindigkeit des russischen Vormarsches wurden sie veranlaßt, ihre Absicht zu ändern, ihr Werk unvollendet zu lassen und, ohne ihre Pflicht erfüllt zu haben, die Flucht zu ergreifen.
Wir waren etwa achthundert, die im Krankenbau von Buna-Monowitz zurückblieben. Davon starben ungefähr fünfhundert infolge ihrer Krankheiten, erfroren oder verhungerten, noch ehe die Russen kamen, und weitere zweihundert starben trotz aller Hilfe in den unmittelbar folgenden Tagen.“
Primo Levi (31 juli 1919 – 11 april 1987)
De Franse schrijver Alain Nadaud werd geboren op 31 juli 1948 in Parijs. Hij studeerde letteren in Nanterres. Hij werkte voor de afdeling cultuur van de Franse ambassade in Tunesië en het Franse consulaat in Québec. Tegenwoordig verblijft hij weer in Tunesië. Hij schrijft novellen, essays en romans, waaronder ‘Archéologie du zéro’,(1984) ‘La Mémoire d’Erostrate’, (1992)‘Le Livre des malédictions’ (1995) en ‘La Fonte des glaces’ (2000)
Uit: Le Vacillement du monde
“Cependant, Louis Legrand n’avait nullement l’intention de confectionner une de ces sphères ridicules, ou l’un de ces petits meubles décoratifs, tout juste bons à faire impression dans un salon, et où l’on ne distingue rien de la découpe des continents ni de la vastitude des océans. Sans prétendre rivaliser non plus avec les mappemondes de Vicenzo Coronelli dont, par les fenêtres de l’Orangerie du Château de Versailles, il avait entraperçu l’une des gigantesques sphères juste avant son départ pour le Canada, qui, elle, frôlait bien les quatre mètres de diamètre, il avait néanmoins jeté son dévolu sur un vrai globe terrestre, de belles proportions, c’est-à-dire de six à sept pieds, et qui, dès lors qu’il serait installé sur son socle, mesurerait bien d’une fois et demie à deux fois sa hauteur.”
Alain Nadaud (Parijs, 31 juli 1948)
De Oostenrijkse schrijver Peter Rosegger werd geboren op 31 juli 1843 in Alpl, Steiermark. Hij volgde een opleiding tot kleermaker en na een korte opleiding tot boekhandelaar in Laibach bezocht hij de Academie voor Handel en Industrie in Graz. In die tijd verscheen zijn eerste dichtbundel. Met behulp van beurzen startte hij een loopbaan als zelfstandig schrijver. In 1870 bood de uitgever Gustav Heckenast hem aan zijn werk uit te geven. In 1876 richtte Rosenegger het maandblad „Roseggers Heimgarten” op.
Uit: Waldheimat
„Beim Kreuzwirt auf der Höh’ saßen sie um den großen Tisch herum: Fuhrleute von oben und unten, Gewerbsleute von Pöllau und Vorau, Holzarbeiter vom Rabenwald und Masenberg, Grenzwächter von der ungarischen Markung. Mein Großvater, der Waldbauer von Alpel, war auch unter ihnen. Er war damals noch lange nicht mein Großvater, und ihm war sie voll und rund, die Welt, die später jedesmal ein Loch bekam, so oft eins der Seinigen nicht bei ihm war. So geht’s auf der Welt, man meint in jungen Jahren, welche
Herzensgewalten noch in Zukunft schlummern. Und daß ich denn erzähle. Mein Großvater – Natz – Natz, wie er eigentlich hieß … nein, da ich einmal da bin, so will ich ihn doch lieber Großvater heißen schon in seiner Jugendzeit – mein Großvater also ging damals gerade »im Heiraten um«. Immer war er auf dem Viehhandel aus, oder im Getreidekauf, oder im Obstmostsuchen, oder im Wallfahrten, oder in diesem und jenem – und keinem Menschen sagte er’s, warum er eigentlich wanderte. Der hübschen Mägdelein und jungen Witwen gab es genug im Lande; mancher Bauer sagte, er gebe auch eine gute Aussteuer mit, bevor man noch wußte, daß er eine heiratsfähige Tochter habe. Aber mein Großvater war einer von denen, die nach etwas anderem gucken. Er hatte den Glauben, für jeden Mann gebe es
nur ein Weib auf der Welt, und es käme für den Heiratslustigen darauf an, dasselbe aus allen anderen lächelnden und winkenden Weibern herauszufinden. Er hat nach jahrelanger Suche schließlich die rechte und einzige gefunden,
aber nicht in der weiten Welt draußen, sondern ganz nahe – zehn Minuten seitab von seinem Vaterhause. Dort war sie eines Sonntags im langen Heidelbeerkraut herumgegangen, um für ihre Mutter Beeren zu sammeln. Das rotwangige Köpfel und vom Busen ein bescheidener Teil ragte hervor, alles andere stak im Kraut.“
Peter Rosegger (31 juli 1843 – 26 juni 1918)
Volgens de Franse Wikipedia is de Algerijnse, Franstalige schrijver Ahmed Zitouni geboren op 31 juli 1949 in Saïda, Algerije. Hij studeerde o.a. aan de l’Ecole Normale d’Oran en wilde docent wiskunde worden. Sinds 1973 leeft hij in Frankrijk.Zitouni heeft zich dertig jaar lang beziggehouden met de worsteling van immigranten in de westerse samenleving en de problematiek van de menselijke waardigheid in een multiculturele wereld. Hij schrijft zowel romans als essays.
Uit : Une difficile fin de moi (1998)
«Disparue la sensation de faim. Depuis plusieurs jours déjà. À la place, des gargouillis louches. Suivis de langueurs de l’organisme broutant de la torpeur. Comme un tranquille affadissement de viande. Impression de se recroqueviller en spasmes fatigués. Partie de moi, madame la faim. Pour toujours. Ce n’est qu’au troisième ou quatrième jour que s’estompent les symptômes provoqués par l’entêtement de cette grande dame, je le sais. je ne suis pas médecin pour rien. Prostration agréable. Engourdissement comparable à une plénitude conquise. je suis couché. Étendu sur le dos, dans mon lit. Tout habillé. Prêt à toute éventualité. Comme mon père guettant les bruits de moteurs et de bottes de la rafle qui viendrait le ravir au sommeil et aux siens. je suis couché et me surprends transvasé en gisant anonyme. Faible certes, mais plus lucide que jamais. Écoutant le dialogue entre mon corps se décomposant et mon esprit se recomposant. Ne pas s’inquiéter. Garder la tête froide. Délires, hallucinations, somnolences hachées: banalités, dans l’état qui est le mien. Pas de quoi paniquer ou se formaliser. Tout va pour le mieux dans le meilleur de mon monde. Failli fléchir au sortir d’un sommeil horizontal, à sa soudaine luminosité embrasant mes paupières, ou était-ce une absence qui n’avait rien de réparateur. Me suis vite ressaisi en me frottant les yeux. Non sans fierté d’ailleurs. Me suis promis de ne plus recommencer. Vigilance. Ne plus penser en médecin. Éviter, à l’avenir, de greffer mon corps et mon aux horloges médicales que j’exècre. Ne plus calculer le temps et les ravages de la dénutrition à partir de carences… lésions… symptômes… Tuer le médecin et penser en homme.«
Ahmed Zitouni (Saïda, 31 juli 1949)