De Japanse schrijver en scenarioschrijver. Taichi Yamada (echte naam: Ishikawa Taichi) werd geboren op 6 juni 1934 in Taitō, prefectuur Tokyo. Yamada studeerde Japanse taal- en letterkunde aan de Faculteit Educatie van Waseda University. Na zijn afstuderen in 1958 werd hij assistent van regisseur Keisuke Kinoshita bij de Shōchiku-filmstudio’s. In 1965 verliet hij Shōchiku en vestigde zich als freelance scenarioschrijver. In de jaren die volgden schreef hij scripts voor talloze televisiefilms en series, waarvan er ongeveer dertig prijzen wonnen; ook scripts voor een tiental speelfilms, verschillende romans en tien essaybundels. In 1984 ontving hij de Award van de Minister van Onderwijs voor de film Nagaraeba en de Kikuchi Kan-prijs, en in 1985 de Mukuda Kuniko-prijs voor Nihon no Omokage. In 1987 werd hij genomineerd voor de Japanse Academy Award voor Beste Scenario. Het jaar daarop ontving hij de Yamamoto Shūgorō-prijs. Hij ontving in 1992 de Mainichi Art Prize voor de film Shōnen Jidai (ongeveer “Childhood”).
Uit: Strangers (Vertaald door Wayne Lammers)
“After my divorce, I set up house in the apartment I had been using as an office. Since I made my living writing scripts for television dra-mas, I spent most of my waking hours in solitary confinement at the apartment. Until recently, I had a lady friend who came here to share her company with me, but she drifted away when I became caught up in the divorce proceedings with my wife. I didn’t mind; I had expended so much emotional energy on the divorce that I was perfectly happy to be free of human entan-glements for a while, including those whose pleasures were of a purely physical nature. One night about three weeks into my life of renewed bach-elorhood, it hit me how quiet the building was. Too quiet, I thought. Not that the place was a secluded mountain retreat. Quite the contrary, the seven-story apartment building faced directly out onto Tokyo’s busy Route 8, which never saw a break in traf-fic no matter what time of day. When I first began living here full time, in fact, the endless noise kept me awake at night. Large, long-haul trucks timing their trips for the midnight hours when traffic wasn’t so heavy sped by one after the other, and the rumbling roar seemed to well forth from deep within the earth. Lying in bed prey to this din, I would feel short of breath. With a stoplight only a hun-dred meters or so down the road, the noise periodically came to a halt, only to rend the silence at an even higher pitch a few moments later as the trucks ground into motion again. The relentless thundering would resume, my heart would beat harder and harder, the walls would close in, and I would bolt upright gasping for breath. It took me about ten days to get used to the round-the-clock barrage. When I’d contemplated spending the night at the apart-ment, back in the days when it was still only my office, I had dismissed the idea out of hand, knowing I would never be able to sleep. But with my bank account drained after the divorce, I could not afford to move anywhere else; having no choice but to take up residence here, I soon discovered that one could indeed adapt even to conditions such as these. The incessant roar of traffic retreated to the far reaches of my consciousness, as did the hum of the air conditioner, and I would sometimes realize in surprise that the tock tock tock of the second hand circling the clock on the wall had become the only sound I was aware of. But now it had reached the point where the building seemed altogether too quiet, and I had to wonder where my own senses were leading me. This feeling of too much quiet first came over me on a night near the end of July as I sat working at my desk a little after eleven. A chill ran down my spine, and I felt as though I were suspended in the middle of a vast dark void, utterly alone. “It’s awfully quiet,” I murmured. I ignored the feeling for a time as I continued to write. After a while I reached for the dictionary to look up a kanji character I couldn’t quite remember, and as I flipped pages in search of it, I realized that the same uneasy sensation had been gnawing at me for the past several nights.”
Gouden raampjes beven, en in de dageraad deinen kruisen boven elkaar.
Kaars, olielamp, glimwormlicht en lantaarn.
Ontwaak
De kam van de dag komt tevoorschijn.
De witte kam van een gouden haan.
De kam van mijn lach komt tevoorschijn.
De gouden kam van een dolende haan.
Korte ballade voor de dode Eloïse
(woorden van een student)
‘Je was dood’ als aan het eind van alle romans. Ik had je niet lief, Eloïse, en je was zo zacht! Met muziek van groene lente droomde je me mooi en met halflang haar. Ik gaf je kussen en sloeg er geen acht op dat ik je niet zei: O Kersenrode lippen! Wat was je een groot romantica! Je dronk azijn achter de rug van je grootmoeder. Je werd als wilde lentejasmijn. En ik was verliefd op een ander. Zie je niet wat een kwelling? Op een ander die een naam schreef in het zand.
Toen ik in je huis aankwam lag je dood te midden van waskaarsen en basilicum, net als in romans. De meisjes van school liepen rondom je scheepje. Je had de azijn gedronken van de fles der eeuwigheid. Ding ding, dong dong de goede klokken huilden om je.
Dong dong, ding ding in de namiddag met pijn in het hoofd. Misschien sliep je dromend, dat je Ophelia was op een blauw meer met koortsig water. Ding ding, dong dong Laten de zachte klokken om je huilen! Dong dong, ding ding in de namiddag met pijn in het hoofd.
Vertaald door Marije Dekkers
Lied van de kleine dood
Dodelijke weide van manen en bloed onder de aarde. Weideland van oud bloed.
Schijnsel uit gister en morgen. Dodelijke hemel van gras. Schijnsel en nacht uit zand.
Ik kwam de dood er tegen. Dodelijke weide uit aarde. Het was een kleine dood.
De hond op het terras. Enkel mijn linkerhand doorkruiste eindeloze bergen van dorre bloei.
Sintelen kathedraal. Schijnsel en nacht uit zand. Een kleine kleine dood.
Een dood en ik een mens. Een mens alleen en daar een kleine kleine dood.
Vertaald door Dolf Verspoor
Federico García Lorca (5 juni 1898 – 19 augustus 1936
Das Kind lächelt sich an, was auch das Kind im Spiegel kann. Ich starr dich nieder, denkt das Kind und senkt den Blick ganz tief ins andere Auge ein; das Lächeln zer- schmilzt wie die Haut des Gesichts zerschmilzt wie Frühlingsschnee, unter den Wangen blüht eine blasse Blume aus Äderchen fein, die blühen und verblühen rot, ein Loch dieser offene Mund – ein Knochenschädel taucht im Spiegel auf. Das Kind schreit. Der Spiegel zerbricht. Weinend rennt das Kind zur Mutter, birgt seinen Kopf in ihrem Schoß. Schon sind die Tränen getrocknet. Doch das Gesehene bleibt
Lebenslärm
Tellergeklapper, Geflüster bei offenem Fenster, Balkontür weit offen. Kind logolallt, ein Schrei verhallt, freudig (endlich! ) Leka nosht! Iyi akshamlar! Fai var mi? Keine zweite Wirklichkeit, alles eins zu eins. Welches Salatöl?!, ein leiser Streit, friedlicher Abend. So ist jede Begegnung in Echtzeit beglückend, man lebt und sieht andere leben. (unterdrückt) So wie ich kann, bin ich hier weg! Andele, andele! wie das Kleinkind den Hund lockt: Schango, Tjango, Dlango, Du Rango … Hr. Dingsbums in seinen freudlosen vier Wänden schweigend lötet er Drähte zusammen.
Zielsverhuizing
Half slapend, de dageraad brak aan, Zag ik een ziel voor me in de lucht compact, licht en gelig – liggend zweefde ze in de ether langzaam en gestaag omhoog naar de hemel. Verrast dacht ik in mijn droom, totaal niet bang, zou die van mij zijn of die van een vriend, van een vriendin, van een vijand die op dit uur afscheid wil nemen van mij en de wereld. Waar je ook vliegt, kleine ziel, moge jouw reis gemakkelijk zijn.
Vertaald door Frans Roumen
De verheerlijking van de champignon
Waarom was je ze niet? Bekijk ze eens goed, onbevlekt, echte gekweekte, bijna kiemvrij, waarschijnlijk al robotoogst, untouched van aarde naar consument, waarvan ik de steel afsnijd, daarna gaan de hoedjes in plakken (Als ik gemeen zou zijn kreeg ze van mij de Venus van Willendorf als kerstkado) opgediend in hete olijfolie met een klontje boter, en veel uien en knoflook. En de steeltjes gooi je weg? Geen denken aan. Ik snijd alleen de aarde van de stomp af, dan worden de stelen gehalveerd en ook bij de geglaceerde uien met knoflook gevoegd en omdat het goed is voor je hart niet met zout maar met peper gekruid vers uit de molen daarbij een half bekertje zure room en een bord warme bulgur. Ik trek de Primitivo alvast open!
Speak your piece from the I can do anything. Say it clearly. Follow through on runways, in turbulence. There is a book living inside your chest with dilated instructions on how to make a safe landing. It was written for crash landers. Thank you. I am coming home to listen. It is time. Please forgive me my distractions. There’s a freckle on your lip. It is a national archive. Give it to my ear so you can see what I mean. Here hold my breath I will be right back. There are gifts hidden beneath these lungs. Slide your hand over my mouth and I will speak them in hang glider, in hilltop, from the loyalty of a landscape, silk in a sandpaper offering plate, the jacket on a handsome man. That lip Sweet Grape, you cannibal, kiss my eyes until they see what it is that I wish to write down: Your name. Film strips of prayer. Ribbons of a garden in stereo. Driftwood welded to the guesthouse. Ringfinger wrapped in a horseshoe nail.
De Duitse schrijfster Daniela Dröscher werd geboren op 4 juni 1977 in München. Dröscher groeide op in Rijnland-Palts. Na Duits, filosofie en Engels te hebben gestudeerd in Trier en Londen, promoveerde zij in mediastudies aan de Universiteit van Potsdam op een proefschrift over de poëzie van Yōko Tawada. Ze publiceerde in tijdschriften en bloemlezingen. Van 2008 tot 2010 studeerde ze dramatisch schrijven aan de UniT Graz. In de FAZ van 18 september 2009 noemde Martin Halter haar eerste roman “Die Lichter der George Psalmanazar”, een dubbelbiografie van Samuel Johnson en de ‘Oriëntaalse fraudeur’ George Psalmanazar, een ‘barok rariteitenkabinet vol vreemde fata, hartverscheurende melancholie en slimheid.” Ze is lid van het PEN Center Duitsland. In 2022 stond haar roman “Lügen über meine Mutter” op de shortlist voor de Deutsche Buchpreis. Sinds december 2022 is Dröscher lid van PEN Berlin.
Uit: Die Lichter des George Psalmanazar
„Inmitten von dichten silbrigen Halmen, die über das Ufer bis ins Meer hinein wuchsen, lag, die Glieder weit von sich gestreckt, ein Mensch. Er hatte die Lider geschlossen. er lächelte. Die Luft roch nach Salz und Pinien. am Himmel zogen Möwen ihre Kreise, am Boden liefen Sterntaucher ihre Bahnen. Der einzige, der mit Gewissheit hätte Auskunft darüber geben können, ob der Mensch inmitten der Halme wach war oder schlief, war der Mensch selbst. niemand aber hätte ihn zu stören gewagt, auch dann nicht, als er langsam über das Gras hinweg und über das Ufer ins Wasser glitt. er trieb als stilles, leichtes Kreuz, vorbei an Bäumen, durch deren Geäst man die Wolken sah, und wenn der Wind in sie fuhr, fiel schütteres Laub auf ihn. er lag auf den Wellen, und erst als Sterne aus dem nachtblauen Tuch hervorgekrochen kamen, trieb er ans Ufer, legte sich ins Gras und fing zu schreiben an. Der Mensch, der im Licht der aufgehenden Sonne sein Tagwerk begann, war George. George waren Sonne und Mond heilig. Wenn die kalte und die heiße Luft einander berührten und das Meer mit weich tanzenden Funken bedeckten, dann betete er. er betete, indem er die Hände gen Himmel reckte, mit der Stirn den Boden berührte und eine Geschichte, die er »Fata« nannte, hinauf zu den großen Lichtern sang. George liebte das Licht, aber seine Haut war sehr weiß und errötete schnell, und so waren alle frei liegenden Körperteile vom Hals abwärts mit einfachem Tuch umwickelt. Darüber trug er einen grauen Rock, dessen einstige Form sich nur noch schwer erraten ließ, so ganz und gar verzogen von Handgriffen wirkte er. Den Kopf bedeckte ein Fell, das er wie zu einem Turban geflochten hatte. es hatte einmal einem weißen Tier gehört. George stand auf dem Marktplatz eines kleinen schottischen Küstenortes. Die zahnlosen Kinder des Dorfes waren ihm, so wie es häufig geschah, wenn er irgendwo auftauchte, bei seinem morgendlichen Gebet über den Platz nachgejagt und hatten versucht, ihm den Schutz über die Ohren zu ziehen. George war auf einen hohen Felsen geflüchtet. Dort hatte er gesessen und ins Meer geblickt, und irgendwann war er mit einem Satz hinuntergesprungen, um später mit einem Bündel Fische unter dem Arm auf den Marktplatz zurück- zukehren. Das Wasser aus seinem Rock auswringend, schlug George die noch zuckenden Tiere gegen den Stein. einem Barsch biss er den Kopf ab. Er kaute den Bissen und schluckte einen Teil hinunter, die andere Hälfte ließ er in seinem Brotbeutel verschwinden. Dann zog er aus seinem Seesack beschriebene Blätter hervor und begann, die übrigen Fische darin einzuwickeln. Die Umstehenden standen still, nur das Muschelband um Georges Handgelenk raschelte. Wer er sei, fragte ein Mann, der nur noch einen einzigen vorderen zahn in seinem Mund vorzuweisen hatte. Woher er käme, fragte ein anderer, dessen Gesicht kein lächeln zu kennen schien. George aber hätte nicht einmal zu sagen gewusst, ob er sich an einer französischen oder an einer schottischen Küste befand.“
Daniela Dröscher (München, 4 juni 1977)
Onafhankelijk van geboortedata
De Duitse journaliste en schrijfster Fatma Aydemir werd geboren in 1986 in Karlsruhe. Haar grootouders kwamen als Turkse gastarbeiders naar Duitsland toen haar ouders tieners waren. Ze studeerde Germanistiek en Amerikanistiek in Frankfurt am Main. Aydemir woont sinds 2012 in Berlijn en werkt als redacteur bij het dagblad taz, waar ze zich bezighoudt met de onderwerpen popcultuur, literatuur en Turkije. Ze was medeoprichter van het tweetalige webportaal taz.gazete (2017–2020), als reactie op de staatsrepressie tegen de persvrijheid in Turkije. Als freelance auteur schrijft ze ook voor Spex en Missy Magazine. Sinds 2023 is ze columniste voor de Europese editie van The Guardian. Haar in 2017 verschenen debuutroman “Ellbogen”, die gaat over een escalatie van geweld in een metrostation, verdeelde de critici. Recensent Philipp Bovermann in de Süddeutsche Zeitung waardeert Aydemirs heldere taal en ziet het boek als twee schopjes in de maag: “Eén voor de vrouwonvriendelijke Turkse samenleving. En eentje voor de leugenachtigheid van de o zo liberale Duitsers.”Andrea Diener van de Frankfurter Allgemeine Zeitung had daarentegen graag meer gedifferentieerde observaties van de Duits-Turkse hoofdpersoon Hazal gezien. Literair criticus Meike Feßmann prees Aydemirs tweede roman “Dschinns”, gepubliceerd in 2022, als ‘een wonder van precisie en empathie’. In de ZEIT bekritiseerde Iris Radisch echter dat het boek was geschreven in een ‘stereotiep, politiek activistisch jargon.
Uit: Ellbogen
„Hätte Desiree mir nicht mit ihren langen, sauberen Fingern jeden Lippenstift und Nagellack einzeln vorgeführt, wäre ich niemals auf die Idee gekommen zu klauen. Es war Sommer, das weiß ich noch genau, denn Desiree trug hellblaue Hotpants und die auf ihren Beinen glänzenden Härchen standen aufrecht, weil die Klimaanlage den Supermarkt in einen großen Kühlschrank verwandelt hatte. Obwohl ich erst sieben war, wusste ich, dass ich so kurze Hosen niemals würde tragen dürfen. Und ich wusste auch, dass Mama mir niemals erlaubt hätte, einen Glitzerlippenstift zu kaufen. Desiree aber hatte einen Geldschein in der Hand und musste sich nur noch für eine Farbe entscheiden. Sie nahm den pinken Lippenstift, klar, denn Desiree war blond und hielt sich für Barbie. Eigentlich sah sie tatsächlich ein bisschen aus wie Barbie, doch das habe ich ihr nie gesagt. Das Leben war schon gut genug zu Desiree. Ich begleitete sie bis fast an ihre Haustür. Desirees Mutter stand schon auf dem Balkon, die Hände in den Hüften. Sie war groß, extrem dünn und immer ein bisschen braun gebrannt. Keine Ahnung wieso, wahrscheinlich fuhren sie oft in den Urlaub. Sie trug ein enges Tanktop und keinen BH darunter, so dass man immer nur Titten sah, wenn man an Desirees Mutter dachte. Die Titten waren viel kleiner als die von Mama, aber nicht spitz, sondern rund wie zwei Tennisbälle, eigentlich ganz hübsch. Desirees Mutter rief uns mit strengem Blick zu, dass die Familie nun zu Mittag essen würde. Desiree nickte, schaute mich an und winkte mir zum Abschied. Sie winkte, obwohl ich neben ihr stand. Nie habe ich Desirees Wohnung von innen gesehen, aber oft habe ich mir vorgestellt, wie es drinnen aussehen könnte. Danach ging ich wieder zurück zum Supermarkt und ließ den Lippenstift unauffällig in meiner Hosentasche verschwinden. Ich kann nicht sagen, was ich mit ihm vorhatte, ich glaube, es ging nur darum, ihn zu besitzen, ab und zu daran zu riechen. Denn auftragen konnte ich ihn auf keinen Fall, Mama hätte mir dafür direkt eine Schelle verpasst. Als ich an der traurigen Kassiererin mit dem Damenbart vorbeischlich, senkte ich meinen Blick und konzentrierte mich auf die Fliesenrillen. Draußen rannte ich die dreihundert Meter nach Hause, als müsste ich dringend aufs Klo, schloss mit dem Schlüssel, der an einem dunkelblauen Faden um meinen Hals hing, die Tür auf, sprang die Treppenstufen in den ersten Stock hoch, schloss die Wohnungstür auf, lief direkt in unser Kinderzimmer und hielt den Lippenstift Onur stolz vor die Nase. Onur schenkte mir nur einen fragenden Blick und spielte weiter mit seinen beschissenen Legosteinen. Spasti.“
„Keiner von diesen Idioten hat Ines geliebt, wie ich sie geliebt habe und nach wie vor liebe, aber dass sich wiederholt einer fand, der sich das einbildete, ist eine andere Geschichte. Ich hatte oft mit ihr darüber gesprochen, ob sich heute überhaupt noch glaubwürdig ein solches Drama ausdenken lasse wie in einem der großen Ehebruchsromane des neunzehnten Jahrhunderts, wo es immer Frauen waren, die an ihren Sehnsüchten zugrunde gingen, ob in unserer Zeit so etwas geschrieben werden könne, ohne dass es von Grund auf lächerlich sei, und sie hatte stets gesagt, selbstverständlich nicht, Liebe in diesem Sinn gebe es ja nicht mehr und man sei gut beraten, sich in Sicherheit zu bringen, wenn einer davon spreche, weil sich dahinter meistens etwas anderes verberge, und das Drumherum, das ganze Gebräu aus Macht und Eifersucht, sei ekelhaft, unkontrollierte Leidenschaft, eine einzige Peinlichkeit. Man müsste die Geschichte hinter den Mond verlegen, aber die erdabgewandte Seite des Mondes interessiere einzig und allein die Sternengucker, und es ginge vielleicht nur mit einem Element von ganz außen, das auf unerwartete Weise eine Drucksituation erzeuge. Ich entgegnete dann jedesmal: »Und meine Liebe, Ines?«, und sie sagte: »Deine Liebe, Elias?«, sagte: »Unsere Liebe?«, und lachte: »Wie sollte die davon berührt sein?«Natürlich gebrauchten wir das Wort immer in unter- schiedlicher Weise. So, wie ich es tat, vermochte ich es nur auf sie anzuwenden, und es stimmte beides, ich liebte Ines, weil sie meine Schwester war, und ich liebte Ines, obwohl … während ich bei ihr nicht sicher war, ob sie es nicht auf die halbe Welt anwenden konnte. Auf jeden Fall musste sie wissen, wovon sie sprach, schließlich galt sie als Expertin. Denn sie war dabei, sich über die romantische Liebe in der deutschsprachigen Literatur zu habilitieren, und hielt seit Jahren einschlägige Vorlesungen zu dem Thema, aber ob sie das auch im Leben klüger machte, wage ich nicht zu beantworten. Ich hatte eine ganze Reihe ihrer Liebschaften aus allernächster Nähe mitbekommen, doch es bedeutete für mich nicht weniger als den Ausnahmezustand, dass sie sich mit ihren fünfunddreißig Jahren von neuem auf eine solche Affäre eingelassen hatte. Zu oft hatte ich ihr helfen müssen, die Dinge zu Ende zu bringen, nicht allein in unserer Studienzeit, sondern auch danach noch einmal, viel später, als sie auf diesen schockverliebten Schriftsteller hereingefallen war, der zum Dank tagelang ihr Haus belagert hatte, als sie ihn endlich loswerden wollte.“
“Indonesia mon amour Fernweh beginnt mit Worten. Mit einem Klang, der die Sehnsucht nach Abenteuer bereits in der magischen Abfolge seiner Wohllaute buchstabiert. Krakatoa zum Beispiel, östlich von Java. Ein Vulkan, so mächtig und gewaltig wie sein Name. Oder Sumatra. Eine Insel, in deren üppigem Dschungel man im Nu einen wilden Tiger vor sich wähnt, Nashörner, Orang-Utans und Elefanten. Oder Bali. Diese grün leuchtende Phantasie aus anmutigen Wellen um die Hügel geschwungener Reisplantagen. Was alle diese Orte eint, ist das riesige Land, in dem sie sich befinden: Indonesien. Kein Land im eigentlichen Sinne. Mehr Kollektion von unzähligen Insel-Juwelen, in einer sanften Kurve aufgeschnürt als Perlenkette geographischer Natur, über 17.000 an der Zahl. Mal links, mal rechts des Äquators. Der Traum des Seefahrers: sie alle zu umrunden. Doch es sind nicht nur leuchtend schöne Bilder, die sich abrufbar im Kopf einstellen, auch fremde Düfte steigen in die Nase. Die legendären Inseln der Gewürze. Der Tabak. Kaffee und die Pflanze, für die den Kolonialmächten im fernen Europa kein Weg zu weit war und mit der der Wettlauf um den viel zitierten Platz an der Sonne erst begann, die Pflanzereien ihren Ursprung nahmen: Muskatnuss. Zu finden lediglich bei den Molukken, auf den Banda-Inseln, südöstlich von Sulawesi. Ein englischer Ethnologe, George Windsor Earl, kam im 18. Jahrhundert auf einen Namen für das Land, aus dem Griechischen, Indos und Nesos: Indonesien. Indische Insel. Das, was nach Indien ostwärts, immer der Sonne entgegen, irgendwann aus dem Meer auftaucht. Man kann das heute noch auf jedem Flug nach Südostasien mitverfolgen, von oben aus. Und dann das Wappen: Garuda Pancasila. Der Adler ist aus Gold und diente in der Mythologie Lord Vishnu als Vehikel. Schon an dem Motto, das das Wappentier in seinen Klauen hält, kann man lernen, wie das Leben im globalen Zeitalter nur funktionieren kann. Nur dass man in Indonesien mit dieser Einsicht dank der Natur des Landes der Zeit schon etwas voraus war. Kein Wunder bei über 300 verschiedenen ethnischen Gruppen und 742 Sprachen und Dialekten: Bhinneka Tunggal Ika ist Altjavanesisch und meint: Einheit in der Vielfalt — viele, aber dennoch eins. Das Motto entstammt einem traditionellen Gedicht aus dem 14. Jahrhundert, das zur Toleranz zwischen Hindus und Buddhisten rät, und zeigt die eminente Bedeutung der Kultur in Indonesien. Ein Wahlspruch, der in Abwandlung seit 2000 sogar die Europäische Union ziert: »In Vielfalt geeint.« Die Symbole, die der Adler dazu als Schutzschild auf seiner Brust trägt, legen nicht nur Zeugnis von den Bodenschätzen des Landes ab, sondern sind programmatisch zu verstehen: Der Stern in der Mitte bedeutet Glaube an Gott, in allen Religionen.”
Een van die gele middagen, die verboemelden, waarop het werk blijft liggen en het hart in de woning op trektocht gaat. Twee onzichtbare gitaren spelen een samba in het vale licht van de koele junimiddag.
Op het balkon hiernaast hangt een winterjas bontvoering naar buiten, om aan de lijn te luchten. Hij groet elke keer als je het balkon oploopt om de zacht wiegende populierentakken in de achtertuin te bekijken
De Duitse schrijver en journalist Eckhart Henrik Nickel werd geboren op 2 juni 1966 in Frankfurt am Main. Na zijn studie kunstgeschiedenis en literatuur in Heidelberg en New York werkte Nickel onder meer bij het Zeitgeist-tijdschrift Tempo, bij ARTE in Straatsburg en het tijdschrift Architectural Digest. Zijn teksten verschijnen onder meer in de weekendedities van de SZ en FAZ. Van herfst 2004 tot het laatste nummer in de zomer van 2006 leidde Eckhart Nickel als hoofdredacteur het literaire tijdschrift “Der Freund” samen met redacteur Christian Kracht uit Kathmandu. Van januari tot en met oktober 2007 was hij verantwoordelijk voor de stijlreportage in de zaterdagbijlage SZ Weekend van de SZ. Oorspronkelijk geclassificeerd als popliteratuur, gaan Nickels werken vooral over het lot van moderne mensen in opstand. Nickels werken omvatten het onderzoeken van het weer in al zijn vormen, evenals de nauwkeurige uitwerking van tekstsimulaties, d.w.z. teksten die alleen maar pretenderen met zichzelf om te gaan (zie ook de langere verhalen “Scheinanfahrt” en “N.O.M.E.N”. (Niet zonder mijn eigen naam). In zijn recentere werken (waaronder de eerste, nog niet eerder gepubliceerde roman “Die Wespe”) slaat de auteur een serieuzere toon aan, die overgaat in rebelse poëzie waarin moraliteit wordt geëist”, aldus het Goethe-Instituut in een profiel. De auteur woont in Frankfurt am Main. Nickel werd in 2017 uitgenodigd voor de Ingeborg Bachmann Competitie, waar hij de Kelag-prijs, voorheen Preis des Landes Kärnten en de Juryprijs, ontving voor het begin van zijn roman “Hysteria”, die in het najaar van 2018 werd gepubliceerd. Een jaar later kwam de voltooide roman op de longlist voor de Deutsche Buchpreis. In 2019 ontving Nickel de Friedrich Hölderlin-prijs van de stad Bad Homburg.
Uit: Hysteria
„Mit den Himbeeren stimmte etwas nicht. Die kleinen geflochtenen Holzschalen, die Bergheim auf dem Markt immer hochhob, um zu sehen, ob sich das weiße Vlies am Boden schon von zerfallenden Früchten rötlich verfärbte, waren übervoll mit zu dunklen Beeren. Während der natürliche Prozess ihrer Auflösung sich in der Regel als Schimmel zeigte, der über die zum Platzen mürben Fruchtgefäße hinauswuchs, handelte es sich hier um einen zutiefst beunruhigenden Farbwechsel. Die Farbe, an die sich Bergheim bei Bio-Himbeeren seit vielen Jahren gewöhnt hatte, war ein blasses, bläuliches Rot, das bei Lichteinfall fast durchscheinend wirkte. Diese aber waren anders, sie leuchteten in schwärzlichem Purpur, was den Früchten etwas entschieden Jenseitiges gab.Bei seiner Inspektion der Schalen stellte Bergheim fest, dass selbst die Papiertücher unter den Beeren schon tiefdunkelrot waren und sich erste Tropfen wie frisch ausgetretenes Blut am hellen Holz der Schale sammelten. Der Name der Kooperative, Sommerfrische, war in Fraktur mit einem Retrostempel aufgedruckt. Seit kurzer Zeit tauchten überall Typografien auf, die an das früher als reaktionär geltende Sütterlin erinnerten. Mit dem altertümlichen Schriftzug wollte man sich bewusst zu einer Tradition bekennen, die noch Bezug zur Herkunft hatte und das eigene Land als Produktionsort ausländischen Importen vorzog. Bergheim konnte die Adresse nur mit Mühe entziffern. Automatisch sortierte er die achtlos übereinandergestapelten Schalen und rückte sie zurecht, sodass ihre Ränder eine gerade Linie ergaben und genügend Raum zwischen ihnen entstand, um die Früchte nicht noch weiter zu zerdrücken.Er nickte, während er sich das Ergebnis prüfend besah, und musste wegen der Farbe unwillkürlich an Samtvorhänge denken, wie sie vor die Fenster von Leichenwagen gezogen wurden. Der kitzelnde Flaum, der sich beim Zerdrücken der Frucht im Mund wie ein Pelz auf die Zunge legte, widerte ihn auf einmal an. Dazu kamen die weißen Poren im Inneren der Himbeere, die schon von Natur aus an bedenklichen Pilzbefall erinnerten, obwohl sie nur die Punkte bezeichneten, an denen sie mit der Pflanze verbunden waren. Die Härchen, die wild zwischen einzelnen Waben herausragten, schienen sich noch dazu zu bewegen, und über den zellenartigen Fruchtbällen formte sich gräulicher Schimmer, der sie fast staubig aussehen ließ, wie ein dünnhäutiger Bovist.“
De Franse schrijver Nicolas Mathieu werd geboren in Épinal op 2 juni 1978. Mathieu groeide op in Golbey, een buurtgemeente van Épinal (Vosges). Zijn vader was liftmonteur, zijn moeder boekhouder. Hij ging naar een particuliere katholieke middelbare school. Daarna studeerde hij geschiedenis, kunstgeschiedenis en filmwetenschap aan de Universiteit van Metz. In 2001 voltooide hij een masterscriptie over de Amerikaanse regisseur Terrence Malick. Na zijn afstuderen vertrok hij naar Parijs waar hij verschillende baantjes had. Van 2001 tot 2013 was hij audiovisuele stagiair voor kleine productiemaatschappijen; hij maakte rapportages en transcripties van vergaderingen. Hij heeft gewerkt voor de website van het stadhuis van Parijs. Hij werkte als zelfstandig ondernemer en leefde soms van uitkeringen. Hij gaf ook les aan 12-jarigen via Acadomia, een organisatie voor huiswerkbegeleiding. Hij zegt zelf over deze periode dat hij een armoedig bestaan leidde en werkelijk de indruk had dat zijn leven was mislukt. Omdat het leven buiten Parijs goedkoper is verhuisde Mathieu in 2013 naar Nancy. Daar werkte hij twee dagen in de week als webredacteur en community manager voor de website Atmo-France.org. Het succes van zijn eerste gepubliceerde boek verzekerde hem eindelijk van zijn status als schrijver. Op jonge leeftijd wist Mathieu al dat hij schrijver wilde worden. Zijn docenten hebben hem hierin ondersteund. Zijn eerste roman, geschreven toen hij 22, 23 jaar was, heeft hij nooit gepubliceerd. Zijn eerste gepubliceerde roman “Aux animaux la guerre” (Aan de dieren de oorlog) verscheen in 2014 en won verschillende Franse prijzen, waaronder de Prix Mystère de la critique 2015 voor de beste detective. Van het boek is in 2018 door Alain Tasma een zesdelige televisieserie gemaakt voor de zender France 3. In 2018 verscheen zijn tweede boek, de roman “Leurs enfants après eux” (De uitzichtlozen). Hiermee won hij de Prix Goncourt 2018..
Uit: De uitzichtlozen (Vertaald door Reintje Ghoos en Jan Pieter van der Sterre)
“Anthony stond op de oever en keek recht voor zich uit. Het water van het meer, loodrecht onder de zon, was zo dik als olie. Af en toe kwam er een rimpeling in dat fluweel, dan zwom er een karper of een snoek langs. De jongen snoof. Er hing een moddergeur van aarde die vervuld is van loodzware hitte. Op zijn al brede rug was in de maand juli een massa sproeten verschenen. Hij droeg alleen een oud voetbalbroekje en een fake-Ray-Ban. Het was bloedheet, maar dat verklaarde niet alles. Anthony was net veertien geworden. Rond theetijd werkte hij een hele baguette met La Vache qui Rit-smeerkaas naar binnen. ’s Nachts schreef hij soms liedjes, met zijn koptelefoon over zijn oren. Hij had stomme ouders. In september ging hij naar de vierde. Zijn neef maakte zich intussen niet druk. Hij was half weggedommeld, languit op zijn handdoek, die mooie die hij in het jaar van het vakantiekamp had gekocht op de markt van Calvi. Zelfs liggend was hij groot. Iedereen schatte hem grif een jaar of drieëntwintig. Zijn neef profiteerde trouwens van dat vermoeden om op plekken te komen waar hij niet had mogen zijn. Cafés, discotheken, meisjes. Anthony trok een peuk uit het pakje dat hij in zijn korte broek had laten glijden en vroeg zijn neef naar zijn mening, vond hij soms ook niet dat ze zich stierlijk verveelden? Zijn neef gaf geen kik. Onder zijn huid waren zijn spieren mooi afgetekend. Soms landde er een vlieg op zijn okselplooi. Dan trilde zijn huid als die van een paard dat wordt geplaagd door een horzel. Anthony zou het liefst ook zo zijn geweest, fijngebouwd en met een geprofileerde borstkas. Elke avond deed hij push-ups en buikspieroefeningen op zijn kamer. Maar hij was niet van dat soort. Hij bleef vierkant, massief, een biefstuk. Op school had een surveillant hem op een keer onderhouden over een lekke voetbal. Anthony had gezegd hem bij de uitgang te willen spreken. Die vent was nooit op komen dagen. Bovendien was de Ray-Ban van zijn neef echt. Anthony stak zijn peuk aan en zuchtte. Zijn neef wist best wat hij wilde. Anthony zeurde hem al dagen aan zijn kop om te gaan kijken in de buurt van het blotebillenstrand, dat ze trouwens zo hadden gedoopt uit een overmaat aan optimisme, want je zag daar bijna alleen topless meisjes, en dan nog. Anthony was in elk geval volledig geobsedeerd. ‘Kom op, laten we gaan.’ ‘Nee,’ gromde zijn neef. ‘Kom op. Asjeblief.’ ‘Straks. Ga gewoon maar zwemmen.’ ‘Je heb gelijk…’ Anthony staarde met zijn rare, scheve blik naar die grote plas. Zijn linker ooglid had last van een soort luiheid en hing halfdicht, waardoor hij een enigszins verwrongen gezicht had met continu een norse uitdrukking. Een van de dingen die niet klopten. Net als die warmte, waar hij last van bleek te hebben, en dat te smalle, hopeloze lijf, die schoenmaat 43 en al die puistjes die op zijn gezicht groeiden. Zwemmen… Hij bakte ze bruin, zijn neef. Anthony spuugde tussen zijn tanden door.”
De Nederlandse dichter, schrijver en letterkundige Wiel Kusters werd geboren in Spekholzerheide op 1 juni 1947. Zie ook alle tags voor Wiel Kusters op dit blog.
S. Vestdijk: de glanzende kiemcel, p. 74
Als Vestdijk het niet doet, doe ik het zelf. Met die gedachte slaap ik in, een varen rust niet harder in zijn laag. Versteende aren onder mij. Versteend geruis. Een schelf van steen waarin ik mij met gruis bedelf, de slaap. Zo slapen is bedaren.
De schedel is ons zekerste gewelf, al breekt hij ooit: de druk der jaren, ook bij jou. Kijk, met naden ligt de mijne hier gesierd, goed zichtbaar in mijn droom:
Ik haal, hoewel bedolven, adem en waar mijn schedel kiert verschijnen wolkjes. Damp of stoom.
Doodstil
Ik ging eens niet op reis, bleef zitten in mijn stoel. Mijn reis ging razendsnel. Ik was nog niet vertrokken of ik was al weer thuis.
Ik ging eens niet graag dood, bleef zitten tot ik stierf. Mijn dood was een soort dood. Ik was nog niet geboren of ik was nog steeds in leven.
Dochter in de trein
‘Ga nu maar vast, wacht nou maar niet.’
Tot je trein vertrekt wil ik naar jou zwaaien, lang daarna nog breeduit waaien in de bomen langs het spoor (of anders wel in wapperend wasgoed).
Ik ga maar vast en wacht maar niet.
‘Kom heelhuids aan, daarginds en hier. Ga maar blijf op jouw manier.’
In the democracy of daisies every blossom has one vote. The question on the ballot is Does he love me?
If the answer’s wrong I try another, a little sorry about the petals piling up around my shoes.
Bees are loose in the fields where daisies wait and hope, dreaming of the kiss of a proboscis. We can’t possibly understand
what makes us such fools. I blame the June heat and everything about him.
Butter Butter, like love, seems common enough yet has so many imitators. I held a brick of it, heavy and cool, and glimpsed what seemed like skin beneath a corner of its wrap; the decolletage revealed a most attractive fat!
And most refined. Not milk, not cream, not even creme de la creme. It was a delicacy which assured me that bliss follows agitation, that even pasture daisies through the alchemy of four stomachs may grace a king’s table.
We have a yellow bowl near the toaster where summer’s butter grows soft and sentimental. We love it better for its weeping, its nostalgia for buckets and churns and deep stone wells, for the press of a wooden butter mold shaped like a swollen heart.
Er gebeuren elke dag eenvoudige dingen om mij heen; gefluisterd Turks in de gang, voorbij wankelende paraplu’s, een knoop wordt aangenaaid, een maaltijd smaakt goed, gedichten, langzaam word ik dikker.
Prijs voor de aanblik van de eenvoudige dingen is een grote inspanning of een borrel of een pil of een joint. En dan zitten we daar en zien de eenvoudige dingen.
Waarom probeert de huisbewaarster haar invloedssfeer te vergroten? Waarom spreek ik zo vaak defensief om de anderen niet dichterbij te laten komen?
There is a wall of flesh before the eyes Of John, who yet perceives and hails his King. It is Our Lady’s painful bliss to bring Before mankind the Glory of the skies. Her cousin feels her womb’s sweet burden rise And leap with joy, and she comes forth to sing, With trembling mouth, her words of welcoming. She knows her hidden God, and prophesies.
Saint John, pray for us, weary souls that tarry Where life is withered by sin’s deadly breath. Pray for us, whom the dogs of Satan harry, Saint John, Saint Anne, and Saint Elizabeth. And, Mother Mary, give us Christ to carry Within our hearts, that we may conquer death.
Alfred Joyce Kilmer (6 december 1886 – 30 juli 1918) De Saint Peter the Apostle Church in New Brunswick, New Jersey, de geboorteplaats van Alfred Joyce Kilmer
Ik zweer dat ik nu zie dat alles een eeuwige ziel heeft! De bomen, geworteld in de grond… de wieren van de zee… de dieren.
Ik zweer dat ik denk dat er niets anders is dan onsterfelijkheid! Dat het grote plan ervoor is, en het troebele vlot ervoor is, en de samenhang ervoor is, En alle voorbereiding ervoor is… en wezen ervoor is… en leven ervoor is en dood.
achterpeinst de docht aan dagen aan vandaag aan tijd op handen knaagera’s der aardkeveren grimmelend ontjouwen zo niets iets is dan zeker is niets
bepeinst de docht aan zon in het oosten man en vrouw buigzaam en echt met leven voor handen sluimerera’s van jouwloos wachten en de docht aan hunloos jou in deze dagen
gaan er dagen niet voorbij zonder ontjouwing en onthunning en gaan de trage nachten voorbij de trage dagen voorbij en knikt de hand van de dokter met knoken geloken het laken over de leden komen broeders en zusters aldus ontboden huilen kinderen uit hun functie ontheven met recht staan de pillen nutteloos op de plank walmt kamfer door de vertrekken met de hand van in handen klam in de hand onthand bibberen lippen met zoveel met zoveel nog klein op het voorhoofd stokt hart in keel en is er kijken slechts naar lamme leden en ze zijn tastbaar zoals de levenden tastbaar zijn is er kijken met een blik en een hogere vorm van talmen
verpeinst de docht aan rivieren en de sneeuw het rijpen van vruchten en zij zullen onsloos rijpen de docht aan huizen gebouwd ik zie een man hij bouwt een huis dat hem enkele jaren zal dienen ik zie een man hij bouwt een huis dat hem zeventig jaren zal dienen ik zie een man hij bouwt een huis dat hem langer zal dienen ik zie
traag kruipende zwarte lijnen over de aarde gaan zij stoppen te nimmer zijn het de graflijnen hij die president was is begraven hij die president is zal worden begraven
kille golfslag aan kaai van het veer sneeuw en ijs in de rivier half bevroren modder in de straten een grijze moedeloze hemel de laatste stuiptrekkingen van een vale dag in december lijkwagen en koetsen in konvooi langs eerbiedig stilstaan ik zie de begrafenis van een oude koetsier de stoet voornamelijk koetsiers
rap stap naar het kerkhof klok slaat zijn plicht door de poort stilstaan naast gedolven graf levenden stappen uit lijkwagen open kist uitgeladen en neergezet de zweep wordt op de kist gelegd als een zwarte bladerloze bloem van december en vlug vlug scheppen aarde een minuut niemand spreekt of beweegt klaar hij is naar behoren weggedaan
hij was een peer van een okéë vent het mondje rap geroerd opvliegend niet onknap sloeg hij het leven als een oude gabber op de schouders hield wel van een humorgeintje zou zijn leven geven voor een vriend dol op de vrouwtjes gematigd gokker at en dronk met smakken kwister van duiten verloor hij de moed tegen het einde hij werd ziek hij werd geholpen door een bijdrage hij stierf op eenenveertigjarige leeftijd en dat was zijn begrafenis
thumbs up of up yours boezelaar cape handschoenen riem zweep met zorg uitgekozen baas starter uitkijk knecht de kantjes eraf of iemand die de kantjes eraf rechtdoor tweede links eerste man of achterste man een goede of een slechte dag goed spul of slechte spullen de eerste buiten of de laatste binnen en dan onder de wol
verpeinst de docht hoeveel dit alles voor hem was onthemd in aarde
openingskoersen kabinetsberaad dertiende maand de docht ontpeinst hoe wij het al bepeinzen in dagen en nachten hoe anderen het al zullen bepeinzen en wij ontonst niet meer zullen bepeinzen cool kut goed fout bepeinst de docht hoe danig en terdege en hoe wij ontonst voorbij het verschil zullen varen
en dan de dingen van jippie! kijken naar wolken gedichten shoppen op zaterdag in de stad kerstborrel nominatie verkiezing vrouw en hond met kinderen thuis je moeder en je zussen leuk gesnuffelde spulletjes voor het huis ah kijk eens hoe schattig en de docht aan dat loos vloeien in ontjijenikte dagen en dan te denken aan boeren met hun ploeterend geboer om have winst oogst klauwzeer en zwijnenpest en dan te denken de docht van ontnutte aarde in dagen op handen
wat zal zijn zal goed zijn want wat is is goed bepeinzing is goed want goed is ontpeinzen de hemel hijgt hoog hijgen man en vrouw buigzaam en echt met leven voor handen hijgt de dichter in wolken bekeken hijgt de lichtgans in het kozijn de neuspulkende files dit al is geen drogspook maar weegt de aarde onder je stappen is geen echo de docht is doordacht dat jij jezelf bezelft rondzelvig om jezelf verjijt
dat jij vervloeid en ontplopt uit een moeder en vader is niet bedacht om jou te ontbinden het is bedacht om jou aan jou te binden het is niet bedacht om jou te wankelen op weifelende voet het is bedacht om jou op voeten te gaan een iets heeft zich verjout als schering en inslag en alles is nodig geweest het orkest heeft gestemd de baton viel op de één en de gast is gekomen hij had gegoede redenen om zo lang te wachten hij heeft content zijn intrek genomen hij is een van hen die mooi en gelukkig zijn hij is een van hen waarnaar je maar hoeft te kijken om mooi en gelukkig te zijn
de wet van achter de rug kan niet ontdoken de wet van voor handen en op hand kan niet ontdoken de wet van leefsels kan niet ontdoken de wet van voorwaarts en anders kan niet ontdoken de wet van helden en weldoeners kan niet ontdoken de wet van zatlap matennaaier achterbak kan niet ontdoken
traag kruipende zwarte lijnen over de aarde gaan zij stoppen te nimmer de noorderling wordt gedragen en de zuiderling wordt gedragen en zij aan de atlantische kust en zij aan de pacific en zij daartussenin en door het hele land van de mississippi en over de hele aarde de grote maestro’s en de kosmos gaan goed als ze gaan de helden en weldoeners gaan goed de wereldleiders en uitvinders en de grootgrondbezitters en de vromen en voornamen mogen goed gaan maar er gaat een grotere gang in hun gaan en dat is waarom het gaat
de onuitroeibare horden van de onwetenden en slechten zijn niet niets de barbaren van afrika en azië zijn niet niets het gemene volk van europa is niet niets de amerikaanse inboorlingen zijn niet niets een zambo of een voorhoofdloze crowfoot of een camanche is niet niets de geïnfecteerden in het immigrantenziekenhuis zijn niet niets de moordenaar of vuilschurk is niet niets de eeuwige opeenvolging van oppervlakkige mensen is niet niets als zij gaan de hoer is niet niets de bespotter van godsdienst is niet niets als hij gaat ik zal gaan met de rest
ons kent voldoening ik heb gedroomd dat wij niet ontonst zullen lossen en dat de wetten niet ontdoken dat de wet van de weldoener en zatlap niet ontdoken want ik heb gedroomd dat de wet genoeg is ons kent voldoening en er is geen ons geen aarde geen lijf en docht zonder voldoening
ik zal gaan met de rest onontslapen want ontslapen kent geen voldoening tonen van hier en daar een dit of dat en dan onteigenen dat kent geen voldoening en er is geen wet dan de wet die zegt dat wij van het onuitroeibare ras der besten en niet wat ons dochten bedenkt de rotting verraad van maden en ratten zo ik maden zou raden zo zou ik gaan naar de maden denk je dat ik vriendelijk en goedgekleed zou kunnen lopen naar vernietiging?
zo loop ik vriendelijk en goedgekleed en waarheen ik loop kan ik niet syllogismiseren maar ik weet dat ik goed loop want wolken kosmos en wereld zeggen dat ik goed loop wat was en wat is zegt dat ik goed loop
hoe dier zijn de dieren hoe denkbaar mijn docht hoe aards is aarde het kleinste ding op aarde hoe goed is wat goed is en wat slecht is is even goed hoe plant zijn de planten en stenen hoe diep de wateren traagzaam voorhanden gekropen traagzaam voortend voorhanden
de docht van mijn docht kent voldoening de dieren en planten kent voldoening de wetten van aarde en wolken kent voldoening kan ik mijn voldoening niet definiëren toch is het zo kan ik mijn leven niet definiëren toch is het zo
en zo wil mij zweren dat ik weet heb en mijn weet is dat onontslapen dat het grote plan en het troebele vlot ervoor zijn en samenhang ervoor is en voorbereiding ervoor is en wezen ervoor is en dood
